Sự bùng nổ nhu cầu chip phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi bản đồ sản xuất của hai nhà sản xuất bán dẫn hàng đầu Hàn Quốc là Samsung Electronics và SK hynix.
Theo The Korea Times, Mỹ và Nhật Bản đang trở thành những địa điểm được chú ý nhất trong chiến lược mở rộng sản xuất của hai tập đoàn, bên cạnh việc tiếp tục tăng mạnh đầu tư tại Hàn Quốc.
Nếu Mỹ hấp dẫn nhờ khả năng tiếp cận trực tiếp các khách hàng AI lớn như Nvidia và Tesla cùng các chính sách hỗ trợ đầu tư, Nhật Bản lại sở hữu hệ sinh thái cung cấp thiết bị và vật liệu bán dẫn phát triển, nguồn điện và nước tương đối ổn định cùng các khoản trợ cấp đáng kể của chính phủ.
Mỹ: đến gần khách hàng AI, tận dụng ưu đãi đầu tư
Đối với Samsung Electronics và SK hynix, một trong những lợi thế lớn nhất của việc sản xuất tại Mỹ là rút ngắn khoảng cách với các khách hàng AI hàng đầu.
Nvidia và nhiều doanh nghiệp công nghệ lớn đang đẩy mạnh đầu tư vào trung tâm dữ liệu AI tại Mỹ. Khi nhu cầu về GPU, bộ nhớ băng thông cao (HBM), chip logic và các linh kiện bán dẫn tăng nhanh, việc có năng lực sản xuất và đóng gói ngay tại Mỹ có thể giúp các nhà cung cấp Hàn Quốc phản ứng nhanh hơn với nhu cầu của khách hàng.
Samsung đang xây dựng một nhà máy sản xuất bán dẫn tiên tiến tại Taylor, bang Texas. Dây chuyền đầu tiên dự kiến bắt đầu sản xuất vào cuối năm nay, trong khi kế hoạch xây dựng dây chuyền thứ hai vẫn đang được xem xét.
Chính phủ Mỹ đã cam kết hỗ trợ trực tiếp tới 4,7 tỷ USD cho khoản đầu tư bán dẫn của Samsung tại Texas.
Đối với Samsung, nhà máy này không chỉ nhằm mở rộng năng lực sản xuất mà còn giúp tập đoàn tăng hiện diện trong hệ sinh thái bán dẫn của Mỹ, đặc biệt ở lĩnh vực chip tiên tiến và AI.
SK hynix tăng tốc đầu tư tại Mỹ
SK hynix cũng đang mở rộng dấu chân sản xuất tại Mỹ, đặc biệt ở khâu đóng gói và kiểm thử chip AI.
Cơ sở của SK hynix tại Indiana được lên kế hoạch bắt đầu sản xuất hàng loạt HBM4E vào quý III/2029. Đây là một bước đi đáng chú ý bởi HBM đang trở thành một trong những linh kiện quan trọng nhất của hệ thống AI, được sử dụng cùng các bộ xử lý tăng tốc AI để cung cấp băng thông bộ nhớ rất lớn.
Việc đưa công đoạn đóng gói HBM tới gần các trung tâm sản xuất và khách hàng tại Mỹ có thể giúp SK hynix xây dựng chuỗi cung ứng AI tích hợp hơn tại thị trường này.
Trong khi đó, SK hynix vẫn tiếp tục đầu tư mạnh tại Hàn Quốc. Tập đoàn đã phê duyệt khoản đầu tư 54,3 nghìn tỷ won cho các nhà máy mới tại Yongin và Cheongju.
Điều này cho thấy chiến lược của SK hynix không phải là chuyển sản xuất khỏi Hàn Quốc mà là mở rộng mạng lưới sản xuất theo nhiều trung tâm, nhằm đáp ứng nhu cầu AI ở các thị trường khác nhau.
Nhật Bản có lợi thế đặc biệt về vật liệu và thiết bị
Nếu Mỹ nổi bật về thị trường tiêu thụ và khách hàng AI, Nhật Bản lại có một lợi thế khác: hệ sinh thái công nghiệp bán dẫn lâu đời.
Nhật Bản là nơi đặt trụ sở hoặc cơ sở sản xuất của nhiều doanh nghiệp cung cấp thiết bị, vật liệu và hóa chất quan trọng cho ngành bán dẫn.
Đây là yếu tố có ý nghĩa đặc biệt khi sản xuất chip tiên tiến ngày càng đòi hỏi chuỗi cung ứng phức tạp, từ wafer silicon, vật liệu quang khắc, hóa chất điện tử đến thiết bị chế tạo và kiểm tra.
Bên cạnh đó, một số khu vực tại Nhật Bản có lợi thế về nguồn điện, nước và hạ tầng công nghiệp. Chính phủ Nhật Bản cũng đang sử dụng các chương trình trợ cấp để thu hút đầu tư bán dẫn, trong nỗ lực phục hồi vị thế của nước này trong ngành công nghiệp chiến lược.
SK Group tính đến khả năng hợp tác với Kioxia
Một tín hiệu đáng chú ý là Chủ tịch SK Group Chey Tae-won đánh giá Nhật Bản là một địa điểm rất hấp dẫn cho các hoạt động sản xuất chung với Kioxia, nhà sản xuất bộ nhớ của Nhật Bản.
Nếu được triển khai, hợp tác giữa các doanh nghiệp Hàn Quốc và Kioxia có thể tạo ra một mô hình mới trong chuỗi cung ứng bộ nhớ AI tại Đông Á.
