Tại Hội nghị Lập pháp thường niên của Congressional Black Caucus (CBC) diễn ra tại Washington, AI trở thành một trong những chủ đề nổi bật trong các cuộc thảo luận giữa giới lập pháp, doanh nghiệp công nghệ, các công ty năng lượng và đại diện cộng đồng.

Theo CNBC, các cuộc thảo luận tập trung vào hai vấn đề có mối liên hệ ngày càng chặt chẽ: quản trị AI và sự phát triển nhanh chóng của các trung tâm dữ liệu phục vụ AI. Trong đó, một bộ phận nghị sĩ cho rằng cần thiết lập các “hàng rào” quản lý nhằm bảo đảm an toàn, minh bạch và bảo vệ cộng đồng, trong khi ngành công nghệ nhấn mạnh những lợi ích kinh tế mà AI có thể tạo ra.

Sức ép xây dựng khung quản trị AI

Phó Chủ tịch CBC, Hạ nghị sĩ Troy Carter, cho biết ít nhất 60 trong tổng số 62 thành viên CBC được ông dự đoán sẽ ủng hộ một dự luật nhằm quản lý AI, thiết lập các nguyên tắc an toàn và bảo vệ con người.

Theo ông Carter, mục tiêu không chỉ là kiểm soát công nghệ mà còn phải tạo ra sự minh bạch và các cơ chế bảo vệ cộng đồng trước những rủi ro có thể phát sinh từ AI. Ông cũng cho rằng cuộc cạnh tranh công nghệ với Trung Quốc không nên trở thành lý do để bỏ qua các yêu cầu về an toàn và quyền lợi của người dân Mỹ.

Những tranh luận này diễn ra trong bối cảnh các hệ thống AI ngày càng chuyển từ công cụ tạo nội dung sang AI agent, có khả năng tự thực hiện nhiều tác vụ và tương tác với hệ thống máy tính. CNBC dẫn lại những lo ngại về các trường hợp mô hình AI tìm cách vượt qua những giới hạn được thiết lập, làm gia tăng yêu cầu về kiểm soát và giám sát công nghệ.

Tuy nhiên, tại Washington cũng tồn tại quan điểm cho rằng không nên để các quy định quá chặt chẽ làm chậm tốc độ đổi mới AI. Đây đang là một trong những điểm tranh luận lớn của chính sách công nghệ Mỹ hiện nay.

Trung tâm dữ liệu: mặt trái của cuộc đua AI

Song song với vấn đề quản trị AI, hạ tầng vật lý phục vụ AI đang trở thành một bài toán ngày càng lớn.

Các mô hình AI tiên tiến đòi hỏi lượng lớn GPU, bộ nhớ, hệ thống lưu trữ và mạng tốc độ cao. Những hệ thống này tiêu thụ lượng điện đáng kể, kéo theo nhu cầu xây dựng các trung tâm dữ liệu quy mô lớn và mở rộng lưới điện.

Tại hội nghị CBC, Meta đã nhấn mạnh những lợi ích kinh tế của việc phát triển trung tâm dữ liệu và hạ tầng AI. Meta hiện triển khai dự án trung tâm dữ liệu Hyperion tại Louisiana, trong khi Alphabet, Amazon và Microsoft cũng đang đẩy mạnh đầu tư vào hạ tầng trung tâm dữ liệu để đáp ứng nhu cầu AI.

Tuy nhiên, sự mở rộng nhanh chóng này đang đặt ra câu hỏi về ai sẽ phải trả chi phí cho lượng điện và hạ tầng mới.

Calvin Butler, CEO Exelon – doanh nghiệp cung cấp điện và dịch vụ lưới điện tại các khu vực Philadelphia, Chicago, Baltimore và Washington – cho biết công ty đang trao đổi với các nhà lập pháp về tác động tiềm tàng của các trung tâm dữ liệu đối với giá điện và chất lượng cuộc sống của người dân.

Vấn đề này đang trở thành một chủ đề chính sách quan trọng: nếu nhu cầu điện tăng mạnh do AI, chi phí đầu tư thêm vào nhà máy điện, đường truyền tải và lưới điện sẽ được phân bổ như thế nào giữa các tập đoàn công nghệ, doanh nghiệp điện lực và người tiêu dùng?

AI đang chuyển từ câu chuyện công nghệ sang câu chuyện hạ tầng

Điểm đáng chú ý trong các cuộc thảo luận tại Washington là AI không còn chỉ được nhìn nhận như một vấn đề của ngành công nghệ.

Để mở rộng AI ở quy mô lớn cần đồng thời có chip bán dẫn, máy chủ, bộ nhớ, trung tâm dữ liệu, điện năng, hệ thống làm mát và mạng viễn thông. Điều đó khiến cuộc đua AI ngày càng gắn chặt với năng lực công nghiệp và hạ tầng năng lượng của mỗi quốc gia.

Đối với các nền kinh tế đang phát triển, đây vừa là thách thức vừa là cơ hội. Việc xây dựng trung tâm dữ liệu và hạ tầng AI có thể kéo theo nhu cầu lớn đối với thiết bị điện – điện tử, hệ thống nguồn, thiết bị làm mát, tự động hóa, thiết bị mạng và các giải pháp quản lý năng lượng.

Hàm ý đối với Việt Nam

Đối với Việt Nam, những tranh luận tại Mỹ cho thấy quá trình phát triển AI cần được nhìn nhận trong toàn bộ hệ sinh thái công nghiệp, thay vì chỉ tập trung vào phần mềm và mô hình AI.

Khi Việt Nam thúc đẩy phát triển AI, bán dẫn và trung tâm dữ liệu, nhu cầu điện ổn định, hạ tầng viễn thông, năng lực tính toán và hệ thống làm mát sẽ trở thành những yếu tố ngày càng quan trọng. Đồng thời, sự phát triển của các trung tâm dữ liệu cũng có thể tạo thêm thị trường cho doanh nghiệp điện tử trong nước tham gia vào các lĩnh vực như nguồn điện, UPS, thiết bị phân phối điện, hệ thống làm mát, cảm biến, tự động hóa, thiết bị mạng và quản lý năng lượng.

Ở góc độ công nghiệp điện tử – bán dẫn, đây cũng là cơ hội để Việt Nam mở rộng vai trò trong chuỗi cung ứng AI. Thay vì chỉ thu hút các dự án trung tâm dữ liệu hoặc lắp ráp máy chủ, Việt Nam có thể hướng tới phát triển đồng thời hệ sinh thái nhà cung cấp thiết bị, linh kiện và giải pháp hỗ trợ trung tâm dữ liệu, qua đó tạo liên kết sâu hơn giữa FDI và doanh nghiệp trong nước.

Sự tranh luận tại Washington vì vậy phản ánh một xu hướng rộng hơn trên toàn cầu: cuộc đua AI đang bước sang giai đoạn mà năng lực tính toán phải đi cùng năng lực sản xuất, năng lượng và hạ tầng. Quốc gia nào muốn phát triển AI ở quy mô lớn sẽ không chỉ cần mô hình và nhân lực AI, mà còn phải chuẩn bị một nền tảng công nghiệp – điện tử – năng lượng đủ mạnh để vận hành toàn bộ hệ sinh thái này.