Việt Nam đang đứng trước cơ hội chuyển mình từ một trung tâm sản xuất điện tử quan trọng thành một mắt xích có giá trị cao hơn trong chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu.

Thông điệp này được thể hiện rõ trong cuộc làm việc giữa Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân và ông Cristiano Amon, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Điều hành Tập đoàn Qualcomm ngày 28/8.

Tại cuộc gặp, Chủ tịch Qualcomm bày tỏ mong muốn Việt Nam trở thành một trong những trung tâm AI tương lai của Tập đoàn, đồng thời đề xuất ký Biên bản ghi nhớ với Chính phủ Việt Nam nhằm thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực AI, bán dẫn, trung tâm dữ liệu và phát triển các sản phẩm công nghệ có khả năng thương mại hóa.

Từ “công xưởng” đến mắt xích của chuỗi giá trị AI

Trong nhiều năm qua, Việt Nam đã khẳng định vai trò là một cứ điểm sản xuất điện tử quan trọng trong khu vực, thu hút sự hiện diện của nhiều tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới.

Tuy nhiên, làn sóng AI đang tạo ra một cuộc tái cấu trúc sâu sắc của chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu. Giá trị của chuỗi cung ứng không còn tập trung đơn thuần ở công đoạn sản xuất thiết bị, mà đang dịch chuyển mạnh sang thiết kế chip, phát triển nền tảng AI, trung tâm dữ liệu, nghiên cứu - phát triển và thương mại hóa sản phẩm công nghệ.

Trong bối cảnh đó, đề xuất của Qualcomm mang ý nghĩa đáng chú ý đối với Việt Nam.

Theo đề xuất, Qualcomm mong muốn thúc đẩy các doanh nghiệp và tập đoàn công nghệ Việt Nam mở rộng năng lực sản xuất, nghiên cứu và phát triển trong lĩnh vực bán dẫn, AI và trung tâm dữ liệu. Xa hơn, các doanh nghiệp Việt Nam có thể phối hợp với Qualcomm để phát triển, sản xuất và đưa sản phẩm công nghệ ra thị trường toàn cầu.

Đây là điểm khác biệt quan trọng.

Nếu trước đây Việt Nam chủ yếu tham gia vào các công đoạn sản xuất trong chuỗi cung ứng điện tử, mô hình hợp tác mới hướng tới sự tham gia đồng thời vào nghiên cứu, phát triển, sản xuất và thương mại hóa công nghệ.

Điều đó có thể mở ra cơ hội để Việt Nam từng bước nâng vị trí từ một trung tâm sản xuất lên một mắt xích quan trọng hơn trong chuỗi giá trị AI toàn cầu.

AI đang tái định hình chuỗi cung ứng công nghệ

Sự bùng nổ của AI đang tạo ra nhu cầu chưa từng có đối với chip xử lý, thiết bị điện tử, máy chủ, trung tâm dữ liệu và các nền tảng phần mềm thông minh.

Cuộc cạnh tranh công nghệ toàn cầu vì thế cũng đang trở thành cuộc cạnh tranh về năng lực xây dựng chuỗi cung ứng AI hoàn chỉnh.

Một hệ sinh thái AI không chỉ cần các công ty phát triển phần mềm. Nó đòi hỏi sự liên kết giữa ngành bán dẫn, hạ tầng tính toán, trung tâm dữ liệu, các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ.

Đề xuất thứ hai của Qualcomm chính là nhằm tạo dựng sự liên kết này tại Việt Nam.

Tập đoàn mong muốn tăng cường hợp tác với các trường đại học và viện nghiên cứu Việt Nam để thúc đẩy ứng dụng nền tảng AI mã nguồn mở của Qualcomm, từ đó phát triển các sản phẩm công nghệ có khả năng thương mại hóa.

Theo Chủ tịch Cristiano Amon, quá trình nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa công nghệ cần được đặt trong mối liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp - trường đại học - viện nghiên cứu.

Đây cũng là một trong những điều kiện quan trọng để Việt Nam xây dựng năng lực nội sinh trong lĩnh vực AI.

Việt Nam có cơ hội trở thành điểm kết nối mới

Việc Qualcomm muốn mở rộng hợp tác tại Việt Nam diễn ra trong bối cảnh các tập đoàn công nghệ toàn cầu đang tìm kiếm những địa điểm mới để đa dạng hóa và tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng.

