Cổ phiếu Unitree đã tăng hơn 5 lần trong phiên giao dịch đầu tiên hôm 19/8, có thời điểm đưa vốn hóa công ty lên khoảng 66 tỷ USD. Tuy nhiên, sau ba phiên giảm liên tiếp, giá trị thị trường của doanh nghiệp đã bốc hơi khoảng 30 tỷ USD. Cổ phiếu ổn định trở lại trong phiên 25/8.
Biến động mạnh của Unitree đặt câu hỏi về việc liệu sự hào hứng với trí tuệ nhân tạo (AI) và robot tại Trung Quốc có đang vượt quá những nền tảng cơ bản của doanh nghiệp hay không.
“Nhà đầu tư đã bị cuốn theo câu chuyện về cuộc cách mạng công nghệ”, ông Dong Baozhen, Chủ tịch công ty quản lý tài sản Lingtong Shengtai tại Bắc Kinh, nhận định, đồng thời cảnh báo rằng những bong bóng như vậy cuối cùng đều sẽ vỡ.
Từ cú tăng 460% đến màn lao dốc
Unitree chốt phiên giao dịch đầu tiên ở mức 845 nhân dân tệ/cổ phiếu, tăng 460% so với giá IPO 150,8 nhân dân tệ. Mức tăng này cao hơn nhiều so với mức tăng trung bình 226% trong ngày đầu giao dịch của các cổ phiếu mới niêm yết tại Trung Quốc trong ba năm qua.
Cơn sốt diễn ra trong bối cảnh robot hình người được Bắc Kinh xem là một ngành công nghệ chiến lược và là một mặt trận quan trọng trong cuộc cạnh tranh công nghệ với Mỹ. Unitree, với các sản phẩm có khả năng chạy, nhảy, khiêu vũ và biểu diễn võ thuật, đã trở thành một biểu tượng của tham vọng robot Trung Quốc.
Tuy nhiên, kết quả kinh doanh của công ty chưa theo kịp mức định giá trên thị trường. Lợi nhuận ròng điều chỉnh của Unitree giảm 53%, xuống 40 triệu nhân dân tệ (5,95 triệu USD), trong ba tháng đầu năm 2026. Robot của công ty thu hút sự chú ý lớn nhưng vẫn chưa đạt được mức độ ứng dụng thương mại rộng rãi như kỳ vọng.
Ông Abraham Zhang, Chủ tịch quỹ đầu tư mạo hiểm China Europe Capital, cho rằng màn trình diễn của cổ phiếu Unitree không xuất phát từ triển vọng kinh doanh đặc biệt sáng sủa, mà có thể phản ánh tâm lý muốn đẩy giá lên cao rồi bán ra.
Nhà đầu tư nhỏ lẻ chịu rủi ro
Đợt IPO của Unitree cũng làm nổi bật những tranh luận lâu nay về cơ chế phát hành cổ phiếu tại Trung Quốc.
Một số chuyên gia cho rằng những kẽ hở trong hệ thống cho phép cổ đông lớn hưởng lợi khi giá cổ phiếu tăng mạnh, trong khi rủi ro lại chuyển sang các nhà đầu tư nhỏ lẻ mua cổ phiếu trên thị trường thứ cấp.
Việc hoạt động bán khống bị hạn chế cũng khiến các cổ phiếu được định giá quá cao khó chịu áp lực điều chỉnh ngay lập tức. Một số nhà quản lý quỹ cho rằng điều này tạo điều kiện cho những đợt tăng giá mang tính đầu cơ.
“Cổ phiếu IPO trị giá 10 nhân dân tệ có thể mở cửa ở mức 100 nhân dân tệ rồi giảm trong nhiều năm”, ông Yuan Yuwei, nhà quản lý quỹ Trinity Synergy Investments, nói, cho rằng đây là một rủi ro lớn đối với nhà đầu tư cá nhân.
Unitree được đưa vào diện niêm yết tương đối nhanh trên STAR Market, sàn chuyên về các doanh nghiệp công nghệ của Thượng Hải. Theo các chuyên gia, điều này có thể đã củng cố nhận thức rằng doanh nghiệp nhận được sự ủng hộ của chính phủ, qua đó thúc đẩy làn sóng mua cổ phiếu.
Các doanh nghiệp thuộc những ngành công nghệ chiến lược khác cũng đang nhận được sự quan tâm tương tự. Cổ phiếu nhà sản xuất chip nhớ CXMT từng tăng 466% trong phiên giao dịch đầu tiên tại Thượng Hải hồi tháng trước.
Robot Trung Quốc: tiềm năng dài hạn hay cơn sốt đầu cơ?
Dù vậy, một số nhà đầu tư cho rằng không nên đánh giá ngành robot chỉ dựa trên lợi nhuận hiện tại.
“Không công bằng nếu chỉ nhìn vào lợi nhuận”, ông Gao Xingkun, nhà quản lý quỹ tại China Southern Asset Management, nói, đồng thời so sánh ngành robot hiện nay với giai đoạn đầu của ngành xe điện Trung Quốc.
Các nhà sản xuất robot đang phải chi mạnh cho nghiên cứu và phát triển, trong khi nhu cầu thương mại quy mô lớn vẫn chưa xuất hiện rõ ràng. Unitree cũng đang đầu tư vào công nghệ robot hình người và các mô hình AI nhằm mở rộng khả năng ứng dụng của sản phẩm.
CEO Wang Xingxing gần đây cho rằng ngành robot đang tiến gần tới một “khoảnh khắc ChatGPT”, khi robot có thể hiểu và thực hiện nhiều nhiệm vụ trong môi trường chưa từng gặp chỉ bằng mệnh lệnh bằng giọng nói hoặc văn bản. Tuy nhiên, chính ông cũng dự báo bước đột phá này có thể còn cách từ 2 đến 10 năm.
Vấn đề đối với Unitree và các đối thủ là liệu kỳ vọng tăng trưởng hiện nay có đi trước khả năng thương mại hóa hay không.
Màn tăng giá rồi lao dốc của Unitree vì thế có thể trở thành lời cảnh báo đối với hàng loạt doanh nghiệp robot Trung Quốc đang chuẩn bị lên sàn. Nó cho thấy thách thức mà Bắc Kinh phải đối mặt: thúc đẩy các ngành công nghệ chiến lược và huy động vốn cho đổi mới, nhưng đồng thời phải hạn chế nguy cơ đầu cơ quá mức và những cú sụt giảm gây thiệt hại cho nhà đầu tư cá nhân.