Khi Tổng thống Donald Trump chính thức tái triển khai chính sách thuế đối ứng – một chương trình được mô tả là "mạnh tay hơn cả nhiệm kỳ trước" – Apple đã nhanh chóng trở thành nạn nhân rõ ràng nhất của cuộc chơi quyền lực kinh tế Mỹ - Trung. Với hơn 50% sản phẩm được lắp ráp hoặc sản xuất tại Trung Quốc, Apple đang đứng trước một thách thức chưa từng có: không còn chỉ là rủi ro sản xuất, mà là nguy cơ tái cấu trúc toàn bộ chuỗi cung ứng toàn cầu.

 

Mức thuế 54% mà Trung Quốc áp lên hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ, đối ứng với chính sách từ Washington, không chỉ khiến iPhone đắt đỏ hơn trong mắt người tiêu dùng quốc tế. Nó còn đẩy Apple vào thế buộc phải lựa chọn giữa việc gánh chịu chi phí – đồng nghĩa với giảm lợi nhuận – hoặc chuyển gánh nặng sang người tiêu dùng bằng việc tăng giá. Kịch bản nào cũng để lại hệ lụy lớn: hoặc mất thị phần, hoặc mất lòng tin thị trường.

 

Cú sụt 19% giá cổ phiếu Apple trong vòng ba ngày là minh chứng cho nỗi sợ hãi thực sự của giới đầu tư: không ai dám chắc đâu là đáy trong một thị trường bị chi phối bởi sắc lệnh hành pháp thay vì logic kinh doanh.

 

Nhà phân tích Tim Long (Barclays) cho rằng nếu không tăng giá, thu nhập trên mỗi cổ phiếu của Apple có thể giảm tới 15%. UBS thậm chí dự báo một mẫu iPhone cao cấp sẽ phải đội giá thêm 30%, lên gần 1.550 USD – con số khiến nhiều người tiêu dùng phải dừng lại suy nghĩ.

 

Nhưng tăng giá không phải là chiến lược dài hơi, đặc biệt trong một thị trường đang bão hòa và cạnh tranh gay gắt với các đối thủ Trung Quốc như Xiaomi, Oppo – những thương hiệu không bị ảnh hưởng trực tiếp bởi thuế Mỹ nếu bán ra ở châu Á hay châu Âu.

 

Chuỗi domino sụt giảm trong giới Big Tech

Không chỉ Apple – Tesla, Nvidia, Meta, Amazon, Microsoft, Alphabet đều ghi nhận cú trượt giá nghiêm trọng. Nhưng điều đáng nói là chỉ Apple ghi nhận xu hướng giảm mạnh và kéo dài trong khi các công ty cùng ngành đang bắt đầu hồi phục nhẹ. Điều này làm dấy lên câu hỏi: liệu Apple đang trở thành biểu tượng dễ tổn thương nhất trong kỷ nguyên công nghệ toàn cầu hóa?

 

Giới phân tích bắt đầu so sánh Apple với giai đoạn "too big to fail" – quá lớn để sụp đổ – của các ngân hàng trước khủng hoảng tài chính 2008. Apple không thể sụp đổ, nhưng giá trị vốn hóa bị thổi bay gần 700 tỷ USD chỉ trong ba ngày là một "bài học tài chính" đau đớn cho các nhà đầu tư vốn xem Apple là tài sản an toàn.

 

Điều đáng lo ngại hơn cả là tuyên bố từ Tổng thống Trump sau cuộc gặp với Thủ tướng Israel: “Chúng tôi không xem xét việc tạm dừng thuế”. Điều này đồng nghĩa, cuộc chơi thuế quan có thể sẽ không dừng lại ở đây – mà còn mở rộng, sâu sắc và kéo dài hơn nữa.

Bộ Thương mại Trung Quốc đã lập tức phản ứng gay gắt, cam kết sẽ "đáp trả thích đáng", tạo ra khả năng cho một vòng xoáy trả đũa thương mại mới. Trong cuộc chơi đó, Apple – và các công ty công nghệ phụ thuộc vào chuỗi cung ứng xuyên quốc gia – sẽ là bên chịu nhiều rủi ro nhất.

 

Sự kiện vốn hóa Apple bốc hơi gần 700 tỷ USD là minh chứng rằng các đế chế công nghệ Mỹ – vốn quen với lợi thế toàn cầu hóa – giờ đây đang bước vào một thời kỳ "hậu toàn cầu hóa" đầy bất ổn. Không còn là các quyết định kinh doanh đơn thuần, mà là sự đan xen giữa chính sách thuế, địa chính trị, an ninh chuỗi cung ứng và quyền lực quốc gia.

 

Apple cần nhiều hơn một kế hoạch B. Đó phải là một chiến lược tái định vị toàn cầu, sắp xếp lại chuỗi giá trị, đa dạng hóa sản xuất, và trên hết – tìm lại sự ổn định trong một thế giới đang dần từ bỏ những cam kết thương mại tự do mà nó từng phát triển nhờ đó.