Các doanh nghiệp bán dẫn và tập đoàn có mức độ đầu tư lớn vào trí tuệ nhân tạo (AI) đồng loạt giảm mạnh, khi giới đầu tư lo ngại làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu tại Mỹ có thể chậm lại, làm suy yếu triển vọng tăng trưởng của toàn bộ chuỗi cung ứng AI.

Theo CNBC, cổ phiếu SK hynix giảm hơn 8% trong phiên giao dịch tại Hàn Quốc, trong khi Samsung Electronics mất khoảng 7%. Áp lực bán cũng lan rộng sang các doanh nghiệp công nghệ khác của nước này: LG Innotek giảm 10%, còn LG Display mất 7,7%.

Tại Nhật Bản, cổ phiếu Advantest – doanh nghiệp chuyên sản xuất thiết bị kiểm thử bán dẫn – giảm 12,2%; Tokyo Electron mất 7,3%. SoftBank Group, tập đoàn đầu tư có mức độ hiện diện lớn trong hệ sinh thái AI, giảm 11,6%. Cổ phiếu Kioxia Holdings, nhà sản xuất bộ nhớ flash NAND, mất gần 10%, trong khi Renesas Electronics giảm 7,5%.

Tại Đài Loan, cổ phiếu TSMC, nhà sản xuất chip theo hợp đồng lớn nhất thế giới, giảm 9,6%. Hai doanh nghiệp thuộc hệ sinh thái Foxconn là Hon Hai Precision Industry và Foxconn Technology lần lượt mất 9,4% và 9,1%.

Diễn biến này cho thấy đợt điều chỉnh không chỉ ảnh hưởng đến các nhà sản xuất chip nhớ hay bộ xử lý AI, mà còn lan sang các doanh nghiệp cung cấp thiết bị sản xuất, kiểm thử, linh kiện và dịch vụ liên quan đến hạ tầng công nghệ.

Lo ngại chính sách tại Mỹ làm lung lay kỳ vọng đầu tư AI

Một trong những yếu tố khiến thị trường phản ứng mạnh là kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ. Chiến thắng đáng kể của đảng Dân chủ làm dấy lên lo ngại về khả năng xuất hiện những rào cản chính sách mới đối với việc phát triển trung tâm dữ liệu và hạ tầng AI.

Các nhà đầu tư quan ngại rằng nếu hoạt động xây dựng trung tâm dữ liệu tại Mỹ bị hạn chế hoặc chậm lại, nhu cầu đối với bộ xử lý đồ họa, chip nhớ băng thông cao, máy chủ và thiết bị mạng cũng có thể suy giảm. Đây là rủi ro đáng chú ý đối với các doanh nghiệp châu Á đang hưởng lợi lớn từ làn sóng đầu tư AI của các tập đoàn công nghệ Mỹ.

Tuy nhiên, cần phân biệt lo ngại của thị trường với những thay đổi chính sách đã được thông qua. Tại thời điểm diễn ra đợt bán tháo, chưa có cơ sở để khẳng định Quốc hội Mỹ sẽ ban hành các biện pháp cụ thể nhằm hạn chế đầu tư trung tâm dữ liệu. Phản ứng của nhà đầu tư chủ yếu xuất phát từ việc đánh giá lại rủi ro chính sách và triển vọng tăng trưởng của ngành.

Áp lực này xuất hiện trong bối cảnh giới đầu tư vốn đã đặt câu hỏi về tính bền vững của làn sóng chi tiêu AI. Các tập đoàn công nghệ đang dành hàng trăm tỷ USD cho trung tâm dữ liệu, chip tăng tốc và hệ thống điện toán, nhưng khả năng chuyển khoản đầu tư khổng lồ đó thành doanh thu và lợi nhuận tương xứng vẫn là vấn đề cần được kiểm chứng.

Khi kỳ vọng tăng trưởng không còn chắc chắn, những doanh nghiệp có định giá cao hoặc phụ thuộc lớn vào nhu cầu từ các trung tâm dữ liệu AI trở thành mục tiêu điều chỉnh của dòng vốn.

Phố Wall trải qua phiên giảm sâu nhất kể từ tháng 4/2025

Đợt bán tháo tại châu Á diễn ra sau một phiên giao dịch đặc biệt tiêu cực trên thị trường chứng khoán Mỹ. Chỉ số Nasdaq Composite giảm 5,5%, rơi vào vùng điều chỉnh kỹ thuật khi đóng cửa thấp hơn hơn 10% so với mức đỉnh gần đây.

Chỉ số bán dẫn Philadelphia Semiconductor Index (SOX), thước đo diễn biến cổ phiếu của các doanh nghiệp bán dẫn hàng đầu, giảm tới 12,2%. Mức giảm này phản ánh áp lực bán tập trung vào nhóm cổ phiếu vốn được xem là những bên hưởng lợi trực tiếp từ sự bùng nổ đầu tư AI.

Theo các thông tin thị trường được CNBC dẫn lại, ông Timothy Moe, chiến lược gia cổ phiếu khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Goldman Sachs, cho rằng hoạt động bán tháo đang bị khuếch đại bởi việc nhà đầu tư đóng các vị thế đầu tư, lệnh bán tự động nhằm hạn chế thua lỗ và biến động gia tăng.

Ông nhận định nếu tốc độ và quy mô xây dựng trung tâm dữ liệu tại Mỹ bị đặt dấu hỏi, triển vọng nhu cầu cũng như lợi nhuận của các nhà cung cấp phần cứng AI tại châu Á sẽ chịu ảnh hưởng. Trong môi trường thị trường biến động mạnh, nhà đầu tư thường có xu hướng bán trước khi đánh giá đầy đủ tác động thực tế của các thông tin mới.

