Trong khi chiến sự Iran tiếp tục phủ bóng lên kinh tế toàn cầu, kéo theo giá năng lượng tăng mạnh và làm dấy lên lo ngại suy giảm tăng trưởng tại châu Âu, một xu hướng đáng chú ý đang âm thầm diễn ra trên thị trường tài chính: cổ phiếu AI và công nghệ châu Âu vẫn tăng trưởng mạnh mẽ, bất chấp bối cảnh địa chính trị bất ổn. Theo Reuters, nhóm cổ phiếu liên quan tới AI hiện trở thành động lực lớn nhất nâng đỡ thị trường chứng khoán châu Âu giữa giai đoạn mà nhiều lĩnh vực khác đang chịu áp lực nặng nề từ khủng hoảng năng lượng và lạm phát.
Nghiên cứu của TS Lombard cho thấy hai nhóm cổ phiếu AI đã đóng góp hơn hai phần ba mức tăng tích cực của thị trường chứng khoán châu Âu kể từ đầu tháng 4. Một nhóm tập trung vào chuỗi cung ứng bán dẫn, bao gồm các tên tuổi như ASML, Infineon Technologies và STMicroelectronics, đã tăng khoảng 20%. Nhóm còn lại, gồm các doanh nghiệp xây dựng hạ tầng AI như Schneider Electric hay Prysmian, tăng khoảng 22% nhờ nhu cầu bùng nổ đối với datacenter, điện năng và hệ thống kết nối phục vụ AI.
Điều đặc biệt là đà tăng này diễn ra trong bối cảnh kinh tế châu Âu đang chịu sức ép lớn từ chiến tranh Iran. Hoạt động kinh tế khu vực đồng euro đã giảm mạnh nhất trong hơn hai năm rưỡi, trong khi nhiều chiến lược đầu tư “Make Europe Great Again” bị chững lại do lo ngại chi phí năng lượng leo thang và rủi ro địa chính trị kéo dài.
Tuy nhiên, AI lại nổi lên như một “vùng trú ẩn tăng trưởng” mới của thị trường.
Nếu trước đây giới đầu tư thường xem công nghệ AI là đặc quyền của Mỹ và các tập đoàn Big Tech như Nvidia, thì hiện nay châu Âu đang bắt đầu xây dựng vị thế riêng trong chuỗi giá trị AI toàn cầu. Khác với Mỹ — nơi AI tập trung nhiều vào phần mềm và mô hình ngôn ngữ lớn — lợi thế của châu Âu nằm ở hạ tầng công nghiệp công nghệ cao: bán dẫn, thiết bị sản xuất chip, hệ thống điện, cáp dữ liệu, quản lý năng lượng và tự động hóa công nghiệp.
Đó là lý do các doanh nghiệp hạ tầng AI tại châu Âu đang thu hút dòng vốn mạnh mẽ.
Trong kỷ nguyên AI, các mô hình ngôn ngữ lớn và agentic AI đòi hỏi lượng điện năng, hệ thống làm mát và mạng lưới kết nối dữ liệu khổng lồ. Điều này tạo ra nhu cầu chưa từng có đối với các công ty cung cấp hạ tầng điện và công nghệ công nghiệp — lĩnh vực vốn là thế mạnh truyền thống của châu Âu.
Reuters cho biết chỉ số công nghệ châu Âu hiện đã tăng lên mức cao nhất kể từ năm 2000, bất chấp chiến sự Iran và áp lực kinh tế vĩ mô. Trong khi chỉ số STOXX 600 giảm hơn 2% kể từ khi xung đột Iran bùng phát, nhóm cổ phiếu công nghệ lại tăng khoảng 10%.
Giới phân tích cho rằng đây không đơn thuần là một đợt tăng ngắn hạn theo tâm lý thị trường, mà phản ánh sự thay đổi cấu trúc của nền kinh tế toàn cầu.
AI đang tạo ra “siêu chu kỳ đầu tư” mới tương tự thời kỳ Internet bùng nổ cuối thập niên 1990, nhưng ở quy mô lớn hơn nhiều. Không chỉ phần mềm AI, toàn bộ hệ sinh thái gồm chip bán dẫn, datacenter, điện lưới, mạng cáp quang, cooling system và hạ tầng năng lượng đều bước vào giai đoạn tăng trưởng mạnh chưa từng có.
Điều đáng chú ý là cuộc khủng hoảng Iran dường như còn thúc đẩy nhanh hơn quá trình này.
Theo Principal Asset Management, chiến sự và áp lực an ninh năng lượng đang khiến châu Âu đẩy mạnh đầu tư vào đổi mới công nghệ, AI infrastructure và tự chủ công nghiệp công nghệ cao. Các khoản đầu tư cho quốc phòng, an ninh năng lượng và AI hiện đang hội tụ thành một làn sóng đầu tư công nghệ quy mô lớn tại châu Âu.
Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp AI châu Âu trở nên hấp dẫn hơn với giới đầu tư quốc tế nhờ định giá thấp hơn đáng kể so với cổ phiếu công nghệ Mỹ. Reuters cho biết nhóm công nghệ châu Âu hiện giao dịch ở mức khoảng 28 lần lợi nhuận kỳ vọng, thấp hơn nhiều so với gần 35 lần của Nasdaq.
Điều này khiến dòng tiền toàn cầu bắt đầu nhìn nhận lại vai trò của châu Âu trong kỷ nguyên AI.
Nếu trước đây lục địa già bị xem là chậm chân trong cuộc đua công nghệ số, thì hiện nay châu Âu lại sở hữu nhiều mắt xích chiến lược nhất của AI infrastructure toàn cầu. Từ máy quang khắc EUV của ASML cho tới hệ thống điện và tự động hóa công nghiệp phục vụ datacenter, châu Âu đang dần trở thành nền tảng công nghiệp phía sau cơn sốt AI toàn cầu.
Ở góc độ rộng hơn, diễn biến này cho thấy AI đang tái định hình toàn bộ logic vận hành của thị trường tài chính quốc tế.
Trong bối cảnh chiến tranh, lạm phát và địa chính trị tạo ra nhiều bất ổn, dòng tiền toàn cầu vẫn tiếp tục đổ mạnh vào AI vì giới đầu tư tin rằng đây là xu hướng tăng trưởng dài hạn mang tính nền tảng. Chính điều đó giúp nhóm cổ phiếu AI châu Âu duy trì đà tăng ngay cả khi phần còn lại của thị trường chịu áp lực lớn từ cuộc chiến Iran.
Cuộc đua AI giờ không còn chỉ là câu chuyện của Silicon Valley. Nó đang trở thành cuộc tái cấu trúc công nghiệp toàn cầu — nơi châu Âu bắt đầu tìm thấy cơ hội để trở lại vị trí trung tâm của nền kinh tế công nghệ thế hệ mới.