Diễn biến này cho thấy sức hấp dẫn của các doanh nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI) vẫn rất lớn, nhưng nhà đầu tư ngày càng thận trọng trước những mức định giá cao và câu hỏi về khả năng chuyển hóa doanh thu AI thành lợi nhuận bền vững.
Theo CNBC ngày 20/11/2026, cổ phiếu Anthropic, nhà phát triển trợ lý AI Claude, giảm khoảng 9% trong phiên giao dịch ngày thứ Sáu, sau khi tăng mạnh trong ngày đầu tiên niêm yết trên sàn Nasdaq. Trước đó, đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) của công ty đã thu hút sự quan tâm đặc biệt từ giới đầu tư, với quy mô huy động ban đầu khoảng 81,3 tỷ USD.
Cổ phiếu Anthropic được định giá IPO ở mức 83 USD. Trong phiên giao dịch đầu tiên ngày 19/11, giá cổ phiếu tăng mạnh, có thời điểm đạt 115,10 USD và đóng cửa ở mức 97,17 USD, cao hơn khoảng 17% so với giá phát hành. Tuy nhiên, đà tăng nhanh chóng đảo chiều khi thị trường công nghệ bước vào một phiên bán tháo mạnh.
Diễn biến này cho thấy thành công của một thương vụ IPO không đồng nghĩa doanh nghiệp sẽ duy trì được mức định giá cao trên thị trường thứ cấp. Đối với những công ty hoạt động trong lĩnh vực công nghệ đột phá như Anthropic, quá trình xác lập giá trị thực có thể kéo dài và đi kèm biến động lớn.
Nhà đầu tư vẫn hoài nghi về định giá doanh nghiệp AI
Avery Marquez, Giám đốc chiến lược đầu tư tại Renaissance Capital, đơn vị nghiên cứu thị trường IPO và quản lý quỹ Renaissance IPO ETF, cho rằng thương vụ Anthropic không làm giảm những lo ngại về định giá trong ngành AI mà thậm chí còn khiến vấn đề này trở nên rõ nét hơn.
Theo bà, biến động của nhóm cổ phiếu AI trong những tháng gần đây bắt nguồn từ câu hỏi liệu thị trường có đang hình thành bong bóng hay không, khi giá trị của nhiều doanh nghiệp được xây dựng dựa trên kỳ vọng tăng trưởng rất lớn trong tương lai.
Đối với Anthropic, việc công ty vừa niêm yết khiến nhà đầu tư có thêm cơ sở trực tiếp để đánh giá mức định giá thông qua giao dịch thực tế. Tuy nhiên, đây cũng là doanh nghiệp có mô hình kinh doanh phức tạp, đòi hỏi thị trường phải xem xét kỹ tốc độ tăng trưởng doanh thu, chi phí điện toán và khả năng tạo lợi nhuận.
Bà Marquez nhận định mức định giá của Anthropic hiện rất cao và nhà đầu tư đang bắt đầu tìm kiếm một mức giá hợp lý hơn. Quá trình này không thể hoàn tất chỉ trong vài phiên giao dịch.
Một trong những điểm khó khăn là số lượng doanh nghiệp có mô hình kinh doanh tương đồng để so sánh với Anthropic còn hạn chế. Những trường hợp như SpaceX hay Meta (trước đây là Facebook) cho thấy cổ phiếu của các công ty công nghệ có tính đột phá thường cần thời gian dài để thị trường xác định giá trị.
SpaceX, sau hơn năm tháng niêm yết, vẫn giao dịch dưới mức giá đóng cửa trong ngày đầu tiên. Trong khi đó, Facebook từng mất hơn một năm sau IPO năm 2012 mới lấy lại được mức định giá ban đầu. Những tiền lệ này cho thấy ngay cả những doanh nghiệp có triển vọng dài hạn tích cực cũng không tránh khỏi giai đoạn điều chỉnh sau khi lên sàn.
IPO thành công không đồng nghĩa thị trường AI đã hết bất ổn
Yuri Khodjamirian, Giám đốc đầu tư của Tema ETFs, cho rằng Anthropic đã đạt được thành tích đáng kể khi huy động được lượng vốn lớn trong bối cảnh thị trường công nghệ biến động mạnh.
Tuy nhiên, ông lưu ý rằng sự quan tâm của nhà đầu tư đối với AI vẫn tồn tại, nhưng cách đánh giá lợi nhuận từ các khoản đầu tư vào lĩnh vực này đang thay đổi. Thị trường không còn chỉ tập trung vào tốc độ phát triển công nghệ hay quy mô vốn huy động, mà muốn biết các doanh nghiệp có thể tạo ra doanh thu và lợi nhuận tương xứng hay không.
Theo Khodjamirian, nhiều nhà đầu tư tổ chức và khách hàng đang lựa chọn giảm mức độ rủi ro trong danh mục, chờ thêm thông tin trước khi đưa ra quyết định mới. Triển vọng doanh thu định kỳ hàng năm (ARR) của Anthropic và tốc độ ứng dụng AI trong doanh nghiệp sẽ là những chỉ số quan trọng cần theo dõi.
Đây cũng là vấn đề chung của các doanh nghiệp công nghệ lớn đang hưởng lợi từ làn sóng AI. Trong khi nhu cầu chip xử lý, bộ nhớ và năng lực trung tâm dữ liệu vẫn tăng, nhà đầu tư muốn xác định liệu tốc độ mở rộng hạ tầng có thể duy trì trong dài hạn và tạo ra lợi nhuận tương ứng hay không.
