Đây được đánh giá là dấu mốc quan trọng trong hành trình tự chủ công nghệ lõi, đưa năng lực nghiên cứu, thiết kế và phát triển vi mạch của Việt Nam tiến thêm một bước mới.

Lễ công bố có sự tham dự và chỉ đạo của Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ, Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, cùng lãnh đạo các ban, bộ, ngành, cơ quan thuộc Bộ Quốc phòng, đại diện các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp công nghệ.

Đưa thuật toán mật mã Việt Nam vào chip bán dẫn

Điểm đặc biệt của VGC v1.0 không chỉ nằm ở việc Việt Nam phát triển thành công một chip bảo mật, mà còn ở khả năng tích hợp trực tiếp thuật toán mật mã quốc gia vào phần cứng, tạo ra lớp bảo vệ dữ liệu ngay từ cấp độ vi mạch.

Theo thông tin từ Ban Cơ yếu Chính phủ, trong hơn 80 năm xây dựng và phát triển, ngành Cơ yếu Việt Nam đã làm chủ các thuật toán mật mã trên nền tảng phần mềm phục vụ bảo vệ bí mật nhà nước. Tuy nhiên, trước những yêu cầu ngày càng cao về an ninh mạng và chủ quyền số, việc làm chủ phần cứng bảo mật trở thành một yêu cầu chiến lược.

Trong bối cảnh nhiều thiết bị số và hệ thống thông tin quan trọng vẫn phụ thuộc vào chip nhập khẩu, việc phát triển chip bảo mật trong nước giúp tăng cường khả năng kiểm soát công nghệ, hạn chế nguy cơ lộ lọt dữ liệu và giảm sự phụ thuộc vào các giải pháp bên ngoài.

VGC v1.0 là kết quả hợp tác giữa Ban Cơ yếu Chính phủ và Viettel, trong đó Ban Cơ yếu Chính phủ đảm nhiệm nghiên cứu, phát triển thuật toán và lõi mật mã, xác định yêu cầu bảo mật; Trung tâm Bán dẫn Viettel phụ trách thiết kế kiến trúc hệ thống trên chip (SoC), tích hợp và hiện thực hóa thiết kế vi mạch.

Đáng chú ý, chip VGC v1.0 lần đầu tiên tích hợp thành công thuật toán mã khối quốc gia MKV do Việt Nam nghiên cứu và phát triển. Thuật toán này đã được công bố thành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14263:2024. Như vậy, toàn bộ quá trình từ nghiên cứu thuật toán mật mã, thiết kế cấu trúc vi mạch đến kiểm thử chip đều có sự tham gia làm chủ của đội ngũ chuyên gia, kỹ sư Việt Nam.

Hiệu năng xử lý vượt trội, nền tảng công nghệ CMOS 28 nm

Theo công bố tại sự kiện, chip VGC v1.0 có kích thước đóng gói 10 × 10 mm, tích hợp khoảng 300 triệu bóng bán dẫn và được chế tạo trên tiến trình CMOS 28 nm.

Kết quả đo kiểm cho thấy tốc độ mã hóa và giải mã của chip nhanh gấp khoảng 15 lần so với giải pháp thuần phần mềm trong cùng tác vụ. Đây là lợi thế đáng kể đối với những hệ thống cần xử lý dữ liệu bảo mật với tốc độ cao, đồng thời bảo đảm yêu cầu an toàn ở cấp độ phần cứng.

Bên cạnh hiệu năng, quá trình phát triển chip còn chú trọng bảo vệ bản thiết kế vi mạch trước khi chuyển giao chế tạo, nhằm hạn chế nguy cơ lộ lọt thông tin thiết kế hoặc bị dịch ngược.

Theo thông tin được công bố, lô chip VGC v1.0 đầu tiên đã vượt qua các hạng mục đo kiểm kỹ thuật trong quý I/2026 và được cấp chứng nhận với phạm vi sử dụng trong lĩnh vực kinh tế – xã hội.

Việc làm chủ thiết kế chip bảo mật có ý nghĩa tương tự xu hướng phát triển các thành phần bảo mật chuyên dụng trên thế giới, như Titan M của Google hay Secure Enclave của Apple. Tuy nhiên, giá trị chiến lược của VGC nằm ở khả năng làm chủ thuật toán mật mã và thiết kế phần cứng của chính Việt Nam. 

