Đáng chú ý, nhiều khách hàng Nhật Bản đang đặt ra mục tiêu đầy tham vọng: giảm một nửa chi phí, rút ngắn một nửa thời gian đưa sản phẩm ra thị trường và giảm một nửa nhân lực cần thiết cho hoạt động vận hành.

Phát biểu tại Diễn đàn Global Management Dialogue 2026 diễn ra ở Tokyo ngày 10/11, bà Chu Thị Thanh Hà, Chủ tịch FPT Software, cho biết nhu cầu ứng dụng AI từ các khách hàng doanh nghiệp Nhật Bản đang tăng lên. Theo bà, đây là cơ hội để các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam tham gia sâu hơn vào quá trình chuyển đổi số và tái cấu trúc hoạt động sản xuất, kinh doanh tại Nhật Bản.

Một trong những yêu cầu FPT thường xuyên nhận được từ khách hàng Nhật Bản là đạt mục tiêu “triple half”, tức giảm 50% chi phí, giảm 50% thời gian đưa sản phẩm ra thị trường và giảm 50% nguồn nhân lực cần thiết. Đây không chỉ là bài toán tự động hóa một số công đoạn riêng lẻ, mà còn phản ánh kỳ vọng của doanh nghiệp Nhật Bản về việc khai thác AI để nâng cao năng suất và thay đổi phương thức vận hành.

Nhật Bản có lợi thế phát triển AI vật lý

Theo bà Chu Thị Thanh Hà, Nhật Bản có tiềm năng đáng kể trong lĩnh vực AI vật lý (Physical AI), nhờ nền tảng lâu năm về sản xuất công nghiệp và robot. Đây là những điều kiện thuận lợi để tích hợp trí tuệ nhân tạo với máy móc, thiết bị và các quy trình vận hành trong thế giới thực.

Khác với các ứng dụng AI chủ yếu xử lý văn bản, hình ảnh hoặc dữ liệu trên môi trường số, AI vật lý hướng tới khả năng nhận thức, phân tích và tương tác với môi trường thực tế thông qua robot, cảm biến và hệ thống điều khiển. Công nghệ này có thể được ứng dụng trong nhà máy thông minh, kho vận tự động, kiểm tra chất lượng sản phẩm, bảo trì thiết bị và nhiều hoạt động công nghiệp khác.

Nhật Bản sở hữu hệ sinh thái sản xuất và tự động hóa phát triển, cùng kinh nghiệm ứng dụng robot trong công nghiệp. Khi kết hợp những nền tảng này với các mô hình AI mới, doanh nghiệp có thể tiến tới những hệ thống sản xuất linh hoạt hơn, có khả năng phân tích dữ liệu theo thời gian thực và tự điều chỉnh hoạt động theo điều kiện vận hành.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa tiềm năng đó, doanh nghiệp cần giải quyết nhiều vấn đề như chất lượng dữ liệu, khả năng kết nối giữa các hệ thống, năng lực tính toán và mức độ an toàn khi đưa AI vào môi trường sản xuất. Đặc biệt, các hệ thống AI vật lý phải đáp ứng yêu cầu độ chính xác, tính ổn định và khả năng hoạt động liên tục, bởi sai sót trong môi trường công nghiệp có thể gây thiệt hại lớn hơn nhiều so với lỗi trong các ứng dụng văn phòng.

Đối với FPT, nhu cầu này tạo cơ hội chuyển dịch từ cung cấp dịch vụ công nghệ thông tin truyền thống sang những giải pháp có giá trị gia tăng cao hơn, gắn trực tiếp với hiệu quả sản xuất và kinh doanh của khách hàng.

Từ gia công phần mềm đến đối tác chuyển đổi AI

Nhật Bản là một trong những thị trường hoạt động lâu năm của FPT. Tập đoàn hiện có 18 văn phòng và trung tâm phát triển cùng hơn 5.500 nhân sự tại quốc gia này. Trên phạm vi toàn cầu, hơn 15.000 kỹ sư và chuyên gia công nghệ của FPT phục vụ các khách hàng Nhật Bản.

FPT bắt đầu hiện diện tại Nhật Bản từ năm 2005, trở thành doanh nghiệp công nghệ thông tin đầu tiên của Việt Nam thiết lập pháp nhân tại thị trường này. Qua nhiều năm, tập đoàn xây dựng quan hệ hợp tác với các doanh nghiệp lớn như SCSK, Honda, Subaru và Konica Minolta; đồng thời hình thành các liên doanh với một số đối tác Nhật Bản.

Nền tảng khách hàng và nhân lực đã xây dựng trong nhiều năm là lợi thế quan trọng khi nhu cầu ứng dụng AI tăng lên. Thay vì chỉ đảm nhận các công việc phát triển, bảo trì phần mềm hoặc vận hành hệ thống, FPT có cơ hội tham gia sâu hơn vào quá trình tư vấn, thiết kế và triển khai các giải pháp AI nhằm giải quyết những bài toán cụ thể của doanh nghiệp.

