Động lực quan trọng đến từ đầu tư, sản xuất công nghiệp và xuất khẩu công nghệ, đặc biệt trong bối cảnh chu kỳ đầu tư trí tuệ nhân tạo (AI) toàn cầu đang thúc đẩy nhu cầu đối với chất bán dẫn, thiết bị điện tử và hạ tầng trung tâm dữ liệu.
AI đang tạo động lực mới cho kinh tế Đông Nam Á
Trong báo cáo Triển vọng Phát triển châu Á tháng 9/2026, ADB nhận định tăng trưởng của các nền kinh tế Đông Nam Á đang phát triển được cải thiện nhờ kết quả tốt hơn dự kiến trong nửa đầu năm 2026. Cùng với đầu tư và các chương trình kích thích của Chính phủ, xuất khẩu công nghệ được hưởng lợi từ chu kỳ đầu tư AI toàn cầu đang trở thành một động lực ngày càng quan trọng.
ADB dự báo nhóm các nền kinh tế Đông Nam Á đang phát triển sẽ tăng trưởng 4,7% trong năm 2026, cao hơn 0,1 điểm phần trăm so với dự báo tháng 7. Dự báo năm 2027 cũng được nâng từ 4,8% lên 4,9%.
Đối với toàn bộ khu vực châu Á – Thái Bình Dương đang phát triển, ADB dự báo tăng trưởng đạt 5% trong năm 2026 và 5,1% năm 2027, lần lượt cao hơn 0,1 điểm phần trăm và giữ nguyên so với dự báo trước đó.
Điểm đáng chú ý là động lực công nghệ đang tạo ra sự phân hóa ngày càng rõ giữa các nền kinh tế trong khu vực. Những quốc gia có năng lực sản xuất điện tử, bán dẫn, trung tâm dữ liệu và tham gia sâu vào chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu đang hưởng lợi trực tiếp từ làn sóng đầu tư AI.
Việt Nam được nâng mạnh dự báo tăng trưởng
Trong bức tranh đó, Việt Nam là một trong những nền kinh tế được ADB nâng dự báo đáng kể nhất.
ADB nâng dự báo tăng trưởng GDP của Việt Nam năm 2026 lên 7,8%, từ mức 7,2% trong báo cáo tháng 7, đồng thời nâng dự báo năm 2027 lên 7,6%, từ 7,0%.
Theo ADB, kinh tế Việt Nam tăng trưởng 8,2% trong nửa đầu năm 2026, cao hơn mức 7,5% cùng kỳ năm 2025. Động lực tăng trưởng đến từ sản xuất chế biến, chế tạo tiếp tục mở rộng, tiêu dùng trong nước tăng và dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) duy trì tích cực.
Đáng chú ý, việc ADB nâng dự báo diễn ra trong bối cảnh Việt Nam tiếp tục củng cố vị trí trong chuỗi cung ứng sản xuất điện tử toàn cầu. Các lĩnh vực điện tử, máy tính, linh kiện, thiết bị công nghệ và sản xuất công nghiệp đang hưởng lợi từ xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng cũng như nhu cầu ngày càng lớn đối với hạ tầng AI.
Điều này cho thấy công nghiệp chế biến, chế tạo không chỉ đóng vai trò là khu vực xuất khẩu chủ lực mà ngày càng trở thành một trong những nền tảng quan trọng của tăng trưởng kinh tế Việt Nam.
Malaysia hưởng lợi từ chu kỳ bán dẫn
Malaysia cũng được ADB nâng dự báo tăng trưởng GDP năm 2026 lên 4,9%, từ 4,6% trong tháng 7; dự báo năm 2027 tăng lên 4,7%, từ 4,5%.
Động lực quan trọng là hoạt động xuất khẩu công nghệ và sản xuất liên quan đến bán dẫn. Malaysia đang có vị trí đáng kể trong các khâu đóng gói, kiểm thử bán dẫn và sản xuất linh kiện phục vụ chuỗi cung ứng điện tử toàn cầu.
Sự phục hồi của nhu cầu bán dẫn và đầu tư vào trung tâm dữ liệu đang tạo thêm động lực cho các nền kinh tế có thế mạnh về điện tử và công nghệ trong khu vực.
Đây là một dấu hiệu đáng chú ý đối với ASEAN: làn sóng AI không chỉ tạo ra thị trường cho các công ty phát triển mô hình AI và chip xử lý, mà còn kéo theo nhu cầu về máy chủ, bộ nhớ, thiết bị mạng, linh kiện điện tử, hệ thống điện, làm mát và trung tâm dữ liệu.
Đông Nam Á đứng trước cơ hội nâng cấp chuỗi giá trị
Làn sóng đầu tư AI đang làm thay đổi cấu trúc của chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu.
Nếu trước đây trọng tâm của ngành điện tử chủ yếu nằm ở smartphone, máy tính và thiết bị tiêu dùng, thì nhu cầu mới đang chuyển mạnh sang GPU, bộ nhớ, máy chủ AI, thiết bị mạng tốc độ cao, hệ thống lưu trữ, thiết bị điện và các giải pháp làm mát trung tâm dữ liệu.
