Khoảng cách ngày càng lớn giữa bộ phận Giải pháp Thiết bị (DS) – chuyên về bán dẫn – và bộ phận Trải nghiệm Thiết bị (DX) – chuyên về các sản phẩm hoàn chỉnh – của Samsung Electronics đang tác động đến các cuộc đàm phán lao động cho năm tới. Sự việc bắt nguồn từ tranh chấp về tiền thưởng hiệu suất, qua đó đặt ra thách thức cho mô hình vận hành hai bộ phận này như những mảng kinh doanh tương đối độc lập của công ty.
Bộ phận DS (chuyên sản xuất chip nhớ và các loại linh kiện bán dẫn khác) đã hưởng lợi nhờ giá chip nhớ tăng mạnh; trong khi đó, bộ phận DX (chuyên kinh doanh điện thoại thông minh, tivi và đồ gia dụng) lại phải đối mặt với chi phí linh kiện leo thang và lợi nhuận sụt giảm.
Công đoàn Samsung Electronics – với thành phần chủ yếu là nhân viên thuộc bộ phận DX – sẽ tổ chức một cuộc tập hợp gần văn phòng công ty tại quận Gangnam, Seoul vào thứ Sáu, với dự kiến thu hút khoảng 3.000 người tham gia.
Công đoàn đang yêu cầu khoản bồi hoàn bổ sung tương đương 1.000 cổ phiếu Samsung Electronics cho mỗi nhân viên thuộc bộ phận DX, với lý do khoảng cách thu nhập so với nhân viên bộ phận DS đã trở nên quá lớn. Ước tính, việc đáp ứng yêu cầu này sẽ tiêu tốn của công ty hơn 12 nghìn tỷ won (tương đương 8,68 tỷ USD).
Tranh chấp này nảy sinh sau thỏa thuận tiền lương đạt được vào tháng 5, trong đó nhân viên DX được cấp cổ phiếu quỹ trị giá khoảng 6 triệu won mỗi người, trong khi các báo cáo trong ngành ước tính nhân viên DS có thể nhận khoản thưởng lên tới khoảng 600 triệu won mỗi người.
Công đoàn lập luận rằng nhân viên DX đã bị gạt ra ngoài lề trong các cuộc đàm phán tiền lương gần đây và cho rằng họ đang phải chịu thiệt thòi do cơ cấu kinh doanh mà họ không thể kiểm soát. Bộ phận DS thu lợi lớn khi giá chip nhớ tăng, trong khi chi phí của DX lại tăng lên do phải mua các linh kiện đó để sản xuất thiết bị tiêu dùng cho Samsung.
Tuy nhiên, Samsung bảo vệ sự chênh lệch thu nhập này với lý do kết quả tài chính của hai bộ phận có sự khác biệt rõ rệt. DX ghi nhận lợi nhuận hoạt động 2,1 nghìn tỷ won trong nửa đầu năm (giảm so với mức 8 nghìn tỷ won cùng kỳ năm ngoái), trong khi bộ phận DS đạt lợi nhuận hoạt động kỷ lục 142,9 nghìn tỷ won.
Ông Roh Tae-moon, người đứng đầu bộ phận DX, đã tái khẳng định nguyên tắc trả lương dựa trên hiệu suất của công ty tại một buổi họp nhân viên vào thứ Tư, nhấn mạnh rằng các khoản thưởng cần dựa trên kết quả kinh doanh. Phát biểu của ông đồng nghĩa với việc bác bỏ yêu cầu về khoản bồi hoàn bổ sung cho nhân viên DX.
Cuộc tranh chấp hiện đang lan sang cả các cuộc đàm phán về lao động của năm tới. Công đoàn lớn nhất của công ty – Công đoàn Samsung Electronics (với thành phần chủ yếu là nhân viên thuộc bộ phận DS) – tuyên bố sẽ không thành lập nhóm đàm phán chung với các công đoàn khác cho các cuộc thương thảo về tiền lương năm 2027, thay vào đó họ có kế hoạch đàm phán riêng với công ty.
Động thái này có thể càng làm sâu sắc thêm sự chia rẽ giữa hai mảng kinh doanh vốn đã hoạt động theo các hệ thống tài chính và đánh giá hiệu suất riêng biệt kể từ khi Samsung Electronics áp dụng cơ cấu phân chia bộ phận vào năm 2009.
Ông Kim Dae-jong, giáo sư ngành kinh doanh tại Đại học Sejong, cho rằng về lâu dài, Samsung nên hợp nhất hệ thống đãi ngộ của cả hai bộ phận.
Ông lưu ý rằng sự chênh lệch về thu nhập chỉ dựa trên việc phân công bộ phận có thể làm xói mòn cảm giác công bằng, bởi nhân viên có thể được điều chuyển giữa các bộ phận bất kể trình độ học vấn hay chuyên môn kỹ thuật của họ.
"Về lâu dài, tôi tin rằng chế độ đãi ngộ giữa hai bộ phận cần được hợp nhất," ông Kim nói. "Điều quan trọng nhất đối với một công ty là sự công bằng... Nhân viên có thể cảm thấy bức xúc vì sự đối xử bất bình đẳng hơn là chỉ đơn thuần vì thu nhập thấp hơn."
Ông Kim cũng chỉ ra rằng hai bộ phận này đã hỗ trợ lẫn nhau qua các giai đoạn thăng trầm của chu kỳ ngành bán dẫn; chẳng hạn, bộ phận DX đã giúp duy trì mảng kinh doanh bán dẫn trong những giai đoạn thua lỗ những năm qua. Ông nhấn mạnh rằng tính chất chu kỳ của ngành bán dẫn có thể khiến khoảng cách về lợi nhuận hiện tại đảo chiều trong tương lai.
"Ngành bán dẫn vận hành theo chu kỳ, vì vậy nó có thể bước vào giai đoạn suy thoái sau khoảng 5 năm," ông nhận định. "Tôi không nghĩ công ty nên để những mâu thuẫn giữa các công đoàn trở nên trầm trọng hơn."
Ông Kim cảnh báo rằng những bất bình kéo dài có thể dẫn đến các cuộc đình công quy mô lớn và tỷ lệ nhân viên nghỉ việc gia tăng.
"Nếu sự bất mãn này tiếp tục tích tụ, nó sẽ tất yếu bùng phát thành một sự kiện như đình công quy mô lớn," ông nói. "Tỷ lệ nhân viên nghỉ việc cũng có thể tăng lên, khi các thành viên công đoàn thuộc bộ phận DX chuyển sang làm việc cho các đối thủ cạnh tranh như SK hynix."