Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị hạn chế mở rộng tại Mỹ, các ông lớn robotaxi Trung Quốc đang chuyển hướng mạnh mẽ sang Đông Nam Á – một thị trường đầy tiềm năng với hạ tầng đô thị đang bùng nổ và môi trường pháp lý linh hoạt hơn. WeRide, Pony.ai và Baidu đang đẩy nhanh chiến lược xuất khẩu công nghệ Level 4 tự hành, biến khu vực thành “sân sau” chiến lược để bù đắp những hạn chế về quy định trong nước.

 

Tại Singapore – “cửa ngõ” công nghệ của Đông Nam Á – WeRide đã chính thức hợp tác với Grab triển khai dịch vụ shuttle tự lái không người lái chạm vô lăng tại khu Punggol. Hệ thống sử dụng camera và cảm biến tiên tiến, phát hiện hiệu quả người đi bộ lẫn phương tiện khác. Đồng thời, Pony.ai cũng nhận được phê duyệt từ Cơ quan Giao thông Đường bộ Singapore (LTA) để vận hành dịch vụ tự lái, dựa trên kinh nghiệm triển khai thực tế đa dạng loại phương tiện từ shuttle đến ô tô hành khách.

 

WeRide đặt mục tiêu dài hạn đầy tham vọng: triển khai hàng chục nghìn xe robotaxi tại Đông Nam Á vào năm 2030, theo từng giai đoạn sau khoản đầu tư từ Grab. Hiện tại, công ty đang vận hành hơn 1.100 xe tại Trung Quốc và đã niêm yết thành công trên Nasdaq (2024) lẫn sàn Hong Kong (2025). Pony.ai cũng đang mở rộng nhanh chóng, với kế hoạch tăng đội xe lên hơn 3.000 chiếc toàn cầu trong năm nay, trong đó gần nửa là thị trường nước ngoài.

 

Lý do đẩy mạnh xuất khẩu rõ ràng: quy định tại Trung Quốc vẫn chỉ cho phép thử nghiệm thương mại Level 4 ở một số khu vực hạn chế như Bắc Kinh hay Quảng Châu. Các vấn đề pháp lý về trách nhiệm tai nạn và bảo hiểm vẫn tồn tại khoảng trống hệ thống, khiến việc triển khai quy mô lớn trong nước gặp trở ngại. Ngược lại, Singapore được đánh giá là “môi trường lý tưởng để thương mại hóa công nghệ tự lái”, theo lời CEO WeRide Tony Han. Các chuyên gia nhận định căng thẳng Mỹ-Trung đã chặn đường các công ty Trung Quốc tại thị trường Mỹ, buộc họ phải tập trung vào châu Á – nơi họ sở hữu lợi thế rõ rệt trong phát triển hệ thống cho nhiều loại phương tiện, từ xe buýt đến shuttle, thay vì chỉ tập trung vào ô tô hành khách như các đối thủ Mỹ.

 

Trong khi đó, ở chiều ngược lại, Tesla đang nỗ lực thúc đẩy thay đổi pháp lý tại Mỹ để mở đường cho robotaxi. Phó chủ tịch kỹ thuật Lars Moravy phát biểu tại phiên điều trần Thượng viện: “Để Mỹ dẫn đầu công nghệ AV, chúng ta phải hiện đại hóa các quy định đang kìm hãm khả năng đổi mới của ngành”. Tesla đề xuất nâng giới hạn bán xe tự lái được phê duyệt lên 90.000 chiếc mỗi nhà sản xuất (từ mức 2.500 hiện nay) và kêu gọi thống nhất quy định liên bang thay vì để các bang tự quyết. Thượng nghị sĩ Ted Cruz cảnh báo nếu Quốc hội không hành động, đổi mới sẽ chuyển sang nơi khác.

 

Cuộc đua robotaxi toàn cầu đang diễn ra khốc liệt: Trung Quốc dẫn đầu về quy mô triển khai thực tế nhờ khả năng xử lý tốt môi trường giao thông hỗn loạn, trong khi Mỹ tập trung vào công nghệ cao cấp nhưng vướng rào cản pháp lý phân mảnh. Đông Nam Á, với các nền kinh tế đang tăng trưởng mạnh như Việt Nam, Thái Lan, Indonesia, đang trở thành chiến trường mới – nơi công nghệ Trung Quốc có thể nhanh chóng tiếp cận hàng triệu người dùng qua nền tảng ride-hailing địa phương.

 

Vietnet24h nhận định: Đây không chỉ là cuộc di chuyển địa lý mà là cuộc chuyển dịch chiến lược trong ngành công nghiệp ô tô tự lái trị giá hàng nghìn tỷ USD. Các doanh nghiệp Đông Nam Á cần theo dõi sát sao để đón đầu xu hướng, từ hợp tác công nghệ đến xây dựng khung pháp lý phù hợp. Robotaxi không còn là tương lai xa xôi – nó đang gõ cửa khu vực, và ai nắm bắt sớm sẽ chiếm lợi thế cạnh tranh quyết định trong nền kinh tế số của thập niên tới.