Tiêu dùng
Khi bản quyền gặp trí tuệ nhân tạo – bước ngoặt pháp lý của AI thế hệ mới
Hạnh Vy - Thứ Tư, 24/12/2025 1:44 CH
Vietnet24h - 23/12/2025 nhà báo điều tra John Carreyrou của The New York Times — nổi tiếng với các phóng sự phanh phui Theranos — đã cùng một nhóm tác giả khác đệ đơn kiện một loạt “ông lớn” công nghệ gồm xAI của Elon Musk, Anthropic, Google, OpenAI, Meta Platforms và Perplexity vì sử dụng sách có bản quyền để huấn luyện các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM), nền tảng vận hành chatbot AI của họ mà không được phép.

Đây là vụ kiện bản quyền đầu tiên có tên xAI là bị đơn và một trong những trường hợp khởi kiện nổi bật nhất nhằm xác định ranh giới pháp lý của việc sử dụng nội dung số trong học máy. 

Vụ kiện phản ánh mối căng thẳng ngày càng lớn giữa AI và quyền sở hữu trí tuệ
Ở trung tâm vụ kiện là một vấn đề pháp lý đang nóng: khi nào việc sử dụng nội dung có bản quyền để “dạy” AI là hợp pháp, và khi nào đó là xâm phạm quyền tác giả?

Theo đơn kiện, các công ty công nghệ đã lấy bản sao các tác phẩm được bảo vệ bản quyền, đưa vào dữ liệu huấn luyện cho LLM mà không xin phép tác giả, rồi sử dụng kiến thức đó để xây dựng các sản phẩm chatbot thương mại. Nhóm tác giả cáo buộc hành vi này là vi phạm trực tiếp Đạo luật Bản quyền của Hoa Kỳ và làm xói mòn quyền kiểm soát sáng tạo đối với tài sản trí tuệ.

Vấn đề không chỉ đơn thuần là “AI sử dụng một tập dữ liệu lớn”, mà là ai được quyền quyết định nội dung nào được đưa vào quá trình huấn luyện — tác giả, người sở hữu bản quyền, hay doanh nghiệp sở hữu mô hình AI.

Khác biệt về pháp lý so với các vụ kiện trước
Trước đây, một số vụ kiện tương tự đã được giải quyết thông qua các thỏa thuận lớn. Ví dụ, trong vụ kiện bản quyền liên quan đến Anthropic hồi tháng 8/2025, công ty đã đồng ý thanh toán 1,5 tỷ USD để giải quyết tranh chấp giữa các tác giả và mô hình AI của họ — nhưng mức bồi thường đó bị nhiều tác giả cho là quá thấp so với thiệt hại tiềm năng. 

Điểm khác biệt trong vụ kiện mới này là Carreyrou và các đồng nguyên đơn không chọn kiện dưới dạng tập thể (class action) mà theo hướng chỉ riêng từng tác giả, vì họ tin rằng lớp hành vi tập thể có thể “pha loãng” quyền lợi của từng tác giả và cho phép các tập đoàn công nghệ đạt được các thoả thuận với mức bồi thường thấp hơn nhiều so với thiệt hại cá nhân. 

Điều này cho thấy các tác giả không chỉ tìm kiếm công lý cho quyền lợi cá nhân, mà còn thách thức nền tảng pháp lý hiện hành liên quan đến bản quyền và học máy.

Hệ quả đối với ngành AI và nội dung số
Vụ kiện đánh dấu bước ngoặt pháp lý quan trọng trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo đang phát triển mạnh mẽ nhưng vẫn thiếu một khuôn khổ pháp luật rõ ràng về dữ liệu đào tạo. Các tác giả và chủ sở hữu nội dung đang yêu cầu công nghệ AI tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ như một nguyên tắc cơ bản, thay vì mặc định cho rằng dữ liệu là “tài nguyên mở” để đào tạo mô hình.

Nếu tòa án chấp nhận lập luận của nguyên đơn, hậu quả có thể rất lớn:

  • Giới hạn cách mà công ty AI thu thập dữ liệu huấn luyện, buộc các công ty phải xin phép, trả phí hoặc chịu trách nhiệm bản quyền.

  • Tạo tiền lệ pháp lý toàn cầu về quyền sử dụng nội dung số trong học máy, ảnh hưởng tới cả các mô hình open-source lẫn thương mại.

