Qualcomm đặt AI vào trung tâm của chip di động

Tại Snapdragon Summit 2026 diễn ra ở Maui, Hawaii, Qualcomm giới thiệu hai nền tảng di động cao cấp mới, trong đó Snapdragon 8 Elite Gen 6 hướng tới thế hệ smartphone Android cao cấp, còn Snapdragon 8 Elite Extreme Gen 6 là phiên bản mạnh hơn dành cho những thiết bị đòi hỏi năng lực xử lý cao nhất.

Cả hai được sản xuất trên tiến trình 2 nm của TSMC, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong thiết kế chip di động cao cấp. Qualcomm cho biết nền tảng mới được xây dựng để phục vụ thế hệ ứng dụng AI tác nhân, trong đó điện thoại không chỉ trả lời yêu cầu của người dùng mà còn có khả năng hiểu ngữ cảnh, lập kế hoạch và thực hiện chuỗi hành động ngay trên thiết bị.

Các chip mới dự kiến xuất hiện trên những mẫu smartphone cao cấp của Motorola, Xiaomi, ZTE và nhiều thương hiệu Android khác.

Chip mới được thiết kế cho AI chạy ngay trên điện thoại

Điểm khác biệt lớn của Snapdragon 8 Elite Gen 6 nằm ở kiến trúc Hexagon NPU thế hệ mới, bộ xử lý chuyên dụng cho các tác vụ AI.

Qualcomm đã bổ sung Element Accelerator, được thiết kế để tăng tốc các phép tính thường xuyên xuất hiện trong các mô hình AI tạo sinh và AI tác nhân. Đồng thời, hệ thống bộ nhớ dùng chung của NPU được mở rộng 50%, giúp giữ nhiều dữ liệu mô hình, dữ liệu trung gian và trạng thái tính toán ngay trên chip, qua đó giảm số lần phải truy xuất bộ nhớ ngoài.

Đây là điểm đặc biệt quan trọng khi AI ngày càng được đưa trực tiếp vào smartphone. Thay vì gửi yêu cầu lên máy chủ đám mây rồi chờ kết quả trả về, nhiều tác vụ có thể được xử lý ngay trên điện thoại.

Cách tiếp cận này giúp giảm độ trễ, hạn chế phụ thuộc vào kết nối Internet và tăng khả năng bảo vệ dữ liệu cá nhân. Qualcomm gọi đây là nền tảng cho “kỷ nguyên AI tác nhân”, trong đó AI có thể hoạt động liên tục, hiểu bối cảnh và thực hiện nhiều tác vụ liên tiếp.

Có thể xử lý mô hình AI 30 tỷ tham số ngay trên smartphone

Phiên bản Snapdragon 8 Elite Extreme Gen 6 được Qualcomm trang bị thêm những năng lực dành cho các mô hình AI lớn.

Đáng chú ý, chip có thể chạy cục bộ các mô hình Mixture-of-Experts (MoE) với tổng cộng tới 30 tỷ tham số. Với kiến trúc MoE, không phải toàn bộ tham số đều được kích hoạt cho mỗi yêu cầu. Qualcomm cho biết khoảng 3 tỷ tham số có thể được kích hoạt cho mỗi bước tạo token, giúp giảm đáng kể lượng tính toán cần thiết so với việc vận hành toàn bộ mô hình.

Điều này cho thấy cuộc đua AI trên smartphone đang chuyển sang một hướng mới. Thay vì chỉ tập trung vào số TOPS của NPU hay tốc độ CPU, các nhà sản xuất chip phải giải quyết đồng thời bài toán mô hình AI lớn, bộ nhớ, băng thông, mức tiêu thụ điện và khả năng xử lý tại chỗ.

Qualcomm cũng trang bị cho nền tảng mới một bộ xử lý cảm biến với kiến trúc hai NPU, cho phép điện thoại thực hiện các mô hình nhỏ ngay trong nền, chẳng hạn ghi chú cá nhân, nhận diện người nói hoặc học thói quen sử dụng để đưa ra đề xuất phù hợp hơn.

Cạnh tranh trực tiếp với chip A20 Pro của Apple

Việc Qualcomm đưa AI tác nhân vào trung tâm của Snapdragon 8 Elite Gen 6 cũng là một phần trong cuộc cạnh tranh ngày càng gay gắt với Apple A20 Pro.

Nếu Apple đang đẩy mạnh khả năng xử lý AI trực tiếp trên iPhone thông qua sự kết hợp giữa chip, hệ điều hành và mô hình AI, Qualcomm muốn biến nền tảng Snapdragon thành bộ não AI cho toàn bộ hệ sinh thái Android.

