1. Bối cảnh chính sách thuế quan hiện tại

• Thuế quan “đối ứng” và chiến lược thương mại: Chính quyền Trump đã áp dụng các mức thuế quan cao, bao gồm thuế 10% toàn cầu với hầu hết các quốc gia và thuế lên tới 145% đối với hàng hóa Trung Quốc, nhằm bảo hộ sản xuất nội địa và thúc đẩy các công ty chuyển chuỗi cung ứng về Mỹ. Tuy nhiên, các mặt hàng công nghệ cao như điện thoại thông minh, linh kiện điện tử và chip đã được miễn thuế hoặc chịu mức thuế thấp hơn để giảm tác động tiêu cực đến ngành công nghệ Mỹ, vốn phụ thuộc lớn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt từ Trung Quốc và Đông Nam Á.
• Miễn thuế tạm thời: Theo thông báo từ Cục Bảo vệ Biên giới và Hải quan Hoa Kỳ (CBP) ngày 11/4/2025, các mặt hàng như điện thoại thông minh (mã HS 8517.13.00), máy tính cá nhân (mã HS 8471), chip bán dẫn, pin mặt trời và thẻ nhớ đã được miễn thuế 10% toàn cầu và thuế 145% với hàng Trung Quốc, có hiệu lực hồi tố từ ngày 5/4/2025. Miễn trừ này nhằm bảo vệ các công ty như Apple, Nvidia, và Dell, đồng thời khuyến khích chuyển sản xuất về Mỹ trong dài hạn.
• Thay đổi chính sách gần đây: Tuy nhiên, ngày 13/4/2025, Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick tuyên bố các mặt hàng này có thể chịu một mức thuế riêng, dự kiến áp dụng trong khoảng một tháng sau (tức khoảng giữa tháng 5/2025). Mức thuế cụ thể chưa được công bố, gây ra sự không chắc chắn trong ngành công nghệ.
• Thuế liên quan đến fentanyl: Dù được miễn thuế “đối ứng”, các mặt hàng điện tử từ Trung Quốc vẫn phải chịu thuế 20% liên quan đến các biện pháp kiểm soát fentanyl, theo thông báo từ Nhà Trắng.

2. Dự báo thuế quan

Dựa trên các thông tin hiện tại, dự báo về thuế quan Hoa Kỳ đối với linh kiện điện tử, điện thoại thông minh và chip trong ngắn hạn và trung hạn như sau:

Ngắn hạn (tháng 5 - tháng 7/2025):

• Khả năng áp thuế mới: Mức thuế riêng cho điện thoại thông minh, linh kiện điện tử và chip có thể được áp dụng từ giữa tháng 5/2025, như tuyên bố của Bộ trưởng Lutnick. Mức thuế này có thể nằm trong khoảng 10-20%, thấp hơn nhiều so với thuế 145% đối với hàng Trung Quốc nói chung, để tránh làm gián đoạn chuỗi cung ứng công nghệ.
• Tiếp tục miễn trừ một phần: Do tầm quan trọng của các mặt hàng này đối với ngành công nghệ Mỹ, chính quyền Trump có thể duy trì một số miễn trừ hoặc áp thuế ở mức thấp để tránh tăng giá đột biến cho người tiêu dùng. Ví dụ, các dự báo trước đây cho rằng nếu áp thuế cao, giá iPhone 16 có thể tăng từ 27-46%, đẩy giá lên 1.100-2.300 USD, điều này sẽ gây phản ứng tiêu cực từ thị trường.
• Gia hạn miễn thuế: Nhà Trắng đã tuyên bố các quốc gia không đáp trả thuế quan Mỹ có thể được miễn thuế 10% toàn cầu đến tháng 7/2025. Điều này có thể áp dụng cho các nước Đông Nam Á (như Việt Nam) và các đối tác thương mại lớn, giúp giảm áp lực thuế cho linh kiện và sản phẩm nhập khẩu từ các quốc gia này.
• Tác động từ thuế fentanyl: Các sản phẩm từ Trung Quốc sẽ tiếp tục chịu thuế 20% liên quan đến fentanyl, làm tăng chi phí nhập khẩu nhưng không đáng kể so với thuế “đối ứng” 145%.