  • Tăng chi phí phát triển AI, nhất là đối với các mô hình lớn cần lượng dữ liệu khổng lồ.

Điều này có thể làm chậm lại tốc độ triển khai sản phẩm AI mới hoặc buộc các công ty xây dựng bộ dữ liệu được cấp phép – chuẩn hoá – minh bạch hơn.

Nguy cơ và cơ hội cho hệ sinh thái sáng tạo & AI
Một phía của tranh luận cho rằng AI cần dữ liệu rộng lớn để học hiểu ngôn ngữ và thế giới; phía khác dấu hiệu này cho thấy việc “nguồn dữ liệu miễn phí” có thể tạo ra lợi ích một chiều nghiêng về các tập đoàn công nghệ lớn, gây thiệt hại tới tác giả và ngành xuất bản.

Nếu AI được xác định phải trả tiền bản quyền cho nội dung sử dụng trong huấn luyện, nó có thể mở ra:

  • Một thị trường bản quyền mới dành cho AI, cho phép tác giả và chủ sở hữu nội dung nhận lợi ích tương xứng từ việc sử dụng tác phẩm của họ.

  • Một mô hình kinh tế lành mạnh hơn, trong đó AI và sáng tạo nội dung phát triển theo nguyên tắc chia sẻ giá trị, minh bạch dữ liệu và tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ.

Đó sẽ là cơ hội để các tác giả, nhà xuất bản và các bên sáng tạo khác giành lại vị thế thương lượng trong nền kinh tế số.

Bước đi cần thiết: Khung pháp luật rõ ràng
Hiện tại, các thuật toán AI và các mô hình LLM đang phát triển nhanh hơn cả khuôn khổ pháp lý điều chỉnh chúng. Vụ kiện này là lời cảnh báo mạnh mẽ rằng các hệ thống pháp luật cần phải bắt kịp tốc độ đổi mới công nghệ:

  • Định nghĩa rõ ràng về “học máy công bằng và hợp pháp”: quy định thế nào được coi là sử dụng dữ liệu “hợp lệ” trong huấn luyện AI.

  • Cơ chế chia sẻ lợi ích bản quyền: xác định khi nào và ở mức nào các nhà sáng tạo cần được bồi thường.

  • Các tiêu chuẩn minh bạch dữ liệu đào tạo: để cả người dùng và nhà sáng tạo hiểu rõ nguồn gốc dữ liệu AI sử dụng.

Chỉ có khuôn khổ pháp lý vững chắc mới cho phép AI và ngành sáng tạo tiến bộ song hành, thay vì xung đột về quyền lợi.

Kết luận: Cột mốc pháp lý của AI toàn cầu
Vụ kiện của John Carreyrou chống lại các “ông lớn” AI không chỉ là một tranh chấp bản quyền. Đây là một điểm khởi đầu cho chu kỳ pháp lý mới, khiến các doanh nghiệp AI buộc phải đối diện với trách nhiệm pháp lý, đạo đức và kinh tế trước quyền sở hữu nội dung số.

Trong khi AI hứa hẹn mang lại những bước nhảy vọt về hiệu suất, trí tuệ và tiện ích, thì quyền sở hữu trí tuệ không thể bị bỏ qua dưới danh nghĩa phát triển công nghệ. Cân bằng giữa đổi mới và công bằng bản quyền sẽ là thách thức lớn của ngành công nghệ trong thập kỷ tới — và vụ kiện này có thể là một trong những tiền lệ quan trọng nhất, mở đường cho một trật tự pháp lý mới trong nền kinh tế AI toàn cầu.

