Theo các doanh nghiệp này, việc siết chặt quản lý có thể làm suy giảm sức cạnh tranh của ngành AI Mỹ, đồng thời tạo cơ hội để các đối thủ nước ngoài, đặc biệt là Trung Quốc, tăng tốc.
Trong thư ngỏ công bố ngày 24/7, nhóm doanh nghiệp cho rằng các mô hình AI open-weight đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo, mở rộng khả năng tiếp cận công nghệ và hạn chế tình trạng tập trung quyền lực AI vào một số ít công ty sở hữu mô hình đóng.
Open-weight là loại mô hình AI cho phép người dùng tải về, triển khai trên hạ tầng riêng và điều chỉnh trọng số mô hình ở nhiều mức độ, trái ngược với các mô hình khép kín chỉ được cung cấp thông qua dịch vụ trực tuyến.
AI Trung Quốc tạo sức ép lên các "ông lớn" Mỹ
Động thái của nhóm doanh nghiệp Mỹ diễn ra trong bối cảnh các mô hình AI mã nguồn mở từ Trung Quốc đang phát triển nhanh và thu hẹp khoảng cách với các đối thủ hàng đầu của Mỹ.
Những cái tên như Moonshot AI, Z.ai hay DeepSeek liên tục tung ra các mô hình mới có hiệu năng cao, trong khi chi phí triển khai thấp hơn đáng kể so với các mô hình thương mại của OpenAI hay Anthropic.
Đầu tháng 7, startup Moonshot AI gây chú ý khi công bố mô hình Kimi K3, được đánh giá vượt một số mô hình AI tiên tiến của Mỹ trên nhiều bài kiểm tra chuyên ngành. Điều này làm dấy lên lo ngại tại Washington về khả năng các doanh nghiệp Trung Quốc đang nhanh chóng bắt kịp công nghệ AI tiên tiến.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent gần đây cho biết chính quyền sẽ xem xét liệu các doanh nghiệp Trung Quốc có sử dụng trái phép tài sản trí tuệ của Mỹ hay không và để ngỏ khả năng áp dụng các biện pháp trừng phạt nếu phát hiện hành vi vi phạm.
"Đừng vội vàng hạn chế"
Trước những tranh luận về việc hạn chế các mô hình AI từ Trung Quốc, các tập đoàn công nghệ Mỹ cho rằng những biện pháp kiểm soát quá rộng có thể gây tác dụng ngược.
Theo thư ngỏ, việc chỉ dựa vào các mô hình AI khép kín không đồng nghĩa với mức độ an toàn cao hơn, bởi các hệ thống này vẫn có thể bị tấn công, bị khai thác hoặc phát sinh lỗi mà cộng đồng bên ngoài khó có khả năng kiểm chứng.
Nhóm doanh nghiệp nhấn mạnh rằng việc tập trung năng lực AI vào một số ít mô hình độc quyền còn có thể làm gia tăng rủi ro đối với toàn bộ hệ sinh thái.
Thay vào đó, các doanh nghiệp đề xuất xây dựng một hệ sinh thái AI mở, nơi nhiều tổ chức có thể cùng phát triển, kiểm chứng và cải tiến công nghệ.
Bức thư nhận được sự ủng hộ công khai của CEO Nvidia Jensen Huang, CEO Microsoft Satya Nadella và tỷ phú Elon Musk. Dù SpaceX không nằm trong danh sách ký tên chính thức, Musk cho biết ông "hoàn toàn ủng hộ" quan điểm của nhóm doanh nghiệp.
OpenAI và Anthropic đứng ngoài
Đáng chú ý, OpenAI và Anthropic không tham gia ký tên.
Hai công ty hiện là những nhà phát triển mô hình AI khép kín lớn nhất của Mỹ và đều đang chuẩn bị cho các đợt IPO quy mô lớn.
Tuy vậy, Chủ tịch OpenAI Greg Brockman khẳng định công ty vẫn ủng hộ việc phổ cập AI và cho biết ông không tham gia bất kỳ cuộc thảo luận nào với chính quyền Mỹ về khả năng cấm các mô hình AI open-weight của Trung Quốc.
Trong khi đó, CEO OpenAI Sam Altman cũng bày tỏ sự đồng tình với nội dung bức thư, cho rằng Mỹ cần duy trì lợi thế ở cả hai hướng phát triển là mô hình mở và mô hình độc quyền.
Tranh cãi về "chưng cất" mô hình AI
Một trong những điểm nóng của cuộc tranh luận là kỹ thuật AI distillation (chưng cất mô hình) - phương pháp sử dụng đầu ra của mô hình lớn để huấn luyện các mô hình nhỏ hơn.
Nhà Trắng gần đây cáo buộc Moonshot AI đã sử dụng công nghệ của Anthropic để phát triển Kimi K3 thông qua hình thức chưng cất.
Các doanh nghiệp ký tên trong thư ngỏ thừa nhận cần xử lý nghiêm các hành vi đánh cắp công nghệ nếu có, nhưng cho rằng vấn đề nên được giải quyết bằng các công cụ pháp lý và thương mại cụ thể, thay vì áp đặt các lệnh cấm đối với toàn bộ kỹ thuật chưng cất - vốn đang được sử dụng rộng rãi trong nghiên cứu và phát triển AI.
Cuộc cạnh tranh AI bước sang giai đoạn mới
Cuộc tranh luận về AI open-weight phản ánh sự thay đổi trong cán cân cạnh tranh của ngành AI toàn cầu.
Nếu trước đây lợi thế chủ yếu thuộc về các mô hình độc quyền của Mỹ, thì sự phát triển nhanh của các mô hình mở từ Trung Quốc đang buộc các doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách Mỹ phải cân nhắc giữa mục tiêu đảm bảo an ninh công nghệ và duy trì môi trường đổi mới sáng tạo.
Theo các doanh nghiệp ký tên, vị thế dẫn đầu AI của Mỹ trong tương lai sẽ không chỉ được quyết định bởi một vài mô hình AI tiên tiến nhất, mà phụ thuộc vào việc nước này có xây dựng được một hệ sinh thái AI mở, cạnh tranh và lan tỏa tới mọi lĩnh vực của nền kinh tế hay không.