Trung hạn (sau tháng 7/2025):

• Tăng thuế nếu không chuyển sản xuất về Mỹ: Chính quyền Trump đã nhấn mạnh mục tiêu đưa sản xuất chip, điện thoại và linh kiện về Mỹ. Nếu các công ty như Apple, Nvidia không đáp ứng, thuế quan có thể tăng dần, đặc biệt với hàng từ Trung Quốc, để gây áp lực lên chuỗi cung ứng toàn cầu.
• Ưu đãi cho sản xuất nội địa: Các công ty chuyển nhà máy về Mỹ hoặc các nước đồng minh (như Việt Nam, Ấn Độ) có thể được hưởng ưu đãi thuế, làm giảm chi phí nhập khẩu linh kiện từ các quốc gia này. Ví dụ, Việt Nam hiện là một trung tâm lắp ráp lớn của Apple và Samsung, và các chính sách miễn thuế có thể được duy trì để khuyến khích xuất khẩu từ đây.
• Biến động chuỗi cung ứng: Các nhà cung cấp từ Đông Nam Á và Trung Quốc đang điều chỉnh kế hoạch sản xuất, với một số công ty như HP, Dell yêu cầu tăng sản xuất tại Đông Nam Á trong thời gian gia hạn 90 ngày (đến tháng 7/2025). Điều này có thể làm giảm phụ thuộc vào Trung Quốc, từ đó giảm tác động của thuế quan lên giá sản phẩm.

3. Tác động đến giá cả và thị trường

• Giá sản phẩm: Nếu thuế mới được áp dụng ở mức 10-20%, giá điện thoại thông minh và máy tính tại Mỹ có thể tăng nhẹ, nhưng không đến mức tăng vọt như dự báo trước đây (27-46%). Các công ty như Apple có thể hấp thụ một phần chi phí để giữ giá cạnh tranh, đặc biệt với các dòng sản phẩm cao cấp như iPhone 17.
• Ngành công nghệ Mỹ: Miễn thuế tạm thời đã giúp các công ty như Apple, Nvidia, Microsoft tránh được gián đoạn lớn. Tuy nhiên, sự không chắc chắn về mức thuế mới có thể khiến các nhà cung cấp cắt giảm đầu tư và chi tiêu vốn, ảnh hưởng đến kế hoạch mở rộng sản xuất trong năm 2025.
• Thị trường Việt Nam: Việt Nam, với vai trò là trung tâm sản xuất lớn của Samsung và Apple, có thể hưởng lợi từ các chính sách miễn thuế hoặc thuế thấp, đặc biệt nếu các công ty tiếp tục chuyển chuỗi cung ứng từ Trung Quốc sang đây. Kim ngạch xuất khẩu linh kiện điện tử và điện thoại từ Việt Nam sang Mỹ có thể tiếp tục tăng, như đã đạt 264 tỷ USD vào năm 2019.

4. Dự báo và khuyến nghị

• Dự báo ngắn hạn: Từ nay đến tháng 7/2025, linh kiện điện tử, điện thoại thông minh và chip có khả năng chịu thuế thấp (10-20%) hoặc tiếp tục được miễn thuế 10% toàn cầu và 145% với hàng Trung Quốc. Thuế 20% liên quan đến fentanyl sẽ vẫn áp dụng cho hàng từ Trung Quốc.
• Dự báo trung hạn: Sau tháng 7/2025, thuế quan có thể tăng nếu các công ty không chuyển sản xuất về Mỹ, nhưng các ưu đãi sẽ được duy trì cho các quốc gia đồng minh như Việt Nam.
• Khuyến nghị cho doanh nghiệp:
• Theo dõi sát chính sách: Các doanh nghiệp cần cập nhật thông báo từ CBP và Nhà Trắng, đặc biệt về mức thuế riêng dự kiến công bố vào tháng 5/2025.
• Đa dạng hóa chuỗi cung ứng: Chuyển sản xuất sang các nước như Việt Nam, Ấn Độ để tận dụng ưu đãi thuế và giảm rủi ro từ thuế quan Trung Quốc.
• Tối ưu chi phí: Chuẩn bị các phương án hấp thụ chi phí thuế hoặc điều chỉnh giá bán để duy trì cạnh tranh.