Apple Bị Kiện Vì Sử Dụng Sách Bản Quyền Để Huấn Luyện AI Apple Intelligence Vietnet24h - Apple, gã khổng lồ công nghệ Mỹ, vừa bị hai nhà thần kinh học khởi kiện tại tòa án liên bang California vì cáo buộc sử dụng trái phép hàng ngàn cuốn sách có bản quyền để huấn luyện mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) Apple Intelligence.
Hiệp hội Điện ảnh Hoa Kỳ cho biết Sora 2 của OpenAI phải ngừng do vi phạm bản quyền Vietnet24h - Hiệp hội Điện ảnh đã chỉ trích mô hình tạo video mới Sora 2 của OpenAI vì vi phạm bản quyền.
Tin khác cùng chuyên mục
Tin đọc nhiều
Kính thông minh AI của Samsung và Google cháy hàng đặt trước, thách thức vị thế thống trị của Meta Vietnet24h - Dòng kính thông minh tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) do Samsung Electronics và Google hợp tác phát triển đã bán hết toàn bộ số lượng phân bổ cho đợt đặt trước đầu tiên tại Hàn Quốc và Mỹ, dù giá khởi điểm lên tới 650.000 won, tương đương khoảng 490 USD.
Sự cố Microsoft làm gián đoạn hoạt động tại châu Á, phơi bày rủi ro phụ thuộc vào một nhà cung cấp công nghệ Vietnet24h - Sự cố gián đoạn dịch vụ Microsoft trên phạm vi toàn cầu đã gây ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động của doanh nghiệp và cơ quan chính phủ tại nhiều quốc gia châu Á, khi hàng loạt tổ chức không thể truy cập thư điện tử, công cụ làm việc trực tuyến và các dịch vụ đám mây.
Samsung và Google mở đặt trước kính thông minh AI, thách thức vị thế thống trị của Meta Vietnet24h - Samsung Electronics và Google sẽ bắt đầu nhận đặt trước mẫu kính thông minh tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) từ ngày 12/11/2026, đánh dấu bước tiến thương mại hóa sản phẩm hợp tác giữa hai tập đoàn trên thị trường thiết bị đeo thông minh.
Galaxy Z Fold8: Samsung đưa AI và trải nghiệm màn hình gập lên một tầm cao mới Vietnet24h - Thiết kế mỏng nhẹ, màn hình tối ưu cho đa nhiệm, các tính năng Galaxy AI và khả năng chuyển dữ liệu thuận tiện là những điểm được các nhà sáng tạo nội dung công nghệ tại Đông Nam Á và Châu Đại Dương chú ý khi trải nghiệm Galaxy Z Fold8.
Điều gì thôi thúc những người đầu tiên tại Hàn Quốc mua bộ đôi iPhone mới? Vietnet24h - Ngay trên sân nhà của Samsung, thương hiệu Apple vẫn thu hút được những người mua điện thoại gập, nhưng chính hệ sinh thái và phần mềm mới là yếu tố quyết định khiến họ chọn mua sản phẩm.
Samsung ra mắt Galaxy Buds On, tai nghe thiết kế mở tích hợp AI và điều khiển bằng cử chỉ Vietnet24h - Samsung Electronics chuẩn bị đưa Galaxy Buds On ra thị trường Hàn Quốc ngày 27/10, đánh dấu lần đầu tiên hãng giới thiệu tai nghe không dây sử dụng thiết kế mở.
Samsung nâng cấp Galaxy Z Fold8 Series: Mỏng nhẹ hơn, màn hình gập tối ưu cho AI và đa nhiệm Vietnet24h - Samsung tiếp tục đẩy giới hạn thiết kế điện thoại màn hình gập với Galaxy Z Fold8 và Galaxy Z Fold8 Ultra, tập trung vào ba hướng cải tiến chính: giảm trọng lượng và độ dày, nâng cao độ bền của màn hình gập, đồng thời khai thác không gian hiển thị lớn để phục vụ giải trí, sáng tạo nội dung và làm việc với trí tuệ nhân tạo (AI).
Apple ra mắt HomeView giá 299 USD, đặt Siri AI vào trung tâm ngôi nhà thông minh Vietnet24h - Apple chính thức giới thiệu HomeView, màn hình thông minh tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) có giá khởi điểm 299 USD, đánh dấu bước tiến mới trong chiến lược xây dựng hệ sinh thái nhà thông minh.
Mibro ra mắt đồng hồ chạy bộ AeroPace: Đưa huấn luyện AI đến gần hơn với người dùng phổ thông Vietnet24h - Hãng thiết bị đeo thông minh Mibro vừa giới thiệu AeroPace, mẫu đồng hồ chạy bộ tích hợp hệ thống huấn luyện cá nhân ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), với giá khởi điểm 149,99 euro.
