Các nhà sản xuất vật liệu bán dẫn của Trung Quốc đang đẩy mạnh mở rộng sản xuất và nâng cao năng lực công nghệ nhằm cạnh tranh trực tiếp với các doanh nghiệp Nhật Bản trên thị trường vật liệu bán dẫn toàn cầu trị giá khoảng 73 tỷ USD. Sự trỗi dậy này phản ánh chiến lược tự chủ chuỗi cung ứng bán dẫn của Bắc Kinh trong bối cảnh căng thẳng công nghệ với Mỹ tiếp tục gia tăng.
Theo Nikkei Asia, trong nhiều thập kỷ, Nhật Bản giữ vị trí thống trị ở nhiều loại vật liệu cốt lõi phục vụ sản xuất chip như wafer silicon, chất cản quang (photoresist), hóa chất siêu tinh khiết, vật liệu đánh bóng và các loại khí chuyên dụng. Tuy nhiên, các doanh nghiệp Trung Quốc đang nhanh chóng thu hẹp khoảng cách nhờ sự hỗ trợ mạnh mẽ từ Chính phủ, nhu cầu lớn từ thị trường nội địa và quá trình nội địa hóa chuỗi cung ứng.
Thị trường vật liệu bán dẫn toàn cầu hiện có quy mô khoảng 73 tỷ USD, trong đó các doanh nghiệp Nhật Bản vẫn nắm giữ thị phần lớn ở nhiều phân khúc quan trọng. Tuy nhiên, nhiều nhà sản xuất Trung Quốc đã bắt đầu cung cấp sản phẩm đủ tiêu chuẩn cho các nhà máy sản xuất chip trong nước, từ wafer silicon, vật liệu đóng gói đến các loại hóa chất và vật liệu tiêu hao sử dụng trong quy trình chế tạo bán dẫn.
Sự phát triển của ngành vật liệu bán dẫn Trung Quốc được thúc đẩy mạnh sau khi Mỹ siết chặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với công nghệ bán dẫn tiên tiến. Trước nguy cơ bị gián đoạn nguồn cung từ nước ngoài, Bắc Kinh coi việc xây dựng chuỗi cung ứng nội địa là ưu tiên chiến lược, đồng thời khuyến khích các nhà sản xuất chip sử dụng vật liệu do doanh nghiệp trong nước cung cấp. Theo các nguồn tin trong ngành, mục tiêu sử dụng wafer silicon sản xuất trong nước đã trở thành một yêu cầu gần như bắt buộc đối với nhiều nhà sản xuất chip Trung Quốc.
Một số doanh nghiệp vật liệu bán dẫn Trung Quốc đã đạt được bước tiến đáng kể về công nghệ. Các sản phẩm trước đây chủ yếu phục vụ phân khúc chip công nghệ cũ nay đã dần đáp ứng yêu cầu của các quy trình sản xuất tiên tiến hơn, giúp giảm phụ thuộc vào nguồn cung từ Nhật Bản, Mỹ và châu Âu. Tuy vậy, ở những công nghệ bán dẫn tiên tiến nhất, các nhà sản xuất Nhật Bản vẫn duy trì lợi thế nhờ kinh nghiệm lâu năm và khả năng kiểm soát chất lượng vượt trội.
Đối với các doanh nghiệp Nhật Bản, sự trỗi dậy của đối thủ Trung Quốc đang tạo sức ép ngày càng lớn. Trước đó, Nikkei cũng cho biết doanh thu tại thị trường Trung Quốc của năm nhà sản xuất thiết bị bán dẫn hàng đầu Nhật Bản đã lần đầu tiên sụt giảm, cho thấy chiến lược nội địa hóa của Bắc Kinh đang làm thay đổi cấu trúc cạnh tranh trong toàn bộ chuỗi cung ứng bán dẫn.
Theo giới phân tích, cuộc cạnh tranh trong ngành bán dẫn hiện không còn chỉ tập trung vào chip xử lý hay thiết bị sản xuất mà đã mở rộng sang lĩnh vực vật liệu – mắt xích nền tảng của toàn bộ chuỗi giá trị. Quốc gia nào kiểm soát được nguồn cung vật liệu quan trọng sẽ có lợi thế lớn về công nghệ cũng như khả năng bảo đảm an ninh chuỗi cung ứng trong bối cảnh địa chính trị ngày càng phức tạp.
Việc các doanh nghiệp Trung Quốc tăng tốc đầu tư vào vật liệu bán dẫn được dự báo sẽ tiếp tục làm gia tăng cạnh tranh với các nhà cung cấp truyền thống của Nhật Bản trong những năm tới. Dù vậy, Nhật Bản vẫn giữ vị thế dẫn đầu ở nhiều loại vật liệu có yêu cầu kỹ thuật cao, trong khi Trung Quốc cần thêm thời gian để thu hẹp khoảng cách ở các phân khúc công nghệ tiên tiến nhất.