Khi Intel – tượng đài công nghệ bán dẫn Mỹ – chuẩn bị cắt giảm tới 10.000 nhân sự tại các nhà máy, đó không đơn thuần là một động thái tinh gọn bộ máy. Đằng sau con số ấy là một thông điệp: kỷ nguyên của “sản xuất dư thừa” đã qua, và cuộc chiến giành lại vị thế toàn cầu đang buộc Intel phải lựa chọn giữa những điều rất khó khăn.

Dù chưa xác nhận con số cụ thể, các thông tin từ nội bộ và truyền thông khu vực như OregonLive đều cho thấy Intel Foundry – mảng sản xuất chip chiến lược của hãng – sẽ mất từ 15-20% lực lượng lao động toàn cầu trong bộ phận sản xuất. Với tổng nhân sự hơn 100.000 người, điều đó tương đương việc hàng vạn kỹ thuật viên, công nhân dây chuyền, và các vị trí hỗ trợ sẽ mất việc trong thời gian tới.

Điều đáng lưu ý là các vị trí "xương sống" liên quan đến công nghệ tiên tiến như kỹ sư điều khiển thiết bị EUV và High-NA EUV – vốn là trung tâm của công nghệ in khắc bán dẫn hiện đại – sẽ được giữ lại. Đây không phải cuộc cắt giảm kiểu "cào bằng", mà là bước đi có chủ đích nhằm tái cấu trúc hoạt động sản xuất để hướng đến lợi nhuận cao hơn và ít gánh nặng chi phí hơn.

Intel những năm gần đây đã có nhiều tham vọng, đặc biệt khi khởi động chiến lược "IDM 2.0" – kết hợp sản xuất chip cho chính mình và cung ứng cho các khách hàng bên ngoài, cạnh tranh trực tiếp với TSMC và Samsung Foundry. Song việc mở rộng sản xuất quy mô lớn giữa thời kỳ chi phí nguyên liệu, thiết bị và nhân công leo thang đã khiến nhiều nhà máy vận hành kém hiệu quả và không đạt được công suất mong muốn.

Sự hỗ trợ từ chính phủ Mỹ thông qua Đạo luật CHIPS – với lời hứa cấp gần 8 tỷ USD cho Intel – từng được xem là chiếc phao cứu sinh. Tuy nhiên, với những thay đổi chính trị gần đây và khả năng chính quyền Donald Trump quay trở lại, không ai dám chắc liệu gói tài trợ còn lại có được giải ngân đầy đủ.

 

Nói cách khác, Intel đang rơi vào tình huống phải tự cứu mình – trước khi kỳ vọng được người khác cứu.

Intel nói rằng họ đang hành động để "loại bỏ sự phức tạp trong tổ chức" và "trao quyền cho các kỹ sư". Nhưng điều đó không chỉ là cải tổ quy trình – mà còn là chuyển dịch trọng tâm chiến lược. Giữa một thế giới đang dịch chuyển về phía châu Á – nơi các đối thủ như TSMC, Samsung không ngừng bứt phá – Intel cần trở thành một tổ chức nhanh hơn, linh hoạt hơn và... rẻ hơn.

Việc cắt giảm nhân sự quy mô lớn không còn là điều xa lạ với giới công nghệ Mỹ, nhưng ở Intel, điều này mang tính biểu tượng hơn. Đây là một trong những tập đoàn hiếm hoi vẫn nắm giữ các nhà máy sản xuất chip tại Mỹ, và cắt giảm nhân sự sản xuất có thể khiến nỗ lực "hồi sinh năng lực sản xuất nội địa" của Mỹ bị ảnh hưởng nặng nề – cả về hình ảnh lẫn thực chất.

Bổ nhiệm Lip-Bu Tan làm CEO là một bước đi khác cho thấy Intel đang tìm kiếm khả năng dẫn dắt mới – một người không chỉ hiểu về thiết kế chip, mà còn biết cách tối ưu chuỗi cung ứng và sản xuất, điều mà Intel đã từng làm rất tốt, nhưng dần mất phong độ trong thập kỷ qua.

Tuy nhiên, các thay đổi cơ cấu như cắt giảm nhân sự – dù cần thiết – sẽ không thể mang lại kết quả tức thời. Chúng giống như việc gọt bỏ phần thịt thừa để giúp cơ thể nhanh nhẹn hơn, nhưng cũng dễ gây mất máu và làm tổn thương văn hóa doanh nghiệp.

Intel không đơn thuần đang tinh gọn tổ chức – họ đang tái định nghĩa lại mình giữa thời đại mà năng lực sản xuất không còn là điểm tựa duy nhất. Cuộc đua chip hiện đại là sự kết hợp giữa công nghệ, tối ưu chi phí, tốc độ triển khai và sự hỗ trợ chính trị.

Với hơn 10.000 người có thể mất việc, Intel đang trả giá cho quá khứ vận hành cồng kềnh và cho một tương lai chưa chắc chắn. Nhưng có lẽ, với họ, đây là cái giá cần thiết để trở lại đường đua – nếu không muốn bị bỏ lại phía sau vĩnh viễn.