Cổ phiếu bán dẫn chịu áp lực bán tháo mạnh
Làn sóng điều chỉnh không chỉ tác động đến Anthropic mà còn lan rộng sang các doanh nghiệp bán dẫn và công nghệ có liên quan đến AI.
Theo dữ liệu được CNBC dẫn lại, quỹ VanEck Semiconductor ETF, theo dõi nhóm cổ phiếu bán dẫn, giảm hơn 10% trong phiên 20/11 và mất khoảng 15% trong cả tuần. Đây là một trong những tuần giao dịch tồi tệ nhất của quỹ kể từ tháng 9/2001.
Cổ phiếu Nvidia giảm 14% trong phiên thứ Sáu, nối dài chuỗi suy giảm theo tuần dài nhất của hãng kể từ năm 2008. Micron và các doanh nghiệp bán dẫn khác cũng chịu áp lực khi nhà đầu tư đánh giá lại triển vọng lợi nhuận của ngành.
Ông Khodjamirian cho rằng một số cổ phiếu bán dẫn hiện có thể trông hấp dẫn hơn nếu xét theo hệ số giá trên lợi nhuận (P/E) sau đợt giảm sâu. Tuy nhiên, mức định giá thấp chỉ thực sự có ý nghĩa nếu các doanh nghiệp đạt được những dự báo lợi nhuận mà thị trường đang kỳ vọng.
Đối với Nvidia và Micron, câu hỏi quan trọng là liệu nhu cầu chip phục vụ AI có tiếp tục tăng đủ mạnh để duy trì mức lợi nhuận cao trong những năm tới hay không.
Đáng chú ý, trong phiên giao dịch ngày 20/11, một trong những giao dịch quyền chọn có giá trị lớn nhất trên thị trường là khoản đặt cược gần 100 triệu USD vào khả năng quỹ VanEck Semiconductor ETF tiếp tục giảm. Điều này phản ánh mức độ bi quan ngày càng tăng của một bộ phận nhà đầu tư đối với triển vọng ngắn hạn của nhóm cổ phiếu bán dẫn.
OpenAI có thể đối mặt với phép thử tương tự khi IPO
Sau Anthropic, sự chú ý của thị trường đang chuyển sang OpenAI, đối thủ lớn trong lĩnh vực phát triển mô hình AI. Công ty này từng phát tín hiệu có thể tiến hành IPO vào năm 2027.
Theo bà Marquez, diễn biến của Anthropic có thể là một bài học quan trọng đối với OpenAI. Việc chờ đợi thêm có thể giúp doanh nghiệp tích lũy thêm các quý kết quả kinh doanh, cải thiện nền tảng tài chính và tạo cơ sở thuyết phục hơn cho mức định giá khi lên sàn.
Trong bối cảnh thị trường ngày càng khắt khe, các doanh nghiệp AI không thể chỉ dựa vào quy mô công nghệ, lượng người dùng hay những cam kết đầu tư hạ tầng để thuyết phục nhà đầu tư. Khả năng tăng trưởng doanh thu, kiểm soát chi phí và chứng minh hiệu quả kinh tế sẽ có vai trò ngày càng lớn.
Đối với Anthropic, thách thức sau IPO còn lớn hơn việc hoàn tất một thương vụ huy động vốn kỷ lục. Công ty phải chứng minh rằng mức định giá mà thị trường từng chấp nhận có thể được hỗ trợ bởi kết quả kinh doanh thực tế.
Thị trường bước vào giai đoạn định giá lại các doanh nghiệp AI
Đợt bán tháo cổ phiếu công nghệ trong tuần này cho thấy tâm lý thị trường đang thay đổi. Những doanh nghiệp có liên quan đến AI không còn mặc nhiên được hưởng mức định giá cao chỉ vì hoạt động trong một lĩnh vực được kỳ vọng tăng trưởng mạnh.
Nhà đầu tư đang xem xét kỹ hơn mối quan hệ giữa chi phí phát triển mô hình, đầu tư trung tâm dữ liệu, doanh thu thương mại và lợi nhuận dài hạn. Với những doanh nghiệp phải chi hàng chục tỷ USD cho năng lực tính toán, tốc độ mở rộng kinh doanh cần đi cùng khả năng tạo ra dòng tiền đủ lớn để trang trải chi phí.
Tuy nhiên, sự điều chỉnh hiện nay chưa đủ để kết luận làn sóng AI đã kết thúc. Theo các chuyên gia được CNBC dẫn lời, nhu cầu tiếp cận những doanh nghiệp công nghệ có tiềm năng tăng trưởng dài hạn vẫn còn, nhưng nhà đầu tư cần thêm dữ liệu và thời gian để xác định giá trị hợp lý.
Thương vụ Anthropic vì vậy mang hai ý nghĩa trái chiều. Một mặt, nó chứng minh thị trường vốn vẫn sẵn sàng cung cấp nguồn tài chính khổng lồ cho những doanh nghiệp AI hàng đầu. Mặt khác, diễn biến cổ phiếu ngay sau IPO cho thấy dòng vốn này ngày càng đòi hỏi sự minh bạch về hiệu quả kinh doanh.
Trong giai đoạn tiếp theo, lợi thế cạnh tranh của các doanh nghiệp AI sẽ không chỉ nằm ở khả năng phát triển mô hình tiên tiến hay huy động vốn quy mô lớn, mà còn ở năng lực biến công nghệ thành sản phẩm thương mại, doanh thu ổn định và lợi nhuận có thể duy trì lâu dài.