Theo số liệu do Cục Thống kê, Bộ Tài chính công bố ngày 3/9, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam trong 8 tháng năm 2026 đạt 770,14 tỷ USD, tăng 28,7% so với cùng kỳ năm trước và là mức cao nhất từng được ghi nhận trong cùng kỳ.
Trong đó, kim ngạch xuất khẩu đạt 374,84 tỷ USD, tăng 22,4%, trong khi nhập khẩu đạt 395,3 tỷ USD, tăng tới 35,3%. Cán cân thương mại hàng hóa chuyển sang nhập siêu 20,46 tỷ USD.
Riêng trong tháng 8, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 109,7 tỷ USD, tăng 31,7% so với cùng kỳ năm 2025.
AI tạo thêm động lực cho chuỗi cung ứng công nghệ
Động lực quan trọng phía sau đà tăng trưởng thương mại là nhu cầu ngày càng lớn đối với máy tính, linh kiện điện tử và các thiết bị phục vụ hạ tầng AI trên phạm vi toàn cầu.
Việt Nam đang ngày càng khẳng định vai trò là một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng công nghệ và điện tử quốc tế. Nhóm hàng công nghiệp chế biến tiếp tục chiếm vị trí áp đảo trong cơ cấu xuất khẩu, với kim ngạch đạt 337,99 tỷ USD trong 8 tháng, tương đương 90,2% tổng kim ngạch xuất khẩu.
Đáng chú ý, kim ngạch xuất khẩu máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt khoảng 101 tỷ USD, tăng hơn 50% so với cùng kỳ năm trước. Đây là một trong những nhóm hàng đóng góp lớn nhất vào mức tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam.
Sự phát triển nhanh chóng của AI đang kéo theo nhu cầu lớn đối với máy chủ, thiết bị trung tâm dữ liệu, chip bán dẫn, bộ nhớ và nhiều loại linh kiện điện tử khác. Xu hướng này đang tạo ra cơ hội mới cho các trung tâm sản xuất công nghệ tại châu Á, trong đó có Việt Nam.
Nhập khẩu tăng mạnh để phục vụ sản xuất
Ở chiều ngược lại, nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu, phản ánh nhu cầu lớn về máy móc, thiết bị, linh kiện và nguyên vật liệu phục vụ sản xuất.
Trong 8 tháng đầu năm, nhóm hàng tư liệu sản xuất đạt 372,04 tỷ USD, chiếm 94,1% tổng kim ngạch nhập khẩu.
Điều này cho thấy sự mở rộng hoạt động sản xuất, đặc biệt trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo và điện tử. Tuy nhiên, mức tăng nhập khẩu cao cũng phản ánh thực tế rằng nhiều ngành sản xuất công nghệ của Việt Nam vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn linh kiện và nguyên vật liệu từ bên ngoài.
Trung Quốc tiếp tục là thị trường nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam, trong khi Hoa Kỳ là thị trường xuất khẩu lớn nhất.
Cơ hội và thách thức đối với Việt Nam
Làn sóng đầu tư vào AI đang mở ra cơ hội lớn để Việt Nam nâng cao vị thế trong chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu. Việc các tập đoàn quốc tế tiếp tục mở rộng sản xuất tại Việt Nam có thể tạo thêm nhu cầu đối với các doanh nghiệp cung ứng linh kiện, vật liệu và dịch vụ công nghiệp trong nước.
Tuy nhiên, thách thức lớn vẫn là nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và năng lực tham gia sâu hơn của doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi giá trị.
Hiện khu vực có vốn đầu tư nước ngoài vẫn đóng vai trò chủ đạo trong xuất khẩu. Trong 8 tháng đầu năm, khu vực này đạt kim ngạch xuất khẩu 300,37 tỷ USD, chiếm 80,1% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước.
Trong bối cảnh AI đang thúc đẩy một chu kỳ tăng trưởng mới của ngành công nghệ toàn cầu, Việt Nam đứng trước cơ hội không chỉ mở rộng quy mô sản xuất mà còn nâng cấp vị trí trong chuỗi giá trị. Để tận dụng hiệu quả cơ hội này, việc phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao năng lực doanh nghiệp nội địa và thúc đẩy đầu tư vào nghiên cứu – phát triển sẽ có ý nghĩa quyết định.
Kỷ lục thương mại mới cho thấy Việt Nam đang hưởng lợi rõ rệt từ sự dịch chuyển và mở rộng của chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu. Nhưng để biến sự gia tăng về kim ngạch thành giá trị gia tăng cao hơn cho nền kinh tế, bài toán lớn tiếp theo vẫn là tăng cường năng lực công nghệ và sức tham gia của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi cung ứng AI và bán dẫn.