Bắc Kinh – Trung Quốc đang đẩy mạnh chiến lược đưa trí tuệ nhân tạo (AI) và robot trở thành một phần của đời sống tiêu dùng hằng ngày, thông qua gói chính sách mới nhằm thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong cả lĩnh vực hàng hóa và dịch vụ. Động thái này phản ánh tham vọng của Bắc Kinh trong việc biến AI thành động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế trong bối cảnh tiêu dùng nội địa còn nhiều thách thức.
Theo kế hoạch do Bộ Thương mại Trung Quốc công bố, 17 biện pháp mới sẽ được triển khai nhằm tăng cường tích hợp AI vào hoạt động tiêu dùng trên phạm vi toàn quốc. Trọng tâm của chương trình là thúc đẩy các sản phẩm điện tử tiêu dùng chuyển từ chức năng truyền thống sang các thiết bị thông minh có khả năng ứng dụng AI, đồng thời phát triển thị trường robot hình người và các sản phẩm robot phục vụ đời sống.
Đối với lĩnh vực dịch vụ, Bắc Kinh muốn mở rộng việc ứng dụng AI từ các hoạt động bán lẻ sang các dịch vụ công cộng và dịch vụ đời sống. Giới chức Trung Quốc kỳ vọng công nghệ AI có thể giúp giải quyết những hạn chế lâu nay của ngành dịch vụ như chi phí lao động cao, năng suất thấp và mức độ tiêu chuẩn hóa chưa đồng đều.
Kế hoạch mới được công bố trong bối cảnh Trung Quốc đang tăng tốc phát triển robot hình người và AI hiện thân (embodied AI) – công nghệ cho phép AI tương tác trực tiếp với môi trường vật lý thông qua robot. Gần đây, nước này đã triển khai chương trình quy mô quốc gia nhằm đưa robot hình người từ các hoạt động trình diễn sang ứng dụng thực tế trong nhà máy, kho vận, bệnh viện và các lĩnh vực dịch vụ khác. Chính quyền địa phương và doanh nghiệp nhà nước được yêu cầu đẩy mạnh thử nghiệm và triển khai công nghệ này ngay trong năm 2026.
Trung Quốc hiện là thị trường robot công nghiệp lớn nhất thế giới, đồng thời cũng là quốc gia có số lượng robot công nghiệp được lắp đặt nhiều nhất toàn cầu. Chính phủ nước này coi robot và AI là những công nghệ chiến lược có thể hỗ trợ giải quyết các thách thức dài hạn như già hóa dân số, thiếu hụt lao động và áp lực tăng trưởng kinh tế.
Theo các chuyên gia, việc mở rộng ứng dụng AI vào tiêu dùng không chỉ nhằm thúc đẩy nhu cầu thị trường mà còn tạo cơ hội thương mại hóa các công nghệ mà Trung Quốc đã đầu tư mạnh trong nhiều năm qua. Nếu trước đây AI chủ yếu hiện diện trong các ứng dụng trực tuyến như tìm kiếm, thương mại điện tử hay chatbot, thì giai đoạn mới sẽ tập trung vào việc đưa AI hiện diện trong các thiết bị gia dụng, phương tiện thông minh, robot dịch vụ và các hoạt động đời sống hằng ngày.
Giới quan sát nhận định chiến lược này cho thấy Bắc Kinh đang muốn xây dựng một hệ sinh thái AI hoàn chỉnh, từ nghiên cứu, sản xuất phần cứng, phát triển phần mềm đến thương mại hóa sản phẩm. Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ với Mỹ ngày càng gay gắt, việc mở rộng thị trường tiêu dùng trong nước được xem là yếu tố quan trọng giúp các doanh nghiệp AI và robot Trung Quốc đạt quy mô đủ lớn để cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.