Công ty Starlink của Elon Musk đang cung cấp dịch vụ internet băng thông rộng miễn phí cho người dùng ở Venezuela đến hết ngày 3 tháng 2, sau các cuộc không kích của Mỹ và việc bắt giữ nhà lãnh đạo bị lật đổ Nicolás Maduro.
Nhà cung cấp internet vệ tinh này cho biết trong một thông cáo báo chí hôm Chủ nhật (4/1) rằng, họ đang chủ động cộng thêm tín dụng dịch vụ vào cả các tài khoản đang hoạt động và không hoạt động khi theo dõi tình hình và các yêu cầu pháp lý đang thay đổi.
“Mặc dù chúng tôi [chưa có] thời gian cụ thể về việc cung cấp dịch vụ mua ngoài tại địa phương, nhưng nếu và khi có thông tin cập nhật, chúng sẽ được thông báo trực tiếp qua các kênh chính thức của Starlink,” thông cáo cho biết thêm.
Starlink, một công ty con của tập đoàn hàng không vũ trụ SpaceX, cung cấp truy cập internet thông qua các vệ tinh quỹ đạo thấp và yêu cầu người dùng mua thiết bị riêng để kết nối với dịch vụ.
Bản đồ phạm vi phủ sóng của Starlink trên trang web của họ liệt kê Venezuela là “sắp ra mắt”, cho thấy công ty chưa chính thức ra mắt dịch vụ tại đây, mặc dù cho biết một số người dùng đã sử dụng dịch vụ. Hiện vẫn chưa rõ các dịch vụ và giá cả của công ty sẽ phát triển như thế nào sau ngày 3 tháng 2.
Tuy nhiên, việc tạm thời tăng cường dịch vụ internet miễn phí trong nước có thể giúp đảm bảo kết nối trong bối cảnh hậu quả của các cuộc không kích gần đây của Mỹ và cuộc truy quét trên bộ nhằm bắt giữ và dẫn độ Maduro ra xét xử về các cáo buộc bao gồm khủng bố ma túy và gian lận bầu cử.
Theo một tuyên bố của chính phủ, các hoạt động của Washington vào ngày 3 tháng 1 chủ yếu nhắm vào các khu vực ở thủ đô Caracas của Venezuela, cùng với các bang Miranda, Aragua và La Guaira cũng bị tấn công.
Sau các cuộc không kích, các báo cáo cho thấy một số khu vực ở Caracas đã mất điện và kết nối internet. Một số phương tiện truyền thông địa phương cũng đưa tin về tình trạng mất điện ở Miranda vào cuối tuần.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố rằng Mỹ sẽ giám sát quá trình chuyển đổi của Venezuela, mặc dù các chi tiết vẫn chưa rõ ràng trong bối cảnh lo ngại về khoảng trống quyền lực.
Tổng thống cũng thông báo hôm thứ Bảy rằng, Phó Tổng thống Delcy Rodriguez đã tuyên thệ nhậm chức sau khi Maduro bị bắt, nhưng đã đe dọa sẽ tấn công Venezuela lần thứ hai nếu giới lãnh đạo không "hành xử đúng mực".
Trong khi đó, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc dự kiến sẽ tổ chức một cuộc họp vào ngày 6 tháng 1 để thảo luận về tính hợp pháp của hành động của Mỹ, khi các quốc gia, bao gồm cả các đồng minh của Mỹ như Brazil và Tây Ban Nha, đã lên án các hành động quân sự.
Phạm vi phủ sóng ngày càng mở rộng của Starlink
Venezuela không phải là khu vực xung đột đầu tiên mà Starlink được triển khai. Dịch vụ vệ tinh này được triển khai tại Ukraine vào năm 2022 để thay thế mạng internet và thông tin liên lạc bị hư hại do cuộc xâm lược của Nga, nhanh chóng trở thành công cụ quan trọng cho cả kết nối dân sự và quân sự.
Trong khi các quan chức Ukraine và quốc tế ca ngợi vai trò của Starlink tại quốc gia bị chiến tranh tàn phá, việc sử dụng nó trong cuộc xung đột cũng đặt ra câu hỏi về ảnh hưởng mà một công ty tư nhân duy nhất có thể gây ra đối với việc truy cập dịch vụ internet trong thời chiến.
Những lo ngại này leo thang vào tháng 9 năm 2023 khi một cuốn tiểu sử về Musk tiết lộ rằng ông trước đó đã từ chối yêu cầu của Ukraine về việc kích hoạt vùng phủ sóng Starlink trên Crimea do Nga sáp nhập, làm thất bại một cuộc tấn công bằng tàu ngầm không người lái đã được lên kế hoạch.
Tiết lộ này đã khiến Ủy ban Quân sự Thượng viện Hoa Kỳ điều tra “các vấn đề trách nhiệm pháp lý quốc gia nghiêm trọng” bắt nguồn từ ảnh hưởng của một công dân tư nhân đối với cuộc xung đột.
Tuy nhiên, vào tháng 6 năm 2023, Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ đã đưa các hoạt động của Starlink tại Ukraine vào sự giám sát chính thức của mình thông qua một hợp đồng với SpaceX, biến công ty này thành một nhà thầu quân sự chính thức.
Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức về yêu cầu bình luận liên quan đến khả năng tham gia hoặc giám sát hoạt động của Starlink tại Venezuela.
Ngoài các khu vực xung đột, Starlink cũng được sử dụng để vượt qua sự kiểm duyệt và chặn truy cập internet do chính phủ áp đặt ở một số quốc gia.
Tại Iran, hàng nghìn người dùng được cho là đã sử dụng Starlink để truy cập internet không bị kiểm duyệt, bất chấp các hạn chế của chính phủ mặc dù dịch vụ này chưa được chính thức phê duyệt.
Venezuela cũng có lịch sử kiểm duyệt và chặn truy cập internet được ghi nhận rõ ràng, đặc biệt là trong thời kỳ bất ổn chính trị dưới thời chính phủ của Hugo Chávez và Maduro.
“Starlink cho phép các công ty phi nhà nước cung cấp internet ở các chế độ độc tài,” Marko Papic, Chiến lược gia Địa kinh tế Toàn cầu tại BCA Research, cho biết, đồng thời cho rằng điều này gần như chắc chắn sẽ trở thành một xu hướng.
“Rất có thể Starlink sẽ được cung cấp miễn phí ở khắp mọi nơi mà Hoa Kỳ có mối quan hệ đối đầu với chế độ đó,” ông nói. Trong bối cảnh lo ngại quốc tế về Starlink và vai trò thống trị của Mỹ trong lĩnh vực băng thông rộng vệ tinh, các chính phủ như Trung Quốc và Liên minh châu Âu đã và đang hỗ trợ các giải pháp thay thế trong nước.
Điều đó bao gồm công ty Qianfan có trụ sở tại Thượng Hải, còn được biết đến với tên gọi SpaceSail, công ty này đã phóng ít nhất 108 vệ tinh quỹ đạo thấp cho đến nay, theo truyền thông nhà nước Trung Quốc.
Trong khi đó, chương trình vũ trụ nhà nước của Bắc Kinh tháng trước đã thông báo về việc phóng thành công lô vệ tinh internet quỹ đạo thấp thứ 17 thuộc dự án chòm sao Guowang.