Nền tảng bán dẫn bảo mật: Giá trị vượt ra ngoài một sản phẩm chip

Một trong những ý nghĩa quan trọng nhất của sự kiện là việc ra mắt không chỉ giới hạn ở chip VGC v1.0, mà còn đánh dấu sự hình thành nền tảng bán dẫn bảo mật có khả năng kế thừa, phát triển và mở rộng cho các thế hệ chip tiếp theo.

Nền tảng này được xây dựng dựa trên kiến trúc tập lệnh mở RISC-V, cho phép các kỹ sư chủ động thiết kế, điều chỉnh bộ xử lý, phát triển các thành phần chức năng và làm chủ quy trình kiểm chứng. Đây là cơ sở để phát triển những dòng chip chuyên dụng với khả năng tích hợp các khối mật mã, đáp ứng yêu cầu của nhiều hệ thống và thiết bị khác nhau.

Theo Ban Cơ yếu Chính phủ, sau 24 tháng nghiên cứu với sự tham gia của hơn 40 kỹ sư, chuyên gia, nền tảng thiết kế chip bán dẫn bảo mật đã được làm chủ. Giá trị lớn hơn của thành quả này nằm ở khả năng phát triển các khối IP phần cứng mật mã có thể tái sử dụng, tích hợp vào nhiều dòng chip do doanh nghiệp Việt Nam thiết kế.

Điều đó mở ra hướng phát triển mới: từ một sản phẩm chip đơn lẻ tiến tới hình thành hệ sinh thái công nghệ bán dẫn bảo mật, trong đó các thành phần thiết kế, thuật toán và giải pháp phần cứng có thể được phát triển, hoàn thiện và ứng dụng liên tục. 

Mở rộng ứng dụng trong quốc phòng, an ninh và kinh tế số

Trong giai đoạn đầu, chip VGC v1.0 được định hướng ứng dụng vào các thiết bị USB lưu trữ an toàn phục vụ cơ quan Đảng, Nhà nước và Quốc phòng. Tiếp theo, sản phẩm có thể được tích hợp vào hệ thống chứng thực chữ ký số quốc gia, với hơn 2 triệu chứng thư số đang lưu hành.

Ngoài lĩnh vực quốc phòng, an ninh, nền tảng chip bảo mật còn mở ra tiềm năng ứng dụng rộng rãi trong các lĩnh vực kinh tế – xã hội như:

• Tài chính – ngân hàng: Bảo vệ dữ liệu khách hàng, hồ sơ giao dịch, hợp đồng điện tử và các hệ thống xác thực.
• Chính phủ số: Tăng cường bảo mật dữ liệu, chữ ký số, hệ thống lưu trữ và trao đổi thông tin.
• Hạ tầng số và IoT: Bảo vệ camera giám sát, cảm biến môi trường, trạm quan trắc và các thiết bị kết nối trước nguy cơ xâm nhập trái phép.
• Hạ tầng trọng yếu: Tăng cường an toàn cho hệ thống thông tin trong các ngành điện, nước, dầu khí và viễn thông.

Để hiện thực hóa các ứng dụng này, chip và thiết bị tích hợp cần tiếp tục được hoàn thiện, kiểm thử, đánh giá và chứng nhận theo những tiêu chuẩn phù hợp với từng môi trường triển khai. Đặc biệt, các sản phẩm phục vụ bảo vệ bí mật nhà nước phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện và quy định chuyên ngành. 

Từ làm chủ thiết kế đến từng bước tự chủ chuỗi giá trị bán dẫn

Phát biểu tại lễ công bố, Đại tướng Phan Văn Giang nhấn mạnh chip bán dẫn đã trở thành tài nguyên chiến lược và công cụ cạnh tranh giữa các quốc gia. Theo Đại tướng, chip là “trái tim” của thiết bị số, còn mật mã là “lá chắn” của thông tin và chìa khóa cốt lõi để bảo vệ dữ liệu.

Đại tướng đánh giá việc làm chủ nền tảng bán dẫn bảo mật không chỉ là nhiệm vụ khoa học, công nghệ, mà còn là nhiệm vụ chính trị, có ý nghĩa thiết thực trong bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa bằng các biện pháp hòa bình.

Để phát huy kết quả đạt được, Đại tướng yêu cầu Ban Cơ yếu Chính phủ và Viettel tập trung vào năm phương châm hành động: tự chủ, an toàn, lưỡng dụng, nhân lực và đồng lòng. Trong đó, tự chủ công nghệ lõi là mