Tổng thống Trump khẳng định: “Cuộc gặp đạt 12 trên 10 điểm” – vượt xa thang đánh giá thông thường, đồng thời khẳng định “chúng ta đã đạt được nhiều quyết định quan trọng”.
Chủ tịch Tập Cận Bình trong phát biểu sau đó bày tỏ sẵn sàng “thắt chặt tình hữu nghị” với Mỹ, đồng thời thông báo ông sẽ thăm Hoa Kỳ trong thời gian tới, trong khi ông Trump dự kiến tới Bắc Kinh vào tháng 4/2026.
Những điểm chính trong thỏa thuận và tuyên bố chung:
Theo lời ông Trump trên máy bay Air Force One và báo chí quốc tế, các nội dung nổi bật gồm:
- Hoa Kỳ giảm thuế nhập khẩu đồ Trung Quốc từ mức khoảng 57% xuống 47%.
- Mỹ đưa thuế liên quan đến fentanyl xuống còn 10%.
- Ký thỏa thuận một năm về đất hiếm và khoáng sản chiến lược với Trung Quốc, trong đó
- Trung Quốc cam kết không tái lập rào cản xuất khẩu đất hiếm.
- Trung Quốc nối lại mua đậu nành và các nông sản lớn của Mỹ, tạo tín hiệu hỗ trợ cho nông dân Mỹ.
- Khởi động đàm phán giữa hai bên về chip và công nghệ với NVIDIA, phối hợp kiểm soát xuất khẩu các nguyên liệu công nghiệp nhạy cảm.
- Hai bên cam kết phối hợp trong xử lý khủng hoảng Ukraine, đồng thời thiết lập cơ chế đối thoại an ninh hạt nhân mới.
- Thỏa thuận hỗ trợ và mở rộng hợp tác nông nghiệp song phương, tăng cường trao đổi cấp cao thường niên giữa hai nước.
Kết thúc thỏa thuận, Tổng thống Trump nhấn mạnh: “Đã không còn rào cản trong lĩnh vực đất hiếm” và “một thỏa thuận thương mại toàn diện có thể đạt được sớm”.
Phản ứng thị trường và dư luận
Ngay sau tuyên bố, thị trường chứng khoán Trung Quốc phản ứng tích cực với sự tăng điểm mạnh của chỉ số sàn Thượng Hải, đạt mức cao nhất trong một thập kỷ. Một số nhà phân tích nhận định cuộc gặp Busan không chỉ giảm nhiệt căng thẳng thương mại mà còn mở ra lộ trình hợp tác mới về kinh tế, an ninh và công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc.
Nhận định và góc nhìn của Vietnet24h
Tín hiệu “lùi một bước để tiến hai bước”: Sau nhiều tháng xung đột thương mại và kiểm soát xuất khẩu gây chấn động chuỗi cung ứng toàn cầu, cuộc gặp lần này thể hiện nỗ lực của cả hai bên trong việc tìm kiếm một trạng thái “ổn định hơn” thay vì đối đầu.
Cân bằng giữa lợi ích kinh tế và an ninh công nghệ: Mỹ giảm thuế và mở cửa mua nông sản cho Trung Quốc, đổi lại Trung Quốc chấp thuận tháo dỡ rào cản đất hiếm và hợp tác kiểm soát xuất khẩu công nghệ. Đây là bước ngoặt trong cách tiếp cận của hai bên.
Chuyển hướng từ đối đầu sang “cạnh tranh nhưng có quản lý”: Việc đề cập tới Ukraine, an ninh hạt nhân và chế độ đối thoại công nghệ cho thấy mối quan hệ Mỹ – Trung không còn chỉ đơn giản là thương mại mà đã mở rộng sang chiều sâu chiến lược.
Cảnh báo vẫn còn nhiều “vùng tối”: Dù có thỏa thuận quan trọng, nhiều vấn đề cốt lõi như Đài Loan, TikTok, dầu Nga của Trung Quốc hay quyền truy cập chip cao cấp vẫn chưa được xử lý rõ ràng. Đây là lời nhắc rằng “ổn định” không có nghĩa là “hòa thuận tuyệt đối”.
Cơ hội cho Việt Nam và khu vực ASEAN: Với việc Mỹ – Trung mở ra hợp tác mạnh hơn, các quốc gia trong khu vực như Việt Nam sẽ phải điều chỉnh chiến lược để tận dụng chuỗi cung ứng mới, đồng thời cần theo dõi kỹ những đổi thay trong xuất khẩu khoáng sản, đất hiếm, công nghệ vì chúng sẽ ảnh hưởng đến chính sách công nghiệp trong nước.
Kết luận
Cuộc gặp tại Busan giữa ông Trump và ông Tập đánh dấu một bước chuyển trong quan hệ Mỹ – Trung: từ xung đột thương mại leo thang sang một giai đoạn tìm kiếm ổn định và hợp tác có kiểm soát. Dù chưa phải “hòa bình hoàn toàn”, thỏa thuận lần này tạo ra một nền tảng quan trọng cho giai đoạn tiếp theo — và với các quốc gia có chuỗi cung ứng gắn liền như Việt Nam, đây là một tín hiệu cần theo dõi sát.
Đà tiến tới “thương mại toàn diện” như Tổng thống Trump đề cập có khả năng mở ra nhiều cơ hội – nhưng cũng kèm rủi ro nếu bất kỳ bên nào tái khởi động căng thẳng công nghệ hoặc an ninh mà không dự báo kỹ.