Giá dầu tăng mạnh sau các căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông không chỉ làm chi phí nhiên liệu leo thang, mà còn thúc đẩy người tiêu dùng chuyển sang xe điện với tốc độ nhanh hơn dự báo. Trong làn sóng dịch chuyển đó, BYD nổi lên như cái tên hưởng lợi lớn nhất, còn Toyota bắt đầu đối mặt áp lực từ chính chiến lược “đi chậm với EV” của mình.
Theo dữ liệu VFACTS tháng 4/2026, xe điện hiện chiếm 16,4% doanh số ôtô mới tại Australia — mức cao kỷ lục đối với một thị trường vốn được xem là khá bảo thủ với EV. Doanh số xe điện tăng hơn 150% so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi xe hybrid sạc điện tăng gần gấp ba. Ngược lại, doanh số xe chạy xăng và diesel đồng loạt sụt giảm mạnh. Điều đáng chú ý là động lực lớn nhất lần này không đến từ chính sách môi trường hay ưu đãi thuế, mà đến trực tiếp từ giá nhiên liệu.
Cuộc khủng hoảng vận tải năng lượng quanh eo biển Hormuz — tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% lượng dầu toàn cầu — đã khiến giá xăng dầu tại Australia tăng vọt trong nhiều tháng liên tiếp. Điều đó làm thay đổi cách người tiêu dùng nhìn nhận xe điện. Nếu trước đây EV chủ yếu được xem là lựa chọn “thân thiện môi trường”, thì nay nó dần trở thành giải pháp kinh tế để giảm chi phí vận hành trong bối cảnh giá nhiên liệu biến động khó lường.
Đây chính là thời điểm BYD tận dụng rất tốt lợi thế của mình. Hãng xe Trung Quốc nhanh chóng mở rộng hiện diện tại Australia bằng chiến lược quen thuộc: giá cạnh tranh, nguồn cung dồi dào và danh mục EV trải rộng nhiều phân khúc. Trong tháng 4, BYD đã vượt hàng loạt thương hiệu truyền thống để vươn lên vị trí số hai toàn thị trường, chỉ đứng sau Toyota. Các mẫu SUV điện như Sealion 7 trở thành động lực tăng trưởng chủ lực, đặc biệt ở nhóm khách hàng gia đình đang tìm kiếm phương án thay thế xe xăng truyền thống.
Khác với nhiều hãng phương Tây vẫn gặp khó khăn về nguồn cung EV, BYD hiện kiểm soát gần như toàn bộ chuỗi giá trị — từ pin, chip công suất cho tới lắp ráp xe hoàn chỉnh. Điều này cho phép hãng phản ứng nhanh hơn trước biến động thị trường. Theo nhiều nguồn tin trong ngành, BYD dự kiến đưa khoảng 30.000 xe sang Australia chỉ trong hai tháng để đáp ứng nhu cầu tăng vọt, một con số cho thấy hãng đang coi thị trường này là ưu tiên chiến lược mới.
Trong khi đó, Toyota lại rơi vào thế phòng thủ nhiều hơn dự kiến. Dù vẫn là hãng xe bán chạy nhất Australia, chiến lược tập trung vào hybrid thay vì EV thuần điện bắt đầu bộc lộ giới hạn khi thị trường tăng tốc điện hóa nhanh hơn kỳ vọng. Các mẫu hybrid như RAV4 tiếp tục duy trì doanh số rất cao nhờ thương hiệu mạnh và độ tin cậy đã được kiểm chứng, nhưng tăng trưởng hiện lại nghiêng mạnh về phía các hãng có danh mục EV hoàn chỉnh hơn.
Vấn đề lớn nhất của Toyota không nằm ở doanh số hiện tại, mà ở tốc độ chuyển đổi công nghệ. Trong nhiều năm, hãng đặt cược rằng hybrid sẽ là bước chuyển tiếp dài hạn trước khi EV thực sự phổ cập. Tuy nhiên, cú sốc giá dầu đang khiến quá trình đó diễn ra nhanh hơn đáng kể. Khi chi phí nhiên liệu trở thành ưu tiên hàng đầu, người tiêu dùng bắt đầu tính toán tổng chi phí sở hữu thay vì chỉ nhìn vào giá mua ban đầu — và đây là điểm EV ngày càng có lợi thế.
Câu chuyện tại Australia cũng cho thấy sự thay đổi sâu sắc hơn trong cán cân cạnh tranh toàn cầu. Các hãng xe Trung Quốc như BYD đang tận dụng rất tốt “cửa sổ cơ hội” do địa chính trị và khủng hoảng năng lượng tạo ra. Trong khi nhiều hãng truyền thống vẫn còn bị ràng buộc bởi hệ sinh thái xe đốt trong và chiến lược chuyển đổi thận trọng, các công ty Trung Quốc bước vào cuộc chơi EV với cấu trúc chi phí thấp hơn, tốc độ phát triển sản phẩm nhanh hơn và khả năng mở rộng nguồn cung mạnh hơn đáng kể.
Điều khiến giới phân tích đặc biệt chú ý là Australia vốn không phải thị trường “dễ” với xe điện. Khoảng cách di chuyển dài, hạ tầng sạc chưa đồng bộ và tâm lý chuộng SUV, bán tải từng khiến tốc độ phổ cập EV chậm hơn châu Âu hay Trung Quốc. Việc xe điện vượt mốc 16% thị phần cho thấy thị trường đã bắt đầu bước qua giai đoạn thử nghiệm để tiến vào pha tăng trưởng đại trà.
Ở góc độ rộng hơn, diễn biến này phản ánh một xu hướng đang lan ra toàn ngành ôtô: khủng hoảng năng lượng có thể trở thành chất xúc tác mạnh hơn cả chính sách khí hậu trong việc thúc đẩy điện hóa. Và nếu giá dầu tiếp tục duy trì ở mức cao, áp lực chuyển đổi sang EV sẽ còn gia tăng — không chỉ với người tiêu dùng, mà cả với những hãng xe truyền thống từng tin rằng họ vẫn còn nhiều thời gian để thay đổi.