Nếu được triển khai, thương vụ sẽ tạo ra một trong những giao dịch mua bán và sáp nhập lớn nhất trong ngành hóa chất Nhật Bản, đồng thời có thể làm thay đổi cục diện cạnh tranh trên thị trường vật liệu phục vụ sản xuất chip toàn cầu.
Thương vụ hơn 8,2 tỷ USD và chiến lược tái cấu trúc ngành vật liệu bán dẫn
Theo Nikkei Asia và Reuters, Japan Investment Corporation (JIC), quỹ đầu tư được Chính phủ Nhật Bản hậu thuẫn, đang lên kế hoạch bán JSR cho Mitsui Chemicals. Giá trị thương vụ có thể vượt 1.300 tỷ yen, tương đương khoảng 8,2 tỷ USD.
Các nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết quyết định có thể được đưa ra ngay trong tháng 11/2026. Tuy nhiên, đây vẫn là thông tin từ các nguồn ẩn danh, chưa phải thỏa thuận mua bán chính thức.
Ngày 4/11, Mitsui Chemicals xác nhận đang xem xét nhiều phương án nhằm nâng cao giá trị doanh nghiệp, trong đó có khả năng mua lại JSR, nhưng khẳng định chưa đưa ra quyết định cuối cùng. JIC và JSR chưa đưa ra bình luận chính thức về kế hoạch này.
Nếu hoàn tất, thương vụ sẽ đánh dấu bước chuyển quan trọng trong chiến lược củng cố ngành vật liệu bán dẫn của Nhật Bản. JIC từng mua lại JSR với giá khoảng 900 tỷ yen vào năm 2024, đưa doanh nghiệp này rời khỏi thị trường chứng khoán với mục tiêu sử dụng JSR làm nền tảng thúc đẩy quá trình hợp nhất các doanh nghiệp vật liệu bán dẫn trong nước.
Tuy nhiên, thay vì tiếp tục theo đuổi kế hoạch mở rộng thông qua mua lại các doanh nghiệp khác, JIC hiện được cho là muốn tận dụng mức định giá tăng cao của các công ty trong chuỗi cung ứng bán dẫn, trong bối cảnh đầu tư vào hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) đang bùng nổ.
JSR sở hữu công nghệ vật liệu quan trọng trong sản xuất chip tiên tiến
Thành lập năm 1957, JSR là một trong những nhà sản xuất hàng đầu thế giới về chất quang khắc (photoresist) – vật liệu hóa học thiết yếu trong quy trình chế tạo bán dẫn.
Chất quang khắc được phủ lên bề mặt tấm silicon trước khi chiếu sáng thông qua hệ thống quang khắc để tạo ra các hoa văn mạch điện siêu nhỏ. Đây là công đoạn quan trọng quyết định khả năng hình thành các cấu trúc transistor và mạch tích hợp với mật độ ngày càng cao trên chip.
Khi ngành bán dẫn chuyển sang các tiến trình sản xuất tiên tiến hơn, yêu cầu đối với vật liệu quang khắc ngày càng khắt khe về độ nhạy, độ phân giải, độ ổn định và khả năng kiểm soát sai lệch ở cấp độ rất nhỏ. Do đó, các nhà cung cấp vật liệu có công nghệ chuyên sâu và kinh nghiệm đáp ứng tiêu chuẩn của các nhà sản xuất chip lớn giữ vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
JSR là một trong những doanh nghiệp có vị thế đáng kể trên thị trường vật liệu này. Việc sở hữu JSR có thể giúp Mitsui Chemicals mở rộng danh mục vật liệu bán dẫn, gia tăng năng lực cạnh tranh trong các phân khúc có giá trị gia tăng cao và tiếp cận sâu hơn với thị trường sản xuất chip tiên tiến.
Mitsui Chemicals đối mặt bài toán tài chính lớn
Mặc dù thương vụ có thể mang lại lợi ích chiến lược, quy mô giao dịch lại đặt ra thách thức đáng kể đối với năng lực tài chính của Mitsui Chemicals.
Theo số liệu được Reuters dẫn lại, Mitsui Chemicals có giá trị vốn hóa thị trường khoảng 800 tỷ yen, thấp hơn đáng kể so với giá trị thương vụ dự kiến. Tại thời điểm cuối tháng 6/2026, doanh nghiệp có 217,8 tỷ yen tiền mặt và các khoản tương đương tiền, trong khi tổng nợ chịu lãi lên tới 876,4 tỷ yen. Tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu ở mức 0,75.
Thông tin về khả năng thâu tóm JSR đã khiến cổ phiếu Mitsui Chemicals giảm mạnh. Trong phiên giao dịch sau khi tin tức được công bố, cổ phiếu doanh nghiệp có thời điểm giảm khoảng 13%, phản ánh lo ngại của nhà đầu tư về quy mô vốn cần thiết và khả năng hấp thụ thương vụ.