Kioxia có thế mạnh về NAND và hệ sinh thái bộ nhớ tại Nhật Bản, trong khi SK hynix là một trong những nhà cung cấp HBM hàng đầu thế giới. Sự kết hợp giữa năng lực công nghệ, mạng lưới nhà cung cấp và cơ sở sản xuất của hai nước có thể tạo thêm động lực cho hệ sinh thái bộ nhớ phục vụ AI.
Đây cũng là dấu hiệu cho thấy chuỗi cung ứng bán dẫn Đông Á đang được tái cấu trúc theo hướng liên kết sâu hơn, thay vì mỗi quốc gia phát triển hoàn toàn độc lập.
AI đang làm thay đổi chiến lược địa điểm sản xuất
Trong nhiều thập kỷ, các nhà sản xuất chip Hàn Quốc tập trung phần lớn năng lực sản xuất tại quê nhà để tận dụng quy mô, nhân lực kỹ thuật và hệ sinh thái nhà cung cấp.
Tuy nhiên, AI đang thay đổi bài toán này.
Các nhà máy chip mới ngày càng phải đặt gần khách hàng, nguồn điện, trung tâm dữ liệu và các đối tác trong chuỗi cung ứng. Đồng thời, những yếu tố địa chính trị như chính sách trợ cấp, thuế quan và yêu cầu nội địa hóa cũng ngày càng ảnh hưởng trực tiếp tới quyết định đầu tư.
Đặc biệt, chính sách thương mại của chính quyền Tổng thống Donald Trump đang khiến các nhà sản xuất chip phải cân nhắc kỹ hơn vị trí sản xuất để hạn chế rủi ro liên quan đến thuế quan và các biện pháp thương mại.
Trong bối cảnh đó, sản xuất tại Mỹ có thể giúp Samsung và SK hynix giảm một phần rủi ro thương mại, đồng thời tận dụng các ưu đãi của Washington.
Hàn Quốc vẫn là trung tâm của chiến lược
Dù Mỹ và Nhật Bản ngày càng quan trọng, Hàn Quốc vẫn là căn cứ sản xuất cốt lõi của Samsung Electronics và SK hynix.
Samsung đang duy trì hệ sinh thái sản xuất và R&D quy mô lớn trong nước, trong khi SK hynix tiếp tục đầu tư hàng chục nghìn tỷ won vào các nhà máy mới.
Lợi thế của Hàn Quốc nằm ở hệ sinh thái bán dẫn hoàn chỉnh, lực lượng kỹ sư giàu kinh nghiệm và khả năng phối hợp chặt chẽ giữa thiết kế, sản xuất, vật liệu và thiết bị.
Do đó, chiến lược đang hình thành không phải là thay thế Hàn Quốc bằng Mỹ hay Nhật Bản, mà là xây dựng mạng lưới sản xuất toàn cầu nhiều trung tâm.
Mô hình này cho phép các doanh nghiệp Hàn Quốc vừa duy trì quy mô sản xuất tại quê nhà, vừa đặt các cơ sở chiến lược gần những thị trường và hệ sinh thái quan trọng.
Cuộc đua HBM khiến mạng lưới sản xuất càng quan trọng
Sự phát triển của AI đặc biệt thúc đẩy nhu cầu đối với HBM – loại bộ nhớ có vai trò then chốt trong các hệ thống tăng tốc AI.
Khi các thế hệ GPU và bộ xử lý AI mới ngày càng mạnh, yêu cầu về dung lượng và băng thông bộ nhớ cũng tăng theo. Điều này khiến các nhà sản xuất HBM phải đồng thời mở rộng năng lực chế tạo, đóng gói tiên tiến và kiểm soát chất lượng.
Vì vậy, cuộc cạnh tranh giữa Samsung và SK hynix không chỉ diễn ra ở công nghệ HBM mà còn ở khả năng xây dựng chuỗi cung ứng đủ nhanh, đủ linh hoạt và phân bổ về đúng nơi khách hàng cần.
Đây là lý do Mỹ và Nhật Bản ngày càng trở nên quan trọng trong chiến lược dài hạn của hai tập đoàn Hàn Quốc.
Cơ hội và thách thức đối với chuỗi cung ứng châu Á
Việc Samsung và SK hynix mở rộng sản xuất sang Mỹ và Nhật Bản có thể tạo ra những thay đổi đáng kể đối với chuỗi cung ứng điện tử châu Á.
Khi các nhà máy bán dẫn mới được xây dựng, nhu cầu đối với thiết bị bán dẫn, vật liệu, hóa chất, linh kiện chính xác, hệ thống điện, làm mát, tự động hóa và dịch vụ kỹ thuật cũng tăng lên.
Điều này mở ra cơ hội cho các quốc gia Đông Nam Á tham gia sâu hơn vào các công đoạn hỗ trợ chuỗi cung ứng, đặc biệt khi các tập đoàn lớn có xu hướng đa dạng hóa nguồn cung để giảm rủi ro địa chính trị.
Đối với Việt Nam, xu hướng này đáng chú ý ở khả năng thu hút các nhà cung cấp cấp 2, cấp 3 của các tập đoàn Hàn Quốc và Nhật Bản, cũng như các doanh nghiệp sản xuất linh kiện, thiết bị điện tử, cơ điện tử và vật liệu hỗ trợ cho các nhà máy bán dẫn.
AI đang khiến cuộc cạnh tranh bán dẫn chuyển từ cuộc đua về công nghệ đơn thuần sang cuộc đua về cả địa điểm sản xuất, năng lượng, chuỗi cung ứng và khả năng tiếp cận khách hàng. Với Samsung và SK hynix, Mỹ và Nhật Bản đang nổi lên như hai mảnh ghép quan trọng trong mạng lưới sản xuất toàn cầu mới, trong khi Hàn Quốc vẫn giữ vai trò trung tâm.