Vụ Trung Quốc buộc Meta phải hủy thương vụ thâu tóm startup AI Manus đang trở thành lời cảnh báo rõ ràng nhất cho các tập đoàn công nghệ Mỹ – trong đó có Apple.
Theo Nikkei Asia, hai sự kiện tưởng chừng riêng biệt – Apple thay CEO và Trung Quốc chặn thương vụ Manus – thực chất phản ánh cùng một vấn đề cốt lõi: quyền kiểm soát công nghệ trong kỷ nguyên AI đang trở thành bài toán địa chính trị lớn hơn cả kinh doanh.
John Ternus tiếp quản Apple trong bối cảnh Trung Quốc vẫn là thị trường và chuỗi cung ứng quan trọng bậc nhất của hãng. Dưới thời Tim Cook, Apple xây dựng mối quan hệ sâu sắc với Bắc Kinh thông qua hệ thống sản xuất khổng lồ với các đối tác như Foxconn và Luxshare, đồng thời duy trì doanh thu hàng chục tỷ USD mỗi năm từ người tiêu dùng Trung Quốc. Greater China từng đóng góp 64,3 tỷ USD doanh thu cho Apple trong năm tài chính 2025 và riêng quý gần nhất đã phục hồi lên khoảng 25 tỷ USD nhờ thành công của iPhone 17.
Tuy nhiên, khác với Tim Cook – người thường xuyên trực tiếp gặp gỡ lãnh đạo Trung Quốc và được xem là “kiến trúc sư” cho chiến lược Apple tại Bắc Kinh – John Ternus gần như chưa có dấu ấn rõ ràng trong quan hệ với thị trường này. Giới phân tích cho rằng bài kiểm tra lớn nhất với CEO mới sẽ là duy trì chiến lược “China Plus One”: giảm phụ thuộc nhưng không thể rời bỏ Trung Quốc.
Trong khi đó, vụ Meta – Manus cho thấy Bắc Kinh đang siết chặt chưa từng có với các tài sản AI có nguồn gốc Trung Quốc. Trung Quốc đã yêu cầu Meta phải hủy thương vụ mua lại startup AI Manus trị giá hơn 2 tỷ USD với lý do an ninh quốc gia, đồng thời yêu cầu hoàn trả toàn bộ tài sản công nghệ và dữ liệu đã chuyển giao. Dù Manus đã chuyển trụ sở sang Singapore và có cấu trúc đầu tư quốc tế, Bắc Kinh vẫn coi đây là tài sản công nghệ mang “DNA Trung Quốc” không thể để rơi vào tay doanh nghiệp Mỹ.
Động thái này mang ý nghĩa vượt xa một thương vụ M&A. Nó cho thấy Trung Quốc không chỉ kiểm soát hoạt động sản xuất phần cứng mà còn quyết liệt giữ lại nhân tài AI, thuật toán lõi và năng lực phần mềm chiến lược. Giới đầu tư gọi đây là “chilling move” – một cú lạnh gáy với toàn bộ startup công nghệ Trung Quốc đang tìm cách quốc tế hóa hoặc bán mình cho các tập đoàn Mỹ.
Đối với Apple, tín hiệu này đặc biệt quan trọng. Không giống Meta, Apple không mua startup AI Trung Quốc quy mô lớn, nhưng hãng lại phụ thuộc sâu sắc vào hệ sinh thái sản xuất, kỹ sư và thị trường tiêu dùng tại đây. Trong bối cảnh Washington gây sức ép buộc các tập đoàn Mỹ giảm phụ thuộc vào Trung Quốc, còn Bắc Kinh ngày càng nhạy cảm với dòng chảy công nghệ xuyên biên giới, Apple sẽ phải bước đi thận trọng hơn bao giờ hết.
Thách thức càng lớn khi Apple đang bước vào chu kỳ sản phẩm mới: iPhone gập đầu tiên, chiến lược Apple Intelligence và tham vọng AI on-device. Tất cả đều cần chuỗi cung ứng phức tạp, chip nhớ tiên tiến và khả năng phối hợp sản xuất quy mô lớn – những lĩnh vực mà Trung Quốc vẫn là mắt xích gần như không thể thay thế trong ngắn hạn.
Giới phân tích nhận định nếu Tim Cook là người xây dựng “đế chế Apple tại Trung Quốc”, thì John Ternus sẽ là người phải tái định nghĩa mối quan hệ đó trong một thế giới phân cực mạnh bởi AI và chủ nghĩa công nghệ quốc gia.
Vụ Manus cho thấy một thực tế mới: trong kỷ nguyên AI, công nghệ không còn đơn thuần là tài sản doanh nghiệp mà đã trở thành tài sản chiến lược cấp quốc gia. Các thương vụ xuyên biên giới giờ đây không chỉ cần thỏa thuận thương mại mà còn phải vượt qua bài kiểm tra chủ quyền công nghệ.
Với Apple, điều đó đồng nghĩa Trung Quốc sẽ không chỉ là thị trường lớn nhất ngoài Mỹ, mà còn là biến số lớn nhất quyết định thành công của CEO mới. Và trong kỷ nguyên hậu Tim Cook, đây có thể là bài toán khó nhất mà John Ternus phải giải.