Điểm đáng chú ý là Qualcomm không chỉ cạnh tranh về sức mạnh tính toán mà còn nhấn mạnh khả năng chạy các mô hình AI phức tạp trong giới hạn năng lượng của một thiết bị di động. Điều này đặc biệt quan trọng khi AI ngày càng trở thành một chức năng thường trực thay vì một tính năng được kích hoạt riêng lẻ.

Bộ nhớ trở thành “nút thắt” mới của smartphone AI

Việc Qualcomm ra mắt chip mới diễn ra đúng thời điểm ngành smartphone phải đối mặt với một vấn đề khác: chi phí bộ nhớ tăng mạnh.

Các tính năng AI trên thiết bị đòi hỏi nhiều bộ nhớ hơn, trong khi nhu cầu bộ nhớ cho máy chủ AI và trung tâm dữ liệu cũng tăng nhanh. Điều này tạo sức ép lên nguồn cung DRAM và các loại bộ nhớ dành cho thiết bị di động.

Tình trạng này có thể tác động trực tiếp đến giá thành smartphone. Khi dung lượng RAM phải tăng để phục vụ AI, nhưng giá bộ nhớ cũng tăng, các hãng điện thoại sẽ phải lựa chọn giữa việc tăng giá sản phẩm, giảm cấu hình hoặc tìm cách tối ưu phần mềm và kiến trúc chip để sử dụng bộ nhớ hiệu quả hơn.

Đây chính là lý do việc Qualcomm tăng bộ nhớ dùng chung ngay trong NPU có ý nghĩa lớn: tối ưu bộ nhớ không còn chỉ là bài toán hiệu năng mà đã trở thành bài toán kinh tế của smartphone AI. Qualcomm cho biết kiến trúc Hexagon mới được thiết kế để giảm sự phụ thuộc vào bộ nhớ DDR bên ngoài và hạn chế tình trạng nghẽn băng thông.

AI không chỉ để trò chuyện

Qualcomm đang hướng Snapdragon mới tới một mô hình sử dụng khác với smartphone truyền thống.

AI trên điện thoại có thể theo dõi bối cảnh, hiểu những gì người dùng đang làm, xử lý hình ảnh và âm thanh, hỗ trợ lập kế hoạch hoặc thực hiện các tác vụ thông qua nhiều ứng dụng.

Điều này có nghĩa smartphone đang chuyển dần từ một thiết bị thực hiện lệnh thành một thiết bị có khả năng chủ động hỗ trợ người dùng.

Với AI tác nhân, người dùng có thể không còn phải mở từng ứng dụng, nhập từng câu lệnh và chờ từng kết quả. Thay vào đó, AI có thể hiểu mục tiêu tổng thể và phối hợp nhiều công cụ để hoàn thành công việc. Đây là lý do Qualcomm cho rằng kiến trúc mới cần hỗ trợ đồng thời mô hình đa phương thức, cửa sổ ngữ cảnh dài, nhiều tác nhân hoạt động song song và khả năng phản hồi với độ trễ thấp.

Cuộc đua chip smartphone bước vào giai đoạn mới

Sự xuất hiện của Snapdragon 8 Elite Gen 6 cho thấy cuộc cạnh tranh chip di động đang thay đổi đáng kể.

Trước đây, CPU, GPU, modem và camera ISP là những thành phần quyết định phần lớn trải nghiệm smartphone cao cấp. Nay NPU và hệ thống bộ nhớ dành cho AI đang trở thành những thành phần chiến lược.

Điều này cũng làm thay đổi chuỗi cung ứng bán dẫn. Các nhà sản xuất chip phải đồng thời cải tiến tiến trình sản xuất, kiến trúc tính toán, bộ nhớ trên chip, kết nối với bộ nhớ ngoài và phần mềm AI.

Đối với ngành điện tử Việt Nam, xu hướng này có ý nghĩa đáng chú ý. Khi smartphone chuyển thành nền tảng điện toán AI cá nhân, nhu cầu đối với các linh kiện có hàm lượng công nghệ cao sẽ tiếp tục tăng, từ chip xử lý, bộ nhớ, camera, cảm biến, linh kiện nguồn đến các giải pháp tản nhiệt và đóng gói bán dẫn.

Đây cũng là dư địa để các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam hướng tới những công đoạn có giá trị gia tăng cao hơn trong chuỗi cung ứng điện tử, thay vì chỉ tập trung vào các linh kiện và công đoạn lắp ráp truyền thống.

Cuộc cạnh tranh smartphone thế hệ mới vì vậy không còn đơn thuần là cuộc đua về màn hình, camera hay tốc độ xử lý. Đó đang trở thành cuộc đua về khả năng biến điện thoại thành một “máy tính AI cá nhân”, trong đó chip, bộ nhớ, phần mềm và AI phải được thiết kế như một hệ thống thống nhất.