Khi những lo ngại về định giá và hiệu quả đầu tư vào AI gia tăng, các doanh nghiệp sở hữu tài sản trí tuệ (IP) có sức hút lâu dài với người tiêu dùng được nhìn nhận như một lựa chọn thay thế trong danh mục đầu tư.

Khi dòng vốn tìm kiếm cơ hội ngoài làn sóng AI

Trong thời gian qua, cổ phiếu công nghệ và bán dẫn Nhật Bản được hưởng lợi từ kỳ vọng đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng AI. Tuy nhiên, khi thị trường bắt đầu đặt câu hỏi về mức định giá của các doanh nghiệp công nghệ và khả năng chuyển hóa những khoản đầu tư khổng lồ thành lợi nhuận, dòng tiền có xu hướng tìm kiếm cơ hội ở những lĩnh vực khác.

Diễn biến trên thị trường Nhật Bản ngày 20/10 cho thấy sự phân hóa này. Trong khi chỉ số Nikkei 225 giảm 841,28 điểm, tương đương khoảng 1,3%, cổ phiếu Bandai Namco vẫn tăng 1,78%, lên 6.382 yen. Nintendo và Konami cũng nằm trong nhóm cổ phiếu tăng giá giữa phiên giao dịch kém tích cực. 

Sự đối lập này cho thấy nhà đầu tư đang quan tâm trở lại đến những doanh nghiệp có nguồn thu từ nhu cầu tiêu dùng và các thương hiệu đã được khẳng định. Tuy nhiên, không nên xem đây là bằng chứng cho thấy cổ phiếu giải trí luôn tăng khi cổ phiếu AI giảm. Diễn biến giá còn phụ thuộc vào kết quả kinh doanh, triển vọng sản phẩm và kỳ vọng đã phản ánh vào giá cổ phiếu.

Gundam và sức mạnh của mô hình kinh doanh dựa trên IP

Lợi thế quan trọng của Bandai Namco nằm ở khả năng khai thác các thương hiệu nổi tiếng trên nhiều loại sản phẩm và nền tảng. Gundam không chỉ là một thương hiệu phim hoạt hình mà còn phát triển thành hệ sinh thái gồm mô hình lắp ráp, đồ chơi, trò chơi điện tử, sản phẩm sưu tầm, nội dung nghe nhìn và các hoạt động dành cho cộng đồng người hâm mộ.

Trong năm tài chính kết thúc tháng 3/2026, doanh thu hợp nhất của Bandai Namco đạt 1.348,2 tỷ yen, trong khi lợi nhuận hoạt động đạt 189,5 tỷ yen và lợi nhuận ròng đạt 140,6 tỷ yen. Tập đoàn cho biết doanh thu toàn hệ thống từ thương hiệu Gundam vượt 250 tỷ yen, cho thấy sức mạnh thương mại của một IP có thể kéo dài qua nhiều thế hệ người tiêu dùng và nhiều thị trường. 

Mô hình này tạo ra lợi thế so với những doanh nghiệp phụ thuộc chủ yếu vào một sản phẩm hoặc một lần phát hành trò chơi. Người hâm mộ có thể tiếp xúc với cùng một thương hiệu qua phim ảnh, trò chơi, mô hình lắp ráp, thẻ bài và các cửa hàng trải nghiệm. Mỗi điểm tiếp xúc mở ra một cơ hội doanh thu, đồng thời củng cố sự gắn bó của khách hàng với thương hiệu.

Bandai Namco cũng đang mở rộng khả năng tiếp cận người hâm mộ quốc tế thông qua các sản phẩm và nội dung mới. Những thương hiệu như Gundam, Dragon Ball, One Piece và Tamagotchi giúp tập đoàn tiếp cận nhiều nhóm khách hàng, từ người chơi trò chơi điện tử đến người sưu tầm mô hình và người tiêu dùng phổ thông. Đây là nền tảng để doanh nghiệp đa dạng hóa doanh thu và giảm sự phụ thuộc vào thành công của từng sản phẩm riêng lẻ.

AI đặt ra câu hỏi mới về giá trị của doanh nghiệp giải trí

Sự phát triển nhanh chóng của AI đang tạo ra hai tác động song song đối với ngành giải trí. Một mặt, các công cụ AI có thể hỗ trợ sản xuất nội dung, phát triển trò chơi, tự động hóa một số khâu thiết kế và rút ngắn thời gian xử lý công việc. Mặt khác, công nghệ này làm gia tăng những câu hỏi về bản quyền, tính độc đáo của nội dung và khả năng duy trì lợi thế cạnh tranh của các doanh nghiệp sở hữu phần mềm hoặc nội dung số.