Theo nhận định của một chuyên gia phân tích tại Mitsubishi UFJ eSmart Securities được Reuters dẫn lời, áp lực huy động nguồn vốn lớn dường như đã trở thành mối quan tâm nổi bật của thị trường.
Dù vậy, thương vụ cũng có thể mang lại lợi ích dài hạn. Việc bổ sung năng lực công nghệ và danh mục sản phẩm của JSR sẽ giúp Mitsui Chemicals củng cố vị thế trong lĩnh vực vật liệu bán dẫn, qua đó mở rộng cơ hội kinh doanh khi nhu cầu vật liệu phục vụ AI và chip tiên tiến tiếp tục tăng.
Nhật Bản muốn củng cố vị thế trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu
Thương vụ tiềm năng giữa Mitsui Chemicals và JSR diễn ra trong bối cảnh Nhật Bản đang đẩy mạnh chiến lược tăng cường năng lực tự chủ và sức cạnh tranh trong ngành bán dẫn.
Nhật Bản có thế mạnh lâu năm về vật liệu và thiết bị sản xuất chip, với nhiều doanh nghiệp cung cấp những sản phẩm chuyên dụng có vai trò thiết yếu trong các công đoạn chế tạo bán dẫn. Tuy nhiên, sự phân tán của các doanh nghiệp trong ngành cũng đặt ra yêu cầu tăng quy mô đầu tư, đẩy mạnh nghiên cứu và phát triển, đồng thời củng cố khả năng cạnh tranh trước các đối thủ quốc tế.
JIC được thành lập năm 2018 dưới sự giám sát của Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản, với mục tiêu đầu tư vào doanh nghiệp để nâng cao năng lực cạnh tranh công nghiệp quốc gia. Việc quỹ này từng mua lại JSR và nay xem xét chuyển giao doanh nghiệp cho một tập đoàn hóa chất trong nước phản ánh sự thay đổi trong cách tiếp cận đối với quá trình tái cấu trúc ngành vật liệu bán dẫn.
Nếu thương vụ được thực hiện, Mitsui Chemicals sẽ có cơ hội kết hợp năng lực hiện có với thế mạnh của JSR trong lĩnh vực vật liệu quang khắc. Điều này có thể góp phần hình thành một doanh nghiệp có quy mô và danh mục sản phẩm rộng hơn, tăng khả năng đầu tư vào công nghệ vật liệu thế hệ mới.
Cuộc đua AI thúc đẩy làn sóng hợp nhất ngành vật liệu bán dẫn
Một trong những động lực quan trọng phía sau thương vụ là sự gia tăng nhu cầu vật liệu bán dẫn do làn sóng đầu tư vào AI. Các trung tâm dữ liệu, bộ xử lý AI và bộ nhớ hiệu năng cao đang thúc đẩy các nhà sản xuất chip mở rộng năng lực sản xuất, đồng thời chuyển sang những công nghệ chế tạo ngày càng phức tạp.
Điều này khiến thị trường vật liệu bán dẫn trở thành một lĩnh vực có giá trị chiến lược cao. Những doanh nghiệp có công nghệ chuyên sâu, khả năng cung ứng ổn định và quan hệ lâu dài với các nhà sản xuất chip có lợi thế đáng kể trong chuỗi giá trị.
Theo nhận định của chuyên gia phân tích tại Omdia được Reuters dẫn lời, thị trường vật liệu bán dẫn đang ngày càng mở rộng nhờ đầu tư AI. Các doanh nghiệp nếu duy trì quy mô nhỏ có thể gặp khó khăn trong việc đáp ứng nhu cầu tăng trưởng của thị trường.
Trong bối cảnh đó, việc hợp nhất giữa các doanh nghiệp vật liệu có thể giúp tăng quy mô đầu tư nghiên cứu, tối ưu hóa sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế. Tuy nhiên, quá trình này cũng cần bảo đảm duy trì chất lượng, độ tin cậy và tính liên tục của nguồn cung cho các nhà sản xuất chip.
Đối với Nhật Bản, thương vụ Mitsui Chemicals – JSR, nếu thành hiện thực, không chỉ là một giao dịch mua bán doanh nghiệp quy mô lớn mà còn có thể trở thành bước ngoặt trong quá trình tái cấu trúc ngành vật liệu bán dẫn. Trong cuộc đua AI toàn cầu, lợi thế cạnh tranh không chỉ nằm ở các nhà sản xuất chip mà còn phụ thuộc ngày càng lớn vào những doanh nghiệp cung cấp vật liệu và công nghệ nền tảng cho quá trình chế tạo bán dẫn.