Việt Nam sở hữu một số lợi thế quan trọng: nền tảng sản xuất điện tử đang phát triển nhanh, lực lượng kỹ sư công nghệ ngày càng lớn, thị trường số có tốc độ tăng trưởng cao và chính sách ngày càng tập trung vào các công nghệ chiến lược như AI và bán dẫn.

Quan trọng hơn, Việt Nam đang đứng ở giao điểm của nhiều xu hướng lớn: sự dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu, cuộc cạnh tranh phát triển AI và nhu cầu xây dựng năng lực sản xuất công nghệ cao tại khu vực châu Á.

Chính vì vậy, sự hiện diện và mở rộng hợp tác của các tập đoàn như Qualcomm có thể mang ý nghĩa vượt ra ngoài một dự án đầu tư đơn lẻ.

Đó là cơ hội để Việt Nam trở thành điểm kết nối giữa năng lực sản xuất điện tử hiện có với các công đoạn có giá trị gia tăng cao hơn của nền kinh tế AI.

Bài học từ Hàn Quốc và con đường của Việt Nam

Tại buổi làm việc, Chủ tịch Qualcomm dẫn ví dụ về quá trình hợp tác của Tập đoàn với Hàn Quốc trong nghiên cứu và triển khai công nghệ CDMA.

Theo ông, quá trình hợp tác này đã góp phần thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghệ cao Hàn Quốc, tạo nền tảng để các doanh nghiệp nước này nâng cao năng lực công nghệ và vươn ra thị trường quốc tế.

Bài học được đặt ra đối với Việt Nam không phải là sao chép mô hình của bất kỳ quốc gia nào, mà là tận dụng sự hợp tác với các tập đoàn công nghệ toàn cầu để phát triển năng lực công nghệ của chính mình.

Điều Việt Nam cần hướng tới không chỉ là thu hút thêm nhà máy, mà còn là xây dựng các trung tâm R&D, phát triển đội ngũ kỹ sư, nâng cao năng lực của doanh nghiệp nội địa và tạo ra những sản phẩm công nghệ có khả năng cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân đánh giá các đề xuất của Qualcomm phù hợp với định hướng phát triển công nghệ cao, AI và bán dẫn của Việt Nam, đồng thời có thể tạo thêm cơ hội để doanh nghiệp, trường đại học và viện nghiên cứu trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu.

Hai bên dự kiến tiếp tục cụ thể hóa các nội dung hợp tác bằng một văn bản hợp tác, làm cơ sở thúc đẩy nghiên cứu, phát triển công nghệ, đào tạo nhân lực và hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ Việt Nam.

Cơ hội để Việt Nam nâng cấp vị thế

Việt Nam đang bước vào một thời điểm quan trọng.

Làn sóng AI có thể tạo ra một chu kỳ tăng trưởng mới cho ngành công nghệ toàn cầu, đồng thời làm thay đổi bản đồ sản xuất và nghiên cứu công nghệ thế giới.

Với nền tảng đã được xây dựng trong ngành điện tử, Việt Nam có cơ hội tham gia sâu hơn vào các lĩnh vực mới như AI, bán dẫn và hạ tầng dữ liệu.

Tuy nhiên, giá trị lớn nhất không nằm ở việc Việt Nam thu hút được bao nhiêu tập đoàn công nghệ đến đầu tư, mà nằm ở khả năng các doanh nghiệp và đội ngũ kỹ sư Việt Nam có thể tham gia vào bao nhiêu công đoạn có giá trị cao trong chuỗi cung ứng.

Đề xuất của Qualcomm vì thế mang một thông điệp quan trọng: Việt Nam đang không còn được nhìn nhận đơn thuần như một địa điểm sản xuất, mà đang được đặt trong bài toán phát triển dài hạn của chuỗi giá trị AI toàn cầu.

Nếu tận dụng tốt cơ hội hợp tác với các tập đoàn công nghệ hàng đầu, đồng thời đầu tư mạnh mẽ vào nhân lực, R&D và doanh nghiệp công nghệ nội địa, Việt Nam có thể từng bước chuyển từ vị thế tham gia chuỗi cung ứng sang vị thế đồng kiến tạo và nâng cấp chuỗi giá trị công nghệ.

Đó sẽ là bước đi quan trọng để Việt Nam khẳng định vai trò của mình trong cuộc đua AI đang định hình lại nền kinh tế toàn cầu.