Với những tập đoàn như Bandai Namco, giá trị không chỉ nằm ở năng lực sản xuất nội dung mà còn ở quyền sở hữu trí tuệ, cộng đồng người hâm mộ và khả năng chuyển đổi sự yêu thích thành nhu cầu mua sắm thực tế. Một mô hình Gundam, bộ thẻ bài hay sản phẩm sưu tầm mang thương hiệu quen thuộc không đơn thuần là hàng hóa; chúng còn gắn với trải nghiệm, ký ức và bản sắc của cộng đồng người tiêu dùng.

Đây là điểm khác biệt quan trọng khi nhà đầu tư so sánh các doanh nghiệp giải trí với những công ty công nghệ được định giá dựa trên kỳ vọng tăng trưởng AI trong tương lai. Doanh thu từ đồ chơi, trò chơi, thẻ bài và sản phẩm cấp phép có thể được quan sát trực tiếp qua kết quả kinh doanh. Dù vậy, các dòng doanh thu này vẫn chịu tác động của sức mua, xu hướng văn hóa đại chúng, chi phí sản xuất và sự thành công của từng sản phẩm.

AI vì thế không nhất thiết là mối đe dọa đối với các doanh nghiệp sở hữu IP. Nếu được sử dụng phù hợp, công nghệ này có thể hỗ trợ phân tích thị hiếu, cá nhân hóa trải nghiệm và cải thiện quy trình phát triển sản phẩm. Nhưng lợi thế dài hạn vẫn phụ thuộc vào khả năng sáng tạo, quản trị thương hiệu và duy trì niềm tin của người hâm mộ.

Tài sản trí tuệ trở thành một trụ cột của ngành công nghiệp nội dung Nhật Bản

Sự quan tâm dành cho Bandai Namco diễn ra trong bối cảnh Nhật Bản ngày càng coi nội dung giải trí và các thương hiệu văn hóa là một lĩnh vực tăng trưởng chiến lược. Tháng 5/2026, Nikkei công bố kế hoạch xây dựng chỉ số cổ phiếu ngành nội dung giải trí Nhật Bản, gồm 20 doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực như trò chơi, đồ chơi và nội dung nhân vật. Bandai Namco, Nintendo, Sony và Toho nằm trong nhóm doanh nghiệp tiêu biểu được đưa vào chỉ số. 

Động thái này phản ánh tầm quan trọng ngày càng lớn của những tài sản vô hình như bản quyền, nhân vật, thương hiệu và cộng đồng người hâm mộ trong nền kinh tế. Các doanh nghiệp có thể mở rộng một IP qua nhiều định dạng, thị trường và thế hệ khách hàng mà không nhất thiết phải xây dựng lại thương hiệu từ đầu.

Tuy nhiên, triển vọng của ngành không đồng nghĩa với việc mọi doanh nghiệp giải trí đều có thể tăng trưởng bền vững. Việc phát triển IP đòi hỏi đầu tư dài hạn, khả năng duy trì chất lượng nội dung và liên tục tạo ra sản phẩm phù hợp với thị hiếu mới. Một thương hiệu nổi tiếng vẫn có thể suy giảm sức hút nếu doanh nghiệp không đổi mới hoặc khai thác quá mức sự trung thành của người hâm mộ.

Hàm ý đối với doanh nghiệp công nghệ và điện tử Việt Nam

Diễn biến của Bandai Namco cho thấy trong nền kinh tế số, lợi thế cạnh tranh không chỉ đến từ công nghệ sản xuất hay năng lực tính toán mà còn từ khả năng sở hữu và khai thác tài sản trí tuệ. AI có thể thay đổi cách tạo ra nội dung, nhưng thương hiệu mạnh và cộng đồng người dùng trung thành vẫn là những yếu tố có thể tạo ra giá trị kinh tế lâu dài.

Đối với Việt Nam, bài học không chỉ nằm ở ngành trò chơi hay giải trí. Các doanh nghiệp điện tử có thể mở rộng giá trị sản phẩm thông qua thiết kế, phần mềm, thương hiệu riêng và hệ sinh thái dịch vụ, thay vì chủ yếu cạnh tranh bằng chi phí lắp ráp. Trong lĩnh vực công nghiệp sáng tạo, việc phát triển nhân vật, nội dung số và sản phẩm bản quyền cũng có thể tạo ra nhu cầu cho các ngành sản xuất đồ chơi, thiết bị điện tử, phụ kiện và hàng hóa sưu tầm.

Khi AI ngày càng phổ biến, năng lực làm chủ công nghệ cần đi cùng khả năng tạo ra sản phẩm có bản sắc và giá trị riêng. Câu chuyện Bandai Namco nhấn mạnh rằng công nghệ có thể là động lực tăng trưởng, nhưng khả năng biến sự sáng tạo thành thương hiệu bền vững và doanh thu thực tế mới là yếu tố quyết định giá trị dài hạn của doanh nghiệp.