Đáng chú ý, trong khuôn khổ hợp tác công nghệ Việt Nam – Nhật Bản, FPT cũng đang thúc đẩy các lĩnh vực có hàm lượng công nghệ cao hơn. Tại Diễn đàn Công tư về hợp tác kinh tế và khoa học công nghệ Việt Nam – Nhật Bản diễn ra ngày 9/11 ở Tokyo, tập đoàn đề xuất năm trụ cột hợp tác, bao gồm xây dựng hạ tầng AI chủ quyền và tin cậy; thúc đẩy chuyển đổi AI trong doanh nghiệp và chuỗi cung ứng; đào tạo nhân lực AI và công nghệ lượng tử; hình thành quỹ đồng sáng tạo công nghệ; và tăng cường hợp tác trong lĩnh vực lượng tử.

Trong lĩnh vực AI, FPT đề xuất kết nối hạ tầng, dữ liệu và năng lực ứng dụng giữa hai nước, nhưng vẫn bảo đảm mỗi bên làm chủ hạ tầng và dữ liệu của mình. Các ngành được ưu tiên thúc đẩy chuyển đổi AI gồm ô tô, điện tử, logistics và năng lượng. Đây đều là những lĩnh vực có hệ thống sản xuất, chuỗi cung ứng phức tạp và nhu cầu lớn về tự động hóa.

FPT cũng đang hợp tác với NVIDIA để phát triển FPT AI Factory tại Nhật Bản, nhằm cung cấp hạ tầng và năng lực tính toán phục vụ phát triển, triển khai các ứng dụng AI. Đây là một hướng đi giúp doanh nghiệp mở rộng năng lực từ dịch vụ phần mềm sang hạ tầng và nền tảng công nghệ phục vụ các bài toán AI quy mô lớn.

Cơ hội lớn nhưng không thể chỉ dựa vào dữ liệu sản xuất

Dù Nhật Bản có lợi thế về công nghiệp và robot, việc sở hữu dữ liệu sản xuất chất lượng cao chưa đủ để bảo đảm vị thế cạnh tranh trong cuộc đua AI toàn cầu. Năng lực tính toán, khả năng phát triển mô hình và tốc độ thương mại hóa công nghệ cũng là những yếu tố quyết định.

Tại diễn đàn, ông Shota Imai, giáo sư Viện Khoa học và Công nghệ tiên tiến Nhật Bản (JAIST), lưu ý rằng các doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào lợi thế dữ liệu để cạnh tranh với những đối thủ lớn như Mỹ và Trung Quốc. Theo ông, những đơn vị có khả năng huy động năng lực tính toán để xử lý khối lượng dữ liệu lớn thường có lợi thế đáng kể.

Nhận định này cho thấy thách thức của Nhật Bản không chỉ nằm ở việc thu thập dữ liệu từ nhà máy, dây chuyền sản xuất và hệ thống robot, mà còn ở khả năng biến dữ liệu thành lợi thế công nghệ. Một hệ thống AI công nghiệp hiệu quả cần có sự kết hợp giữa dữ liệu được chuẩn hóa, hạ tầng tính toán, thuật toán phù hợp và hiểu biết sâu về quy trình sản xuất.

Đây cũng là yêu cầu đối với các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam khi muốn mở rộng hoạt động tại Nhật Bản. Lợi thế về chi phí nhân lực và năng lực phát triển phần mềm vẫn quan trọng, nhưng sẽ không còn là yếu tố khác biệt duy nhất. Doanh nghiệp cần chứng minh khả năng triển khai giải pháp phức tạp, bảo đảm an toàn dữ liệu, đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng và tạo ra hiệu quả kinh tế có thể đo lường.

Mục tiêu “triple half” mà khách hàng Nhật Bản đặt ra là một thước đo rõ ràng cho quá trình này. Nếu AI chỉ giúp tự động hóa một số thao tác mà không cải thiện đáng kể chi phí, thời gian phát triển sản phẩm và hiệu suất lao động, doanh nghiệp sẽ khó chứng minh giá trị đầu tư dài hạn.

Với FPT, xu hướng gia tăng nhu cầu AI tại Nhật Bản mở ra cơ hội nâng cấp vị thế trong chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu. Từ nền tảng cung cấp dịch vụ công nghệ thông tin, tập đoàn có thể tiến tới vai trò đối tác tư vấn và triển khai chuyển đổi AI, tham gia sâu hơn vào các lĩnh vực công nghiệp, robot và tự động hóa.

Tuy nhiên, cơ hội này cũng đặt ra yêu cầu đầu tư lớn hơn cho nhân lực chuyên môn, hạ tầng tính toán và năng lực nghiên cứu, phát triển. Khả năng kết hợp hiểu biết về thị trường Nhật Bản với năng lực công nghệ chuyên sâu sẽ là yếu tố quyết định liệu FPT và các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam có thể chuyển nhu cầu AI đang tăng thành những hợp đồng và nguồn doanh thu bền vững hay không.