Samsung Galaxy S26 FE tích hợp Galaxy AI, hướng đến trải nghiệm thông minh và sử dụng dài lâu Vietnet24h - Samsung đang định vị Galaxy S26 FE là mẫu smartphone kết hợp các tính năng trí tuệ nhân tạo (AI), camera nâng cấp và khả năng hỗ trợ phần mềm dài hạn, hướng đến người dùng cần một thiết bị phục vụ công việc, sáng tạo nội dung và kết nối trong cuộc sống hằng ngày.
Bộ xử lý máy tính có thể hoạt động bao lâu? Hơn 10 năm nếu được bảo dưỡng đúng cách Vietnet24h - Bộ xử lý trung tâm (CPU) là một trong những linh kiện quan trọng và có giá trị cao nhất trong máy tính.
iPhone Duo: Bước đột phá màn hình gập của Apple vẫn chưa đủ sức thuyết phục Vietnet24h - Chiếc iPhone màn hình gập đầu tiên đánh dấu bước tiến quan trọng của Apple trong phân khúc điện thoại cao cấp.
iPhone Duo tiếp tục đối mặt với lo ngại về độ bền màn hình gập tại Hàn Quốc Vietnet24h - Hai người dùng tại Hàn Quốc phản ánh chiếc iPhone Duo của Apple gặp sự cố màn hình bên trong chỉ vài ngày sau khi mua, làm dấy lên thêm những nghi vấn về độ bền của mẫu điện thoại gập đầu tiên của hãng.
iPhone Duo: Những tính năng người dùng nên trải nghiệm đầu tiên trên iPhone màn hình gập của Apple Vietnet24h - Sau khi iPhone Duo chính thức lên kệ từ ngày 23/10/2026, Apple bắt đầu đưa mẫu iPhone màn hình gập đầu tiên đến tay người dùng tại nhiều thị trường.
Hướng dẫn sử dụng trí tuệ nhân tạo trên thiết bị gia dụng để nâng cao chất lượng sống Vietnet24h - Trí tuệ nhân tạo đang được ứng dụng ngày càng rộng rãi trên các thiết bị gia dụng, giúp người dùng tự động điều chỉnh điều hòa, quản lý thực phẩm trong tủ lạnh và tối ưu hóa quá trình giặt giũ. Thông qua hệ sinh thái nhà thông minh, các thiết bị có thể kết nối với nhau, giảm bớt thao tác thủ công và hỗ trợ xây dựng thói quen sinh hoạt tiện nghi hơn.
Bỏ gần 65 triệu đồng mua iPhone Duo: Có thực sự “đáng đồng tiền bát gạo”? Vietnet24h - iPhone Duo, chiếc iPhone màn hình gập đầu tiên của Apple, có giá khởi điểm 64,99 triệu đồng tại Việt Nam. Sức hấp dẫn của thiết bị không chỉ nằm ở thiết kế mới lạ, mà còn ở khả năng biến một chiếc điện thoại thành không gian làm việc và giải trí lớn hơn, cùng những tính năng chụp ảnh tận dụng hai màn hình.
5 cách bảo vệ tài khoản ngân hàng trước các cuộc tấn công bằng AI Vietnet24h - Làn sóng tấn công chiếm đoạt tài khoản có sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang đặt các ngân hàng trước những thách thức mới, đồng thời buộc người dùng phải nâng cao cảnh giác để bảo vệ tài khoản ngân hàng, mua sắm và các dịch vụ trực tuyến.
iPhone 18 Pro: Nâng cấp đáng chú ý nằm ở camera, pin và tốc độ sạc Vietnet24h - Sau một tuần trải nghiệm thực tế, PhoneArena đánh giá iPhone 18 Pro tiếp tục duy trì thế mạnh của dòng Pro, nhưng những cải tiến đáng chú ý nhất không nằm ở thiết kế mà tập trung vào camera, thời lượng pin, hiệu năng và tốc độ sạc.
Trên tay iPhone Duo: Mẫu iPhone đáng chú ý nhất của Apple trong một thập kỷ Vietnet24h - iPhone Duo tạo ấn tượng mạnh ngay từ trải nghiệm đầu tiên với thiết kế gập, màn hình gần như không thấy nếp gấp và khả năng đa nhiệm được Apple tối ưu hóa. Tuy nhiên, việc chỉ trang bị hai camera sau vẫn là điểm khiến sản phẩm chưa thực sự hoàn hảo.
Galaxy Z Flip 8: Samsung thay đổi cách dùng điện thoại gập Vietnet24h - Galaxy Z Flip 8 không tạo ra bước nhảy lớn về phần cứng, nhưng Samsung đã thay đổi đáng kể cách người dùng tương tác với màn hình ngoài, biến chiếc điện thoại gập vỏ sò thành thiết bị có thể sử dụng nhiều hơn mà không cần mở máy.