Trong điều kiện tình hình kinh tế - xã hội 3 tháng đầu năm gặp nhiều khó khăn thách thức, dịch bệnh diễn biến phức tạp, số ca mắc Covid-19 tăng trở lại ở nhiều địa phương; kết hợp với ảnh hưởng tiêu cực của cuộc xung đột vũ trang giữa Nga và Ukraine đẩy giá dầu và giá một số nguyên liệu đầu vào tăng cao. Đồng thời, việc triển khai thực hiện các giải pháp miễn, giảm thuế, phí, lệ phí, tiền thuê đất để hỗ trợ doanh nghiệp và người dân nhằm hỗ trợ phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội theo Nghị quyết số 43/2022/QH15 ngày 11/01/2022 của Quốc hội và Nghị định số 15/2022/NĐ-CP của Chính phủ đã ảnh hưởng đến số thu ngân sách trong quý 1 năm 2022 và những tháng tới.
Cụ thể, tổng thu ngân sách nhà nước quí 1 ước đạt 460,6 nghìn tỷ đồng, bằng 32,6% dự toán, tăng 7,7% so với cùng kỳ năm 2021; trong đó: thu nội địa đạt 31,9% dự toán, tăng 4% so với cùng kỳ năm 2021; thu từ dầu thô đạt 52,3% dự toán, tăng 67,6%; thu cân đối từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt 35,5% dự toán, tăng 23,3%.
Có 9/12 khoản thu nội địa đạt tiến độ khá (trên 25% dự toán), phản ánh hiệu quả của công tác phòng, chống dịch và các chính sách hỗ trợ cho doanh nghiệp, người dân bị ảnh hưởng của dịch bệnh, thúc đẩy phục hồi kinh tế đã phát huy tác dụng, hoạt động sản xuất - kinh doanh của doanh nghiệp được phục hồi; một số ngành có đóng góp số thu lớn cho ngân sách tăng trưởng khá (như: sản xuất thiết bị điện, trang phục, da, sản phẩm điện tử, máy tính...).
Một số khoản thu tăng trưởng so với cùng kỳ năm 2021 như: thuế thu nhập cá nhân tăng 20,7%, chủ yếu nhờ tăng thu từ các hoạt động chuyển nhượng bất động sản, chứng khoán,...; thuế bảo vệ môi trường tăng 7,1% do tiêu thụ xăng dầu trong quý I tăng; lệ phí tăng 4,7% nhờ tăng thu lệ phí trước bạ ô tô sản xuất, lắp ráp trong nước, nhà đất; thu tiền cho thuê đất tăng 26,9%; thu tiền sử dụng đất tăng 21% so với cùng kỳ năm 2021,...Tuy nhiên, các khoản thu trực tiếp từ hoạt động sản xuất - kinh doanh, mặc dù đạt khá so dự toán, nhưng vẫn thấp hơn so cùng kỳ năm 2021.
Có 3 khoản thu tiến độ đạt thấp là thu cấp quyền khai thác khoáng sản (đạt 17,4% dự toán); thu quỹ đất công ích và hoa lợi công sản khác (đạt 22,5%) và thu hồi vốn, thu cổ tức, lợi nhuận, lợi nhuận sau thuế, chênh lệch thu, chi của Ngân hàng Nhà nước (đạt 22,8% dự toán) chủ yếu do chưa phát sinh thu tiền bán vốn ngân sách nhà nước đầu tư tại các doanh nghiệp.
Tổng chi ngân sách nhà nước quí 1 đạt 351,3 nghìn tỷ đồng, bằng 19,7% dự toán, trong đó: chi đầu tư phát triển đạt 11,88% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao; chi trả nợ lãi đạt 28,8% dự toán; chi thường xuyên đạt 23,4% dự toán. Các nhiệm vụ chi ngân sách được thực hiện theo dự toán và tiến độ triển khai nhiệm vụ chuyên môn của các đơn vị sử dụng ngân sách, đáp ứng các nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, quản lý nhà nước và thanh toán các khoản nợ đến hạn, đảm bảo kinh phí phòng, chống dịch, các nhiệm vụ chi an sinh xã hội, chăm lo cho các đối tượng hưởng lương, lương hưu và trợ cấp xã hội từ ngân sách nhà nước.
Ngân sách trung ương đã chi từ dự phòng bổ sung cho các địa phương 913 tỷ đồng kinh phí phòng, chống dịch Covid-19 và hỗ trợ người dân gặp khó khăn do dịch Covid-19, hỗ trợ giống cây trồng, vật nuôi, thủy sản để khôi phục sản xuất vùng bị thiệt hại do thiên tai, dịch bệnh theo quy định. Bên cạnh đó, đã thực hiện xuất cấp 27,19 nghìn tấn gạo dự trữ quốc gia để khắc phục hậu quả mưa lũ, cứu trợ, cứu đói cho nhân dân trong dịp Tết Nguyên đán và giáp hạt đầu năm.
Riêng về chi đầu tư phát triển, tổng số kế hoạch vốn năm 2022 Thủ tướng Chính phủ đã giao là 518,1 nghìn tỷ đồng, các địa phương đã giao tăng khoảng 39,9 nghìn tỷ đồng so với kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao (từ các nguồn tăng thu, kết dư NSĐP,…). Đến hết quý I, các bộ, cơ quan trung ương đã phân bổ chi tiết kế hoạch vốn đạt 97,86% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Do vốn của các Chương trình MTQG chưa được giao kế hoạch và một số dự án khởi công mới đang trong giai đoạn hoàn thiện thủ tục đầu tư, đấu thầu, chấm thầu, thương thảo hợp đồng,... nên tiến độ giải ngân vốn quý I chậm , nhất là vốn ngoài nước chỉ đạt xấp xỉ 1% kế hoạch.
Cân đối ngân sách trung ương và ngân sách các cấp địa phương được đảm bảo. Tính đến ngày 25/3/2022, đã thực hiện phát hành 41,3 nghìn tỷ đồng trái phiếu Chính phủ, với kỳ hạn bình quân 15,85 năm, lãi suất bình quân 2,39%/năm.