Chiến lược này không chỉ bảo vệ ngành công nghệ cao chủ chốt của hòn đảo, mà còn tạo ra những người hưởng lợi bất ngờ trong nội bộ hệ sinh thái sản xuất và cung ứng.
Chuyển dịch từ “hiệu quả chi phí” sang “an ninh công nghệ”
Trước đây, các chuỗi cung ứng điện tử và bán dẫn của Đài Loan vận hành theo logic phân công toàn cầu, khai thác lợi thế chi phí và lao động để mở rộng quy mô xuất khẩu – đặc biệt là vào thị trường Trung Quốc và Mỹ. Tuy nhiên, trước những bất ổn như chiến tranh thương mại, rủi ro chính sách kiểm soát xuất khẩu và đại dịch toàn cầu, Đài Loan đã bắt đầu đặt ưu tiên an ninh chuỗi cung ứng lên hàng đầu.
Chính sách an ninh này bao gồm việc: Thu hút hoạt động sản xuất và gia công quan trọng về nội địa hoặc các thị trường đối tác tin cậy, giảm rủi ro tập trung ở một địa điểm duy nhất; Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nước tham gia sâu hơn vào các khâu giá trị gia tăng, không chỉ ở khâu sản xuất chi phí thấp mà còn ở khâu thiết kế, thử nghiệm, đóng gói và kiểm thử; Tăng cường năng lực nghiên cứu – phát triển, liên kết với các đối tác chiến lược quốc tế, đặc biệt trong bối cảnh đối thoại công nghệ với Mỹ và các nước đồng minh.
Ai là “người hưởng lợi bất ngờ”?
Theo Nikkei Asia, những thay đổi trong chính sách an ninh chuỗi cung ứng đã tạo ra một số nhóm đối tượng hưởng lợi mà trước đó ít được chú ý:
1. Các nhà cung ứng địa phương nhỏ và vừa:
Trước đây, các doanh nghiệp nhỏ thường chỉ tham gia những khâu giá trị thấp hoặc được thuê ngoài bởi các tập đoàn lớn. Tuy nhiên, khi Đài Loan ưu tiên an ninh chuỗi cung ứng, nhà cung cấp nội địa được khuyến khích tham gia nhiều hơn vào các khâu then chốt. Điều này giúp họ không chỉ cung cấp linh kiện đơn thuần mà còn phục vụ các hoạt động như thử nghiệm, đóng gói tinh vi và hỗ trợ kỹ thuật cao.
2. Doanh nghiệp dịch vụ công nghệ và hỗ trợ:
Các công ty chuyên về phần mềm quản lý sản xuất, kiểm thử tự động và dịch vụ tư vấn chuỗi cung ứng cũng đang tận dụng nhu cầu tăng cao về tiêu chuẩn an ninh và minh bạch dữ liệu. Khi các tập đoàn phải tuân thủ quy trình khắt khe hơn, dịch vụ đi kèm trở nên cần thiết hơn.
3. Các đối tác quốc tế tuân thủ tiêu chuẩn “trusted supply chain”:
Đài Loan đặt mục tiêu tạo liên minh cung ứng với những đối tác chia sẻ cam kết an ninh chuỗi cung ứng, trong đó Hoa Kỳ và các nước đồng minh là trọng tâm chính. Các doanh nghiệp nước ngoài đáp ứng yêu cầu này có thể tiếp cận được thị trường Đài Loan rộng lớn hơn trong những lĩnh vực chiến lược.
Chính sách an ninh chuỗi cung ứng trong bối cảnh rộng hơn
Chính sách an ninh chuỗi cung ứng không phải xuất hiện độc lập, mà phản ánh xu hướng toàn cầu hóa bị tái định hình bởi yếu tố an ninh công nghệ. Hệ thống sản xuất và cung ứng toàn cầu giờ đây không đơn thuần là tối ưu chi phí – mà còn là quản trị rủi ro địa chính trị, bảo vệ tài sản công nghệ then chốt, và duy trì vị thế cạnh tranh trong kỷ nguyên số.
Sự thay đổi này phù hợp với các thỏa thuận gần đây mà Đài Loan ký với Mỹ về việc xây dựng chuỗi cung ứng công nghệ cao “dân chủ” (democratic high-tech supply chain), trong đó TSMC và các tập đoàn công nghệ Đài Loan nhận ưu đãi thuế quan khi mở rộng hoạt động sản xuất tại Mỹ và được bảo vệ trước các rào cản thuế quan trong tương lai.
Ý nghĩa đối với khu vực và Việt Nam
Việc Đài Loan đẩy mạnh an ninh chuỗi cung ứng tạo ra một số hệ quả chiến lược quan trọng trong khu vực:
Tăng cường đa dạng hóa chuỗi cung ứng:
Các công ty Đài Loan đang rút bớt phụ thuộc vào sản xuất tại Trung Quốc, đồng thời mở rộng đầu tư sang ASEAN, trong đó Việt Nam là điểm đến hấp dẫn của các nhà đầu tư Đài Loan trong lĩnh vực điện tử, linh kiện và sản xuất hợp đồng. ✔️ Nâng cao vai trò doanh nghiệp địa phương:
Việc các tập đoàn muốn xây dựng chuỗi cung ứng an ninh cao hơn dẫn đến nhu cầu hợp tác với các doanh nghiệp địa phương có uy tín, minh bạch và linh hoạt – tạo cơ hội cho DN Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực.
Tăng cường hợp tác công nghệ trong khu vực:
Xu hướng an ninh chuỗi cung ứng góp phần thúc đẩy liên kết công nghệ và tiêu chuẩn kỹ thuật cao giữa Đài Loan, ASEAN và các đối tác chiến lược như Mỹ, Nhật Bản, EU – mở ra cơ hội cho các quốc gia như Việt Nam nâng cao năng lực nội địa.
Kết luận
Chính sách an ninh chuỗi cung ứng mà Đài Loan thúc đẩy không chỉ là động thái phản ứng trước rủi ro địa chính trị và biến động thị trường, mà còn mở ra những cơ hội bất ngờ cho các nhà cung ứng nhỏ, các dịch vụ công nghệ và đối tác quốc tế tuân thủ tiêu chuẩn an ninh cao. Với vai trò then chốt trong sản xuất bán dẫn và điện tử toàn cầu, Đài Loan đang biến thách thức thành lợi thế cạnh tranh mới, đẩy mạnh tham vọng không chỉ duy trì vị trí hiện tại mà còn mở rộng ảnh hưởng trong chuỗi giá trị công nghệ cao toàn cầu – đồng thời tạo tiền đề cho sự tham gia sâu hơn của các đối tác khu vực như Việt Nam vào chuỗi cung ứng chiến lược này.