Động thái mới cho thấy ngành âm nhạc đang siết chặt quy định khi nội dung do AI tạo ra ngày càng khó phân biệt với tác phẩm của con người.
Theo ARIA, từ tuần này, những bản thu được tạo hoàn toàn bằng AI sẽ không còn đủ điều kiện xuất hiện trên ARIA Charts. Các ca khúc có sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ vẫn có thể được xét duyệt, với điều kiện sản phẩm đó được tạo ra một cách “cơ bản là bởi con người” và không có dấu hiệu thao túng lượt phát trực tuyến hoặc bảng xếp hạng.
ARIA là tổ chức đại diện cho ngành công nghiệp thu âm Australia và công bố các bảng xếp hạng những ca khúc, album được nghe nhiều nhất tại nước này. Các bảng xếp hạng được phát hành vào thứ Sáu hàng tuần trên Apple Music và Spotify.
Tranh cãi từ bản cover Madonna
Quyết định của ARIA được đưa ra sau tranh cãi liên quan đến DJ Josh Fawaz, người hoạt động tại bang Queensland, với bản cover ca khúc Like a Prayer - bản hit của Madonna phát hành năm 1989.
Một số nhà sản xuất âm nhạc cáo buộc Fawaz sử dụng AI tạo sinh trong bản thu nhưng ban đầu không công khai việc này. Ca khúc từng trở thành bài hát được phát nhiều nhất trên radio Australia và vươn lên vị trí thứ 4 trên hai bảng xếp hạng của ARIA hồi tháng 7.
Fawaz cho biết trên Instagram hồi tháng 6 rằng ông có sử dụng AI “như một công cụ”, đồng thời nhấn mạnh đã phát hành âm nhạc từ lâu và mục tiêu của mình là mang đến những sản phẩm được người nghe yêu thích. Reuters cho biết chưa thể liên hệ với Fawaz để nhận bình luận. Đại diện của Madonna tại Warner Records cũng chưa phản hồi yêu cầu bình luận.
Nhà sản xuất âm nhạc Mitch Thomas, hoạt động với nghệ danh Needs No Sleep, từng gọi vụ việc liên quan đến Fawaz là “vấn đề lớn nhất trong âm nhạc hiện nay”.
Ngành âm nhạc gia tăng sức ép
Sự phổ biến nhanh chóng của các công cụ AI tạo sinh đang đặt ra nhiều câu hỏi đối với ngành công nghiệp âm nhạc, từ bản quyền, tiền bản quyền cho đến quyền của nghệ sĩ và tính minh bạch của các nền tảng phát trực tuyến.
Các hãng thu âm lớn trên thế giới đang tìm kiếm những cơ chế cấp phép mới để bảo vệ kho tác phẩm của mình khi nhạc do AI tạo ra ngày càng phổ biến. Người nghe cũng gặp khó khăn hơn trong việc xác định một ca khúc được sáng tác bởi con người hay tạo ra với sự hỗ trợ đáng kể của AI.
Giám đốc điều hành ARIA Annabelle Herd cho rằng bảng xếp hạng phải phản ánh minh bạch những gì người Australia thực sự nghe, đồng thời không thể để các sản phẩm AI chưa được cấp phép hưởng lợi từ hệ thống này.
Những nghệ sĩ, nhạc sĩ và nhà sản xuất tại Australia cũng đang kêu gọi chính phủ tăng cường bảo vệ tác phẩm sáng tạo trước các công cụ AI như Suno, vốn cho phép người dùng tạo nhạc với mức độ can thiệp của con người rất thấp.
Nghệ sĩ Mark Seymour, thành viên ban nhạc rock Australia Hunters & Collectors, cho rằng các công ty AI đang sử dụng những tác phẩm sáng tạo mà không xin phép hoặc trả tiền cho tác giả, đồng thời cảnh báo giá trị của công sức sáng tạo của nghệ sĩ không nên bị đe dọa.
Chính phủ Australia cũng vào cuộc
Tranh luận về AI trong lĩnh vực sáng tạo đang dần trở thành vấn đề chính sách tại Australia. Thủ tướng Anthony Albanese hồi tháng trước cam kết chính phủ sẽ có các biện pháp bảo đảm nghệ sĩ sáng tạo Australia tiếp tục giữ quyền sở hữu đối với tác phẩm của mình.
Việc ARIA loại nhạc được tạo hoàn toàn bằng AI khỏi bảng xếp hạng có thể trở thành tiền lệ đáng chú ý trong cuộc tranh luận về cách ngành công nghiệp âm nhạc ứng phó với AI. Thay vì cấm hoàn toàn công nghệ này, quy định mới của Australia đang phân biệt giữa AI được sử dụng như công cụ hỗ trợ sáng tạo và sản phẩm được tạo ra chủ yếu hoặc hoàn toàn bởi AI.
Ranh giới này nhiều khả năng sẽ tiếp tục là tâm điểm tranh luận khi công nghệ AI ngày càng có khả năng tạo ra những ca khúc gần như hoàn chỉnh, đồng thời khiến việc xác định đóng góp thực sự của con người trở nên khó khăn hơn.