Thông tin Trung Quốc đưa vào sản xuất máy quang khắc DUV "cây nhà lá vườn" đã ngay lập tức gây chấn động thị trường bán dẫn. Cổ phiếu của ASML – doanh nghiệp Hà Lan gần như độc quyền lĩnh vực máy quang khắc tiên tiến – lao dốc, kéo theo nhiều cổ phiếu ngành chip trên toàn cầu giảm điểm.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh Washington tiếp tục siết xuất khẩu thiết bị sản xuất chip sang Trung Quốc, khiến Bắc Kinh đẩy mạnh chiến lược phát triển công nghệ nội địa nhằm giảm phụ thuộc vào các nhà cung cấp phương Tây.

Máy quang khắc DUV là gì?

Quang khắc (lithography) là công đoạn quan trọng nhất trong sản xuất chip bán dẫn. Hệ thống này sử dụng ánh sáng để "in" các mạch điện siêu nhỏ lên tấm wafer silicon, quyết định mức độ tiên tiến của con chip.

Hiện ngành công nghiệp bán dẫn sử dụng hai công nghệ chính:

• DUV (Deep Ultraviolet): dùng tia cực tím bước sóng 193 nm để sản xuất nhiều dòng chip thương mại và chip nhớ.

• EUV (Extreme Ultraviolet): sử dụng bước sóng 13,5 nm, cho phép chế tạo các chip tiên tiến ở tiến trình 5 nm, 3 nm và nhỏ hơn.

Do các lệnh kiểm soát xuất khẩu, Trung Quốc không thể tiếp cận máy EUV của ASML và nhiều năm qua chủ yếu sử dụng các hệ thống DUV nhập khẩu.

Vì sao bước tiến này quan trọng?

Theo các nguồn tin trong ngành, doanh nghiệp nhà nước Shanghai Aishengna Electronic Technology Group đã bắt đầu sản xuất hàng loạt máy DUV ngâm (immersion DUV) – phiên bản tiên tiến nhất của công nghệ DUV hiện nay. Các thiết bị đầu tiên dự kiến được bàn giao cho những nhà sản xuất chip lớn của Trung Quốc như SMIC, Hua Hong và CXMT trong năm nay.

Mặc dù hiệu năng và độ ổn định vẫn được đánh giá thấp hơn thiết bị của ASML, việc tự sản xuất được loại máy này giúp Trung Quốc giảm đáng kể sự phụ thuộc vào nguồn cung nước ngoài, đặc biệt nếu Mỹ và các đồng minh tiếp tục mở rộng các biện pháp hạn chế xuất khẩu.

ASML có mất vị thế?

Trong ngắn hạn, phần lớn chuyên gia cho rằng câu trả lời là chưa.

ASML vẫn là doanh nghiệp duy nhất trên thế giới sản xuất thành công máy quang khắc EUV và tiếp tục dẫn đầu về công nghệ DUV. Các hệ thống do Trung Quốc phát triển vẫn cần thêm thời gian để chứng minh khả năng vận hành ổn định trong sản xuất quy mô lớn.

Tuy nhiên, giới đầu tư vẫn phản ứng mạnh vì Trung Quốc là thị trường rất quan trọng của ASML. Trong những năm gần đây, doanh thu từ Trung Quốc chủ yếu đến từ các dòng máy DUV, sau khi việc xuất khẩu máy EUV sang nước này bị cấm. Nếu các nhà sản xuất chip Trung Quốc dần chuyển sang thiết bị nội địa, doanh số DUV của ASML có thể chịu áp lực trong tương lai.

Cuộc đua tự chủ bán dẫn bước sang giai đoạn mới

Việc Trung Quốc làm chủ thêm một mắt xích quan trọng trong chuỗi sản xuất chip được xem là dấu hiệu cho thấy các biện pháp kiểm soát công nghệ của phương Tây đang thúc đẩy Bắc Kinh tăng tốc phát triển năng lực nội địa.

Dù còn khoảng cách đáng kể với ASML ở công nghệ EUV, thành công của máy DUV nội địa cho thấy Trung Quốc đang từng bước xây dựng hệ sinh thái thiết bị bán dẫn hoàn chỉnh – từ vật liệu, máy móc đến sản xuất chip – nhằm giảm phụ thuộc vào nguồn cung nước ngoài.

DUV và EUV khác nhau thế nào?