Trong bối cảnh Việt Nam đang chuyển mình trở thành trung tâm công nghệ mới của châu Á, việc Meta – tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới – được đề nghị xác lập sự hiện diện thương mại chính thức tại thị trường này không chỉ đơn thuần là một lời mời gọi đầu tư, mà là bước đi chiến lược nhằm tái cân bằng quan hệ thương mại song phương, điều tiết công bằng nghĩa vụ thuế, và tạo dựng hệ sinh thái số minh bạch, bền vững hơn cho cả hai phía.

 

Tại cuộc gặp gỡ ngày 13/5 trong khuôn khổ chương trình SelectUSA 2025, đề xuất từ phía đại diện Bộ Tài chính Việt Nam về việc Meta cần nhanh chóng xác định sự hiện diện thương mại tại Việt Nam là một tín hiệu mạnh mẽ – cho thấy chính phủ Việt Nam không còn chấp nhận vai trò “khách không mời” của các nền tảng số toàn cầu với doanh thu khổng lồ nhưng đóng góp hữu hạn vào ngân sách quốc gia.

 

Việc yêu cầu Meta thành lập văn phòng đại diện hoặc pháp nhân tại Việt Nam không chỉ liên quan đến nghĩa vụ thuế quan. Đó còn là một bước đi cần thiết để đảm bảo sự minh bạch trong hoạt động kinh doanh số, nhất là khi các nền tảng xuyên biên giới như Meta có vai trò ngày càng lớn trong đời sống kinh tế, truyền thông và dữ liệu quốc gia.

 

Trong những năm qua, Meta đã gặt hái lợi nhuận lớn từ thị trường Việt Nam – một trong những thị trường tăng trưởng nhanh nhất thế giới về người dùng Facebook và Instagram. Tuy nhiên, sự hiện diện của công ty phần lớn chỉ mang tính kỹ thuật, thông qua đại lý quảng cáo hoặc đối tác trung gian. Điều này đặt ra câu hỏi về tính công bằng trong hệ thống thuế và trách nhiệm xã hội của các tập đoàn công nghệ lớn.

 

Tuyên bố từ bà Molly Montgomery, đại diện chính sách công của Meta, cho thấy Meta không phủ nhận vai trò chiến lược của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu và là thị trường then chốt ở Đông Nam Á. Nhưng chỉ khi Meta chuyển từ tư thế “người quan sát” sang “người tham gia thực sự” – bằng cách có mặt chính thức và chịu sự điều phối chính sách nội địa – thì sự hợp tác công nghệ giữa hai nước mới có thể thực sự đi vào chiều sâu.

 

Trong bối cảnh toàn cầu hóa thuế số, với các quy tắc mới về đánh thuế doanh nghiệp xuyên biên giới theo khuôn khổ BEPS 2.0 của OECD, việc các quốc gia như Việt Nam yêu cầu các Big Tech hiện diện thương mại không còn là ngoại lệ mà sẽ dần trở thành chuẩn mực. Đây là cách để đảm bảo lợi ích quốc gia không bị rò rỉ thông qua các lỗ hổng kỹ thuật của kinh tế nền tảng số.

 

Việt Nam đang cho thấy mình không chỉ là điểm đến của các nhà máy sản xuất phần cứng, mà còn là quốc gia chủ động đàm phán vị thế trong kỷ nguyên số. Meta, nếu thực sự coi trọng thị trường này, cần hành động tương xứng với quy mô và lợi ích mà họ đang thụ hưởng. Sự hiện diện thương mại tại Việt Nam không còn là lựa chọn – đó là một cam kết cần thiết để mở ra giai đoạn hợp tác công nghệ công bằng và có trách nhiệm hơn trong tương lai.