Theo các tài liệu được công bố tại hạt Grimes, dự án do SpaceX phối hợp cùng Tesla triển khai có mức đầu tư ban đầu khoảng 55 tỷ USD và có thể tăng lên tới 119 tỷ USD nếu hoàn thành toàn bộ các giai đoạn mở rộng. Đây được xem là một trong những dự án công nghiệp bán dẫn có quy mô tham vọng nhất từng được đề xuất tại Mỹ, vượt xa nhiều ước tính trước đó của giới phân tích.
Dự án Terafab được định vị là một tổ hợp sản xuất bán dẫn và hạ tầng tính toán AI tích hợp theo chiều dọc, phục vụ trực tiếp cho các nhu cầu ngày càng tăng của hệ sinh thái doanh nghiệp do Musk điều hành. Nhà máy dự kiến sản xuất chip cho xe tự lái của Tesla, robot hình người Optimus, trung tâm dữ liệu AI và cả các dự án điện toán ngoài không gian mà SpaceX cùng xAI đang theo đuổi.
Điểm đáng chú ý là tham vọng này không đơn thuần nằm ở quy mô sản xuất chip, mà còn thể hiện chiến lược tích hợp sâu chuỗi giá trị AI của Musk. Trong vài năm qua, phần lớn các công ty công nghệ lớn vẫn phụ thuộc vào các nhà sản xuất như TSMC hay Samsung Electronics cho khâu gia công chip tiên tiến. Tuy nhiên, nhu cầu AI tăng quá nhanh đã khiến năng lực sản xuất toàn cầu trở nên khan hiếm, đồng thời làm dấy lên lo ngại về địa chính trị và tính ổn định của chuỗi cung ứng. Việc SpaceX và Tesla muốn tự phát triển năng lực bán dẫn cho thấy Musk đang tìm cách kiểm soát toàn bộ hạ tầng AI – từ dữ liệu, trung tâm tính toán đến chip xử lý và ứng dụng đầu cuối.
Chiến lược này diễn ra trong bối cảnh các công ty công nghệ toàn cầu bước vào cuộc đua đầu tư chưa từng có cho AI tạo sinh và hạ tầng tính toán hiệu năng cao. Nếu trước đây các tập đoàn công nghệ chủ yếu cạnh tranh ở phần mềm và mô hình AI, thì hiện nay lợi thế đang dịch chuyển sang năng lực sở hữu tài nguyên tính toán và chuỗi cung ứng phần cứng. Điều đó lý giải vì sao Musk sẵn sàng theo đuổi một dự án có quy mô vốn lên tới hơn 100 tỷ USD – mức đầu tư tương đương hoặc vượt nhiều chương trình công nghiệp quốc gia.
Tuy nhiên, quy mô khổng lồ cũng đồng nghĩa với rủi ro rất lớn. Các chuyên gia cho rằng để hiện thực hóa kế hoạch này, SpaceX sẽ phải đối mặt với hàng loạt thách thức về tài chính, công nghệ và nhân lực. Ngành bán dẫn là lĩnh vực có chi phí đầu tư cực cao, đòi hỏi thời gian xây dựng kéo dài cùng chuỗi cung ứng thiết bị đặc biệt phức tạp. Ngay cả những tên tuổi lớn như Intel hay Samsung cũng mất nhiều năm để hoàn thiện một nhà máy chip tiên tiến.
Ngoài ra, việc Musk đồng thời mở rộng hoạt động của SpaceX, Tesla, xAI và nhiều dự án AI khác cũng làm dấy lên câu hỏi về khả năng phân bổ nguồn lực. Reuters cho biết SpaceX đang chuẩn bị cho đợt IPO có thể định giá công ty ở mức khoảng 1.750 tỷ USD, trong khi riêng chương trình phát triển tên lửa Starship đã tiêu tốn hơn 15 tỷ USD. Điều này cho thấy Terafab không chỉ là dự án sản xuất chip đơn thuần mà còn là mắt xích trung tâm trong tham vọng xây dựng một hệ sinh thái AI – không gian – robot tích hợp của Musk.
Ở góc độ chiến lược quốc gia, dự án cũng phù hợp với nỗ lực của Mỹ nhằm tái thiết năng lực sản xuất bán dẫn nội địa sau nhiều năm phụ thuộc vào châu Á. Nếu được triển khai đúng tiến độ, Terafab có thể trở thành biểu tượng mới cho làn sóng “tái công nghiệp hóa công nghệ cao” tại Mỹ. Tuy vậy, quy mô chưa từng có của dự án đồng nghĩa thành công hay thất bại của nó nhiều khả năng sẽ ảnh hưởng sâu rộng đến toàn bộ ngành AI và bán dẫn toàn cầu trong thập niên tới.