Trong bối cảnh Mỹ tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý cho trí tuệ nhân tạo (AI), một liên minh gồm nhiều tập đoàn công nghệ hàng đầu đã đồng loạt lên tiếng bảo vệ các mô hình AI nguồn mở (open-source/open-weight).

Theo Reuters, sáng kiến do CEO Nvidia Jensen Huang thúc đẩy nhận được sự tham gia của Microsoft, Meta, IBM cùng nhiều doanh nghiệp và tổ chức trong lĩnh vực AI. Liên minh cho rằng việc áp đặt các quy định quá rộng đối với AI nguồn mở có thể làm suy giảm khả năng đổi mới, cản trở nghiên cứu và khiến Mỹ đánh mất lợi thế công nghệ.

Doanh nghiệp muốn giữ lợi thế cạnh tranh của Mỹ

Trong thư gửi các nhà lập pháp, các doanh nghiệp lập luận rằng AI nguồn mở đã trở thành động lực quan trọng thúc đẩy đổi mới, tương tự vai trò của phần mềm mã nguồn mở trong sự phát triển của Internet và điện toán đám mây.

Theo họ, việc cho phép cộng đồng nghiên cứu và doanh nghiệp tiếp cận, tinh chỉnh các mô hình AI sẽ giúp rút ngắn thời gian phát triển sản phẩm, giảm chi phí và tạo ra hệ sinh thái đổi mới rộng lớn hơn so với mô hình AI khép kín.

Liên minh cũng cho rằng nếu Mỹ siết quản lý quá sớm, các nhà phát triển trong nước có thể mất lợi thế trước những đối thủ quốc tế đang đẩy mạnh phát triển AI với chi phí thấp hơn.

AI nguồn mở trở thành tâm điểm tranh luận

Lời kêu gọi được đưa ra trong bối cảnh Washington ngày càng quan tâm đến các rủi ro mà AI có thể gây ra đối với an ninh quốc gia, an toàn mạng và việc phát tán nội dung độc hại.

Một số nhà hoạch định chính sách lo ngại các mô hình AI mở có thể bị lợi dụng để tạo mã độc, hỗ trợ tấn công mạng hoặc bị các đối thủ nước ngoài khai thác.

Ngược lại, các doanh nghiệp công nghệ cho rằng vấn đề nằm ở cách sử dụng AI chứ không phải bản thân mô hình nguồn mở. Vì vậy, họ đề xuất tập trung quản lý các hành vi vi phạm và ứng dụng có rủi ro cao thay vì hạn chế việc phát hành mô hình.

Cuộc cạnh tranh AI ngày càng gay gắt

Động thái của Nvidia và các đối tác diễn ra trong bối cảnh cuộc đua AI toàn cầu đang bước vào giai đoạn cạnh tranh quyết liệt.

Trong khi các công ty như OpenAI và Anthropic tiếp tục phát triển các mô hình khép kín thông qua dịch vụ đám mây, Meta, IBM và nhiều doanh nghiệp khác theo đuổi chiến lược công khai mô hình hoặc trọng số (weights) nhằm mở rộng hệ sinh thái nhà phát triển.

Sự xuất hiện của nhiều mô hình AI chi phí thấp từ Trung Quốc cũng khiến cuộc tranh luận giữa "AI mở" và "AI đóng" trở nên nóng hơn, khi các chính phủ phải cân bằng giữa mục tiêu thúc đẩy đổi mới và bảo đảm an toàn công nghệ.