Nhận định này phần nào lý giải tốc độ lan rộng của đợt bán tháo. Khi các quỹ đầu tư đồng loạt giảm mức độ tiếp xúc với cổ phiếu công nghệ, áp lực bán không chỉ tập trung ở những doanh nghiệp có triển vọng kinh doanh suy yếu mà còn ảnh hưởng đến cả các công ty vẫn đang ghi nhận nhu cầu sản phẩm tích cực.

Thị trường Hàn Quốc kích hoạt cơ chế ngắt giao dịch

Tại Hàn Quốc, chỉ số KOSPI có thời điểm giảm hơn 8%, xuống dưới mốc 5.000 điểm, khiến cơ chế ngắt giao dịch tự động được kích hoạt trong 20 phút. Đây là biện pháp nhằm tạm dừng giao dịch khi thị trường giảm quá nhanh, qua đó hạn chế tâm lý hoảng loạn và tạo thời gian để nhà đầu tư đánh giá lại tình hình.

Theo Reuters, KOSPI cuối cùng đóng cửa ở mức 5.059,69 điểm, giảm 6,02% trong phiên. Như vậy, mức giảm khi đóng cửa thấp hơn đáng kể so với mức giảm sâu nhất trong ngày, cho thấy thị trường đã phục hồi một phần sau khi chạm đáy.

Cơ quan chức năng Hàn Quốc cũng triển khai các biện pháp nhằm hạn chế tình trạng bán tháo cưỡng bức. Bộ trưởng Tài chính Lee Hyoung-il triệu tập cuộc họp khẩn cấp, trong khi giới chức tạm thời nới lỏng một số quy định liên quan đến giao dịch ký quỹ của nhà đầu tư cá nhân nhằm giảm áp lực thanh lý vị thế.

Dù phục hồi trong phiên, thị trường Hàn Quốc vẫn chịu tổn thất lớn. Samsung Electronics và SK hynix lần lượt giảm 6,4% và 10,4% khi đóng cửa, theo số liệu Reuters. Nhà đầu tư nước ngoài bán ròng khoảng 2.800 tỷ won cổ phiếu Hàn Quốc, trong khi nhà đầu tư cá nhân và các tổ chức trong nước mua vào.

Sự chênh lệch giữa mức giảm sâu nhất trong phiên và giá đóng cửa cũng cho thấy vai trò của các dòng vốn bắt đáy, đồng thời phản ánh trạng thái biến động rất cao của thị trường.

Rủi ro định giá và hiệu quả đầu tư AI trở thành tâm điểm

Đối với ngành bán dẫn, đợt giảm giá cổ phiếu lần này đặt ra câu hỏi quan trọng: liệu nhu cầu chip phục vụ AI có tiếp tục tăng đủ nhanh để duy trì mức định giá hiện tại của các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng?

Trong những năm gần đây, sự phát triển của AI tạo sinh đã thúc đẩy nhu cầu đối với bộ xử lý đồ họa, bộ nhớ băng thông cao (HBM), DRAM máy chủ và các hệ thống lưu trữ hiệu năng cao. SK hynix, Samsung Electronics và TSMC là những doanh nghiệp hưởng lợi đáng kể từ xu hướng này.

Tuy nhiên, triển vọng dài hạn của ngành không đồng nghĩa với việc giá cổ phiếu chỉ có thể tăng. Khi thị trường đã phản ánh trước kỳ vọng tăng trưởng rất lớn vào giá trị doanh nghiệp, bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy đầu tư AI có thể chậm lại đều có thể kích hoạt hoạt động điều chỉnh mạnh.

Đối với SK hynix, biến động cổ phiếu đặc biệt đáng chú ý bởi doanh nghiệp đang giữ vị trí quan trọng trong chuỗi cung ứng HBM cho các hệ thống tăng tốc AI. Samsung Electronics cũng chịu tác động kép từ hoạt động kinh doanh bộ nhớ và các mảng thiết bị điện tử. Trong khi đó, TSMC có vai trò trung tâm trong sản xuất chip tiên tiến cho các nhà thiết kế bộ xử lý AI.

SoftBank lại phản ánh một khía cạnh khác của thị trường. Với danh mục đầu tư liên quan đến nhiều doanh nghiệp công nghệ và AI, cổ phiếu tập đoàn Nhật Bản nhạy cảm với sự thay đổi trong kỳ vọng tăng trưởng cũng như khả năng huy động vốn của hệ sinh thái này. Reuters cho biết chi phí bảo hiểm rủi ro vỡ nợ đối với SoftBank đã tăng lên mức cao nhất trong bốn năm, cho thấy những lo ngại không chỉ giới hạn ở thị trường cổ phiếu mà còn lan sang thị trường tín dụng.

Về dài hạn, nhu cầu tính toán AI vẫn có thể tiếp tục tạo động lực cho ngành bán dẫn. Tuy nhiên, thị trường đang chuyển từ giai đoạn đặt cược chủ yếu vào tốc độ mở rộng hạ tầng sang giai đoạn đòi hỏi bằng chứng rõ ràng hơn về hiệu quả khai thác và khả năng sinh lời của các khoản đầu tư.

Đợt bán tháo ngày 6/11 vì vậy không nhất thiết báo hiệu sự kết thúc của chu kỳ tăng trưởng AI. Nhưng đây là dấu hiệu cho thấy mức độ nhạy cảm ngày càng lớn của thị trường trước những rủi ro về chính sách, định giá và hiệu quả đầu tư. Với các nhà sản xuất chip châu Á, thách thức không chỉ là đáp ứng nhu cầu AI đang tăng, mà còn phải chứng minh rằng tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận có thể theo kịp kỳ vọng mà thị trường đã đặt ra.