Điều này tạo ra cơ hội để các nền kinh tế Đông Nam Á thu hút thêm đầu tư và mở rộng năng lực sản xuất.
Tuy nhiên, cơ hội không chỉ nằm ở việc thu hút thêm nhà máy. Vấn đề quan trọng hơn là các doanh nghiệp trong nước có thể tham gia được bao nhiêu vào chuỗi giá trị.
Đối với Việt Nam, đây là thời điểm cần chuyển từ mục tiêu thu hút FDI và mở rộng quy mô sản xuất sang nâng cao năng lực của doanh nghiệp nội địa, đặc biệt trong công nghiệp hỗ trợ, thiết kế, vật liệu, linh kiện, tự động hóa, phần mềm công nghiệp và các dịch vụ kỹ thuật có giá trị gia tăng cao.
Công nghệ trở thành động lực của xuất khẩu
Sự phục hồi của xuất khẩu công nghệ đang cho thấy một xu hướng rộng hơn: năng lực công nghệ ngày càng gắn trực tiếp với năng lực xuất khẩu và tăng trưởng kinh tế.
Tại Singapore, chẳng hạn, xuất khẩu điện tử tháng 8/2026 tăng tới 131,8% so với cùng kỳ, trong khi xuất khẩu nội địa phi dầu mỏ tăng 46,2%, với nhu cầu liên quan đến sản phẩm điện tử và AI là một động lực quan trọng.
Ở cấp độ khu vực, ADB cho rằng đầu tư mạnh, kích thích của Chính phủ và xuất khẩu công nghệ được thúc đẩy bởi chu kỳ đầu tư AI toàn cầu đang hỗ trợ tăng trưởng, ngay cả khi Đông Nam Á phải đối mặt với các cú sốc về năng lượng, địa chính trị và thời tiết.
Điều này cho thấy AI đang tạo ra hiệu ứng lan tỏa vượt xa lĩnh vực phần mềm, tác động tới toàn bộ hệ sinh thái công nghiệp và thương mại.
Việt Nam cần tận dụng cơ hội từ chuỗi cung ứng điện tử – bán dẫn
Đối với Việt Nam, triển vọng tăng trưởng 7,8% của ADB là tín hiệu tích cực, nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu về chất lượng tăng trưởng.
Theo ADB, để duy trì đà tăng trưởng, Việt Nam cần tiếp tục kiểm soát lạm phát, bảo đảm ổn định tài chính, đẩy nhanh cải cách cơ cấu và nâng cao hiệu quả đầu tư. Đặc biệt, đầu tư công cần tập trung vào việc tháo gỡ các điểm nghẽn về hạ tầng và nâng cao năng lực sản xuất của nền kinh tế.
Đối với ngành điện tử, những yêu cầu này cần được cụ thể hóa bằng việc phát triển hạ tầng điện, logistics, khu công nghiệp công nghệ cao, trung tâm dữ liệu, hạ tầng số và nguồn nhân lực kỹ thuật cao.
Đồng thời, doanh nghiệp Việt Nam cần được hỗ trợ để nâng cao năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của các tập đoàn công nghệ toàn cầu, từ chất lượng, truy xuất nguồn gốc, tự động hóa đến quản trị dữ liệu và sản xuất xanh.
Đây cũng là cơ hội để ngành điện tử Việt Nam chuyển từ lợi thế về quy mô sản xuất và chi phí sang lợi thế về công nghệ, năng suất và năng lực tham gia chuỗi giá trị.
AI có thể mở ra chu kỳ tăng trưởng công nghiệp mới
ADB đồng thời cảnh báo những rủi ro có thể ảnh hưởng đến triển vọng khu vực, trong đó có xung đột địa chính trị, giá năng lượng cao, El Niño, bất ổn thương mại và khả năng điều chỉnh mạnh của thị trường tài chính liên quan đến AI. El Niño được dự báo tiếp tục kéo dài đến quý I/2027, gây sức ép lên sản xuất nông nghiệp, nhu cầu năng lượng và giá lương thực.
Điều đó cho thấy triển vọng tích cực của Đông Nam Á không phải không có rủi ro. Nhưng ở góc độ công nghiệp, chu kỳ đầu tư AI đang tạo ra một cơ hội đặc biệt để khu vực nâng cấp vị trí trong chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu.
Với Việt Nam, việc ADB nâng dự báo tăng trưởng lên 7,8% trong năm 2026 và 7,6% trong năm 2027, cùng với động lực từ sản xuất chế biến, chế tạo và FDI, cho thấy dư địa tăng trưởng vẫn đáng kể.
Thách thức lớn nhất không còn chỉ là duy trì tốc độ tăng trưởng, mà là biến làn sóng đầu tư công nghệ và AI thành năng lực sản xuất nội tại – từ đó giúp doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng điện tử, bán dẫn và các ngành công nghiệp công nghệ cao.