Nhu cầu chip AI tiếp tục thúc đẩy doanh thu và lợi nhuận, củng cố vị thế của TSMC trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu, ngay cả khi thị trường công nghệ đang đối mặt với những lo ngại về chi phí vốn và định giá cổ phiếu.
Doanh thu tăng hơn 50%, lợi nhuận vượt dự báo thị trường
Trong báo cáo công bố ngày 15/10, TSMC cho biết doanh thu hợp nhất quý III đạt 1.494,24 tỷ Đài tệ, tăng 50,9% so với cùng kỳ năm trước và tăng 17,6% so với quý II. Lợi nhuận ròng đạt 763,06 tỷ Đài tệ, tương đương khoảng 23,6 tỷ USD, tăng 68,7% so với cùng kỳ. Lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu pha loãng đạt 29,43 Đài tệ.
Kết quả này vượt dự báo của giới phân tích. Theo ước tính LSEG SmartEstimate, lợi nhuận ròng quý III của TSMC được kỳ vọng ở mức khoảng 746,3 tỷ Đài tệ. Đây cũng là quý thứ sáu liên tiếp doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận cao kỷ lục, đồng thời đánh dấu quý tăng trưởng lợi nhuận thứ 11 liên tiếp.
Các chỉ số sinh lời tiếp tục duy trì ở mức cao. Biên lợi nhuận gộp đạt 66,4%, biên lợi nhuận hoạt động đạt 58,7% và biên lợi nhuận ròng đạt 51,1%. Những con số này cho thấy TSMC không chỉ hưởng lợi từ nhu cầu tăng mạnh mà còn duy trì được khả năng tạo lợi nhuận đáng kể trong hoạt động sản xuất chip tiên tiến.
Động lực chính đến từ nhu cầu bộ xử lý AI và các chip hiệu năng cao phục vụ trung tâm dữ liệu. Những tập đoàn công nghệ như Nvidia và Apple là khách hàng quan trọng của TSMC, giúp doanh nghiệp duy trì vị trí trung tâm trong chuỗi cung ứng chip tiên tiến toàn cầu.
AI chiếm vai trò chủ đạo trong cơ cấu doanh thu
Sự bùng nổ đầu tư vào trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi cơ cấu nhu cầu của ngành bán dẫn. Các trung tâm dữ liệu AI cần những bộ xử lý có năng lực tính toán lớn, kết nối tốc độ cao và khả năng xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ. Điều này thúc đẩy nhu cầu đối với chip logic tiên tiến, đồng thời kéo theo nhu cầu về bộ nhớ băng thông cao và công nghệ đóng gói bán dẫn phức tạp.
Trong cơ cấu doanh thu theo nền tảng ứng dụng của TSMC, nhóm điện toán hiệu năng cao (HPC), bao gồm các bộ xử lý phục vụ AI và trung tâm dữ liệu, chiếm khoảng 68% doanh thu quý III. Điện thoại thông minh đóng góp khoảng 21%.
Cơ cấu này cho thấy HPC đã trở thành trụ cột quan trọng của TSMC, thay vì chỉ là một phân khúc tăng trưởng bổ sung bên cạnh thị trường điện thoại thông minh truyền thống. Khi các nhà cung cấp dịch vụ đám mây và doanh nghiệp công nghệ tiếp tục đầu tư vào hạ tầng AI, nhu cầu dành cho các dòng chip hiệu năng cao có thể tiếp tục hỗ trợ tăng trưởng của nhà sản xuất Đài Loan.
Tuy nhiên, mức độ tập trung ngày càng lớn vào AI cũng khiến triển vọng kinh doanh của TSMC gắn chặt hơn với kế hoạch chi tiêu của các tập đoàn công nghệ lớn. Nếu các khách hàng điều chỉnh ngân sách đầu tư, trì hoãn xây dựng trung tâm dữ liệu hoặc yêu cầu hiệu quả sử dụng vốn cao hơn, tốc độ tăng trưởng của chuỗi cung ứng bán dẫn có thể chịu tác động.
Công nghệ 2 nm bắt đầu đóng góp doanh thu
Bên cạnh nhu cầu thị trường, lợi thế công nghệ tiếp tục là yếu tố quyết định vị thế của TSMC. Trong quý III/2026, chip sản xuất trên tiến trình 3 nm chiếm 33% doanh thu wafer, trong khi tiến trình 5 nm đóng góp 28%, tiến trình 7 nm chiếm 10% và tiến trình 2 nm bắt đầu đóng góp khoảng 8%.
Việc tiến trình 2 nm đã tạo ra doanh thu cho thấy TSMC đang chuyển dần thế hệ công nghệ mới từ giai đoạn phát triển sang thương mại hóa. Đây là bước quan trọng trong cuộc cạnh tranh sản xuất chip tiên tiến, khi các khách hàng ngày càng đòi hỏi hiệu năng cao hơn, khả năng tiết kiệm năng lượng tốt hơn và mật độ tích hợp lớn hơn.
Các tiến trình tiên tiến có ý nghĩa đặc biệt với bộ xử lý AI, nơi hiệu năng tính toán và hiệu quả sử dụng điện năng ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vận hành trung tâm dữ liệu. Tuy nhiên, việc chuyển sang công nghệ mới cũng đòi hỏi vốn đầu tư lớn, thiết bị sản xuất phức tạp và quá trình tối ưu hóa hiệu suất dây chuyền.
Vì vậy, lợi thế của TSMC không chỉ nằm ở khả năng phát triển tiến trình tiên tiến, mà còn ở năng lực đưa công nghệ vào sản xuất hàng loạt với chất lượng ổn định và tỷ lệ sản phẩm đạt chuẩn cao.
Mở rộng công suất, chấp nhận sức ép lên biên lợi nhuận
Để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng, TSMC tiếp tục mở rộng năng lực sản xuất tại Đài Loan và nước ngoài. Công ty dự kiến chi tiêu vốn trong năm 2026 ở mức 60–65 tỷ USD, phản ánh quy mô đầu tư lớn cần thiết để duy trì vị thế công nghệ và đáp ứng đơn hàng.
Tuy nhiên, mở rộng công suất ở nước ngoài có thể làm giảm biên lợi nhuận do chi phí xây dựng, vận hành và tổ chức chuỗi cung ứng cao hơn. Ban lãnh đạo TSMC đã cảnh báo những khoản đầu tư này sẽ tiếp tục tạo sức ép lên biên lợi nhuận trong các năm tới.
Doanh nghiệp dự báo doanh thu quý IV/2026 đạt khoảng 52,3–54,3 tỷ USD. TSMC cũng kỳ vọng doanh thu cả năm 2026 tăng khoảng 44% tính theo USD, cho thấy công ty vẫn nhìn thấy động lực tăng trưởng mạnh từ nhu cầu chip AI.
Tại cuộc trao đổi với các nhà phân tích, ban lãnh đạo cho biết công ty đang nỗ lực mở rộng năng lực sản xuất tại Mỹ và đã xem xét thêm các địa điểm ngoài tổ hợp chính ở Arizona, trong đó có Texas. Tuy nhiên, phương án triển khai cụ thể và mô hình hợp tác tại những địa điểm mới vẫn cần được xác định.
Việc mở rộng sản xuất tại Mỹ giúp TSMC tiếp cận gần hơn với các khách hàng công nghệ lớn và đáp ứng yêu cầu đa dạng hóa địa điểm sản xuất. Dù vậy, bài toán đặt ra là làm thế nào để cân bằng giữa yêu cầu địa chính trị, khả năng đáp ứng khách hàng và hiệu quả tài chính của các khoản đầu tư.
Nghịch lý thị trường: lợi nhuận kỷ lục nhưng cổ phiếu vẫn chịu áp lực
Kết quả kinh doanh tích cực của TSMC được công bố trong thời điểm cổ phiếu công nghệ toàn cầu chịu sức ép từ lo ngại về lãi suất Mỹ, chi phí tài trợ hạ tầng AI và mức định giá của các doanh nghiệp trong lĩnh vực này.
Diễn biến đó phản ánh sự khác biệt giữa triển vọng hoạt động của doanh nghiệp và tâm lý thị trường tài chính. Nhu cầu chip AI vẫn mạnh, nhưng nhà đầu tư ngày càng quan tâm đến khả năng các khoản đầu tư khổng lồ vào trung tâm dữ liệu và năng lực tính toán tạo ra lợi nhuận tương xứng.
TSMC hiện được hưởng lợi từ vị trí then chốt trong chuỗi cung ứng: công ty sản xuất chip cho nhiều khách hàng lớn nhưng không trực tiếp cạnh tranh với họ trong phần lớn thị trường thiết bị và dịch vụ cuối cùng. Mô hình sản xuất theo hợp đồng cho phép TSMC phục vụ nhiều nhà thiết kế chip, tận dụng quy mô để đầu tư vào công nghệ và phân bổ chi phí nghiên cứu phát triển trên lượng đơn hàng lớn.
Dù vậy, quy mô đầu tư ngày càng tăng cũng làm gia tăng yêu cầu về dòng tiền, hiệu quả sử dụng vốn và khả năng duy trì lợi nhuận trong dài hạn. Kết quả quý III cho thấy TSMC đang có vị thế thuận lợi, nhưng không loại bỏ được những rủi ro vĩ mô và chu kỳ của ngành bán dẫn.
Hàm ý đối với chuỗi cung ứng bán dẫn Việt Nam
Sự tăng trưởng của TSMC tiếp tục khẳng định AI đang thúc đẩy một chu kỳ đầu tư mới cho ngành bán dẫn toàn cầu. Cơ hội không chỉ giới hạn ở các nhà sản xuất chip tiên tiến mà còn mở rộng sang thiết bị, vật liệu, linh kiện điện tử, hệ thống làm mát, nguồn điện, bảng mạch và các dịch vụ kỹ thuật hỗ trợ nhà máy.
Đối với Việt Nam, xu hướng này tạo dư địa để phát triển các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ và mở rộng sự hiện diện trong mạng lưới cung ứng phục vụ bán dẫn, trung tâm dữ liệu và thiết bị AI. Tuy nhiên, để chuyển cơ hội thành giá trị gia tăng trong nước, doanh nghiệp cần đầu tư vào quản lý chất lượng, tự động hóa, năng lực kiểm thử, truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.
Việc thu hút các dự án sản xuất điện tử và bán dẫn cần đi cùng chương trình phát triển nhà cung cấp nội địa, đào tạo kỹ sư và kỹ thuật viên, cũng như thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp Việt Nam. Nếu chỉ tham gia các công đoạn lắp ráp đơn giản, giá trị thu được sẽ hạn chế; ngược lại, năng lực thiết kế, tích hợp, kiểm thử và cung ứng linh kiện có độ chính xác cao có thể mở ra những vị trí có giá trị lớn hơn trong chuỗi.
Kết quả quý III của TSMC cho thấy cơn sốt AI vẫn đang tạo ra nhu cầu thực chất đối với chip tiên tiến. Nhưng trong giai đoạn tiếp theo, năng lực cạnh tranh sẽ được quyết định không chỉ bởi tốc độ tăng công suất, mà còn bởi khả năng làm chủ công nghệ, quản trị vốn và xây dựng hệ sinh thái sản xuất đủ sức đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của thị trường.