Ủy ban An toàn Giao thông Quốc gia Mỹ (NTSB) ngày 7/9 cho biết chiếc máy bay chở hàng Boeing 767 đã vượt khỏi cuối đường băng tại Sân bay quốc tế Miami (MIA) trước khi va chạm với hai phương tiện đang ở khu vực bên ngoài đường băng.
Vụ tai nạn xảy ra khoảng 13h53 ngày 6/9 theo giờ địa phương, khi máy bay đang thực hiện chuyến bay Amazon Prime Air từ San Juan, Puerto Rico, tới Miami.
Chiếc Boeing 767-33A do 21 Air vận hành cho Amazon đã trượt khoảng 1.300 feet (gần 400 m) sau khi rời khỏi đường băng, trước khi đâm vào một xe van của đội vệ sinh sân bay và một chiếc SUV. Hai phi công sống sót, trong khi 5 người trên mặt đất thiệt mạng và 5 người khác bị thương.
5 người thiệt mạng đều ở dưới mặt đất
Theo NTSB, chiếc máy bay đã đâm vào một xe Ford Econoline van chở 7 nhân viên của một công ty vệ sinh máy bay. Sau đó, máy bay tiếp tục vượt qua hàng rào sân bay và va chạm với một phương tiện thứ hai.
Cả 5 người thiệt mạng đều là những người có mặt trong hai phương tiện bị máy bay đâm phải, không phải thành viên phi hành đoàn.
Năm người khác bị thương, trong đó 3 người bị thương nặng. Hai phi công trên máy bay sống sót sau vụ tai nạn và được đưa đi kiểm tra y tế.
Chủ tịch NTSB Jennifer Homendy mô tả hiện trường là một cảnh tượng đặc biệt nghiêm trọng, với nhiều mảnh vỡ, dấu vết bánh máy bay kéo dài từ khu vực đường băng qua bãi cỏ và chiếc xe van bị phá hủy nặng.
NTSB đã thu hồi hai hộp đen
Một trong những bước quan trọng nhất của cuộc điều tra là việc NTSB đã thu hồi thiết bị ghi dữ liệu chuyến bay (FDR) và thiết bị ghi âm buồng lái (CVR).
Các thiết bị này đã được đưa về Washington để phân tích.
FDR có thể cung cấp thông tin về tốc độ, độ cao, hướng bay, trạng thái động cơ, hệ thống điều khiển và nhiều thông số kỹ thuật khác trong những phút cuối cùng của chuyến bay. Trong khi đó, CVR ghi lại các trao đổi trong buồng lái và âm thanh liên quan đến hoạt động của phi hành đoàn.
Tuy nhiên, NTSB chưa đưa ra kết luận về nguyên nhân vụ tai nạn. Cơ quan này dự kiến xem xét đồng thời nhiều yếu tố, bao gồm tốc độ tiếp cận, điểm máy bay chạm đường băng, hoạt động của hệ thống phanh, tình trạng kỹ thuật, thời tiết, hoạt động của phi hành đoàn và kiểm soát không lưu.
Máy bay có thể đã tiếp đất quá sâu trên đường băng
Một trong những vấn đề mà các nhà điều tra đang quan tâm là liệu máy bay có tiếp đất quá xa về phía cuối đường băng hay không.
Hình ảnh và video tại hiện trường cho thấy máy bay tiếp đất ở vị trí khá sâu trên đường băng trước khi không thể dừng lại trong phần đường băng còn lại.
NTSB đang xem xét dữ liệu về tốc độ và quá trình tiếp cận để xác định liệu máy bay có đáp ứng các tiêu chuẩn của một lần tiếp cận ổn định hay không, cũng như liệu phi công có nên thực hiện thao tác bay vòng để tiếp cận lại đường băng thay vì tiếp tục hạ cánh.
Tuy nhiên, các dữ liệu ban đầu chỉ là một phần của cuộc điều tra. NTSB chưa xác định đây là nguyên nhân của vụ tai nạn.
Thời tiết và tình trạng đường băng cũng được xem xét
Vụ tai nạn xảy ra trong điều kiện thời tiết không thuận lợi, với mưa dông và gió mạnh được ghi nhận tại khu vực Miami vào thời điểm máy bay hạ cánh.
Điều kiện thời tiết có thể ảnh hưởng tới tốc độ tiếp cận, tầm nhìn, sức cản và khả năng phanh của máy bay trên đường băng.
NTSB vì vậy sẽ phân tích dữ liệu khí tượng, hướng và tốc độ gió, tình trạng bề mặt đường băng cũng như hiệu quả của hệ thống phanh để xác định mức độ ảnh hưởng của thời tiết đối với vụ tai nạn.
Tranh luận về hệ thống bảo vệ cuối đường băng
Một vấn đề khác đang được quan tâm là Engineered Materials Arresting System (EMAS) – hệ thống vật liệu đặc biệt được thiết kế để giúp giảm tốc và dừng máy bay khi máy bay vượt khỏi đường băng.
Sân bay quốc tế Miami hiện không có EMAS ở cuối đường băng liên quan đến vụ tai nạn.
NTSB đang xem xét liệu sự hiện diện của hệ thống này có thể làm giảm mức độ nghiêm trọng của vụ tai nạn hay không.
Tuy nhiên, việc sân bay không lắp đặt EMAS không đồng nghĩa sân bay vi phạm quy định. Theo các thông tin ban đầu, khu vực an toàn cuối đường băng của sân bay đáp ứng các yêu cầu hiện hành, trong đó có vùng an toàn khoảng 1.000 feet.
Vấn đề vì thế được đặt ra ở góc độ an toàn rộng hơn: liệu các tiêu chuẩn thiết kế hiện nay có đủ để bảo vệ khu vực dân cư, phương tiện và cơ sở hạ tầng nằm bên ngoài phạm vi sân bay trong trường hợp máy bay vượt đường băng hay không.
Chiếc Boeing 767 đã hơn 30 năm tuổi
Chiếc máy bay gặp nạn là Boeing 767-33A, khoảng 32 năm tuổi.
Máy bay ban đầu được chế tạo để chở hành khách và sau đó được chuyển đổi sang cấu hình máy bay chở hàng vào năm 2015.
Đây là loại máy bay thân rộng được sử dụng phổ biến trong vận tải hàng hóa đường dài. Boeing 767 cũng là một trong những dòng máy bay quan trọng trong mạng lưới vận chuyển hàng hóa của nhiều hãng logistics và chuyển phát nhanh.
NTSB sẽ kiểm tra lịch sử bảo dưỡng, tình trạng kỹ thuật và các hoạt động khai thác gần đây của máy bay. Việc một máy bay đã được chuyển đổi từ chở khách sang chở hàng cũng là một trong những yếu tố kỹ thuật mà cơ quan điều tra có thể xem xét, dù chưa có dấu hiệu cho thấy việc này liên quan trực tiếp tới vụ tai nạn.
Amazon và 21 Air cam kết hợp tác điều tra
Amazon cho biết công ty đang phối hợp với các cơ quan chức năng trong quá trình điều tra và gửi lời chia buồn tới các nạn nhân.
Chiếc máy bay được vận hành bởi 21 Air trong mạng lưới Amazon Prime Air. Do đó, Amazon không trực tiếp vận hành máy bay nhưng chịu trách nhiệm tổ chức mạng lưới vận chuyển hàng hóa thông qua các đối tác hàng không.
Cả Amazon và 21 Air đều cho biết sẽ hợp tác với NTSB và các cơ quan liên quan để xác định nguyên nhân vụ tai nạn.
Hoạt động tại sân bay Miami bị gián đoạn
Vụ tai nạn cũng gây ảnh hưởng đáng kể tới hoạt động của sân bay quốc tế Miami.
Hai trong số bốn đường băng của sân bay tạm thời đóng cửa để phục vụ công tác cứu hộ, thu dọn hiện trường và điều tra. Hàng trăm chuyến bay bị hoãn hoặc hủy trong ngày xảy ra vụ việc. Hoạt động bay được khôi phục từng phần sau đó.
Việc sân bay Miami đóng vai trò là một trong những trung tâm hàng không lớn của Mỹ khiến vụ tai nạn không chỉ ảnh hưởng tới vận tải hành khách mà còn tác động tới mạng lưới logistics hàng không, đặc biệt là các chuyến bay chở hàng.
NTSB chưa kết luận nguyên nhân
Hiện tại, NTSB vẫn đang điều tra và chưa xác định nguyên nhân chính thức của vụ tai nạn.
Một nhóm khoảng 32 điều tra viên đã được triển khai để thu thập dữ liệu tại hiện trường, kiểm tra máy bay, phân tích hồ sơ bảo dưỡng, dữ liệu chuyến bay và điều kiện thời tiết.
Các nhà điều tra cũng sẽ phải tái dựng toàn bộ quá trình từ khi máy bay tiếp cận sân bay, chạm đường băng, bắt đầu giảm tốc cho tới khi rời khỏi đường băng và va chạm với các phương tiện.
Việc thu hồi thành công FDR và CVR được kỳ vọng cung cấp những thông tin quan trọng nhất về những giây cuối của chuyến bay.
Vụ tai nạn một lần nữa cho thấy rủi ro của tình huống máy bay không thể dừng lại trong phạm vi đường băng, đặc biệt tại những sân bay có khu vực giao thông hoặc cơ sở hạ tầng nằm gần cuối đường băng.
Trong khi nguyên nhân cuối cùng vẫn cần chờ kết luận của NTSB, cuộc điều tra nhiều khả năng sẽ không chỉ tập trung vào hành động của phi hành đoàn mà còn xem xét tổng thể thiết kế đường băng, điều kiện thời tiết, tiêu chuẩn an toàn, năng lực phanh, hoạt động khai thác và các hệ thống bảo vệ tại khu vực cuối đường băng.
Đây cũng là những vấn đề có thể dẫn tới các khuyến nghị mới về an toàn hàng không tại Mỹ sau khi cuộc điều tra hoàn tất.