Nếu các "ông lớn" như Apple và Microsoft còn có thể tăng giá sản phẩm để bù đắp chi phí chip nhớ leo thang, thì nhiều doanh nghiệp công nghệ quy mô nhỏ gần như không có lựa chọn. Theo CNBC, cuộc khủng hoảng nguồn cung chip nhớ do làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra sức ép chưa từng có lên các nhà sản xuất thiết bị điện tử, đặc biệt là những công ty không đủ sức cạnh tranh nguồn cung với các tập đoàn công nghệ lớn.

Doanh nghiệp nhỏ bị lép vế trong cuộc đua giành chip

Hiện nay, ba nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới là Samsung Electronics, SK Hynix và Micron đang ưu tiên năng lực sản xuất cho các dòng bộ nhớ phục vụ trung tâm dữ liệu AI – lĩnh vực mang lại biên lợi nhuận cao hơn nhiều so với chip dành cho thiết bị điện tử tiêu dùng. 

Trong khi đó, các tập đoàn như Microsoft, Apple, Amazon, Meta hay Alphabet có đủ quy mô tài chính để ký hợp đồng dài hạn hoặc chấp nhận mức giá cao nhằm bảo đảm nguồn cung. Ngược lại, các doanh nghiệp nhỏ và vừa thường phải mua linh kiện trên thị trường giao ngay, nơi giá chip biến động mạnh và nguồn hàng ngày càng khan hiếm. 

Theo các chuyên gia, đây là nhóm chịu tác động nặng nề nhất bởi họ không có đủ sức mạnh đàm phán với các nhà cung cấp.

Không thể tăng giá như Apple hay Microsoft

Thời gian qua, Apple đã tăng giá nhiều mẫu MacBook và iPad, còn Microsoft cũng nâng giá các dòng máy chơi game Xbox nhằm bù đắp chi phí linh kiện tăng mạnh.

Tuy nhiên, CNBC nhận định phần lớn doanh nghiệp công nghệ nhỏ không có được lợi thế thương hiệu và hệ sinh thái khách hàng như Apple hay Microsoft. Nếu tăng giá, họ có nguy cơ mất khách hàng; nhưng nếu giữ nguyên giá bán, biên lợi nhuận sẽ bị bào mòn, thậm chí rơi vào tình trạng thua lỗ. 

Một số doanh nghiệp đã phải cắt giảm sản lượng, trì hoãn ra mắt sản phẩm mới hoặc chấp nhận giảm lợi nhuận để duy trì khả năng cạnh tranh.

Khủng hoảng có thể kéo dài nhiều năm

Theo giới phân tích, nguyên nhân của tình trạng này không chỉ nằm ở nhu cầu AI tăng mạnh mà còn ở khả năng mở rộng sản xuất rất hạn chế của ngành bán dẫn.

Việc xây dựng một nhà máy chip nhớ mới cần hàng tỷ USD và mất nhiều năm để hoàn thành. Trong khi đó, nhu cầu đối với DRAM và NAND từ các trung tâm dữ liệu AI vẫn tiếp tục tăng nhanh, khiến nguồn cung khó có thể bắt kịp trong ngắn hạn. 

Lenovo thậm chí cho rằng thị trường đang bước vào một "mặt bằng giá mới" đối với chip nhớ, đồng thời dự báo giá bộ nhớ khó có thể quay trở lại mức trước khủng hoảng, ngay cả khi năng lực sản xuất được mở rộng trong vài năm tới. Microsoft cũng cảnh báo chi phí bộ nhớ có thể còn tiếp tục tăng trong thời gian tới. 

Nguy cơ tái định hình ngành điện tử tiêu dùng

Các chuyên gia nhận định cuộc khủng hoảng chip nhớ không chỉ khiến giá laptop, smartphone, máy chơi game và máy tính bảng tăng cao mà còn có thể làm thay đổi cục diện cạnh tranh của ngành điện tử.

Những doanh nghiệp có quy mô lớn, dòng tiền dồi dào và khả năng ký hợp đồng dài hạn sẽ có lợi thế rõ rệt trong việc bảo đảm nguồn cung. Ngược lại, các nhà sản xuất nhỏ có thể bị thu hẹp thị phần hoặc buộc phải rút khỏi một số phân khúc nếu tình trạng thiếu hụt kéo dài. 

Theo CNBC, AI đang tạo ra một chu kỳ tăng trưởng mới cho ngành bán dẫn, nhưng đồng thời cũng làm gia tăng khoảng cách giữa các tập đoàn công nghệ lớn và các doanh nghiệp nhỏ trong chuỗi cung ứng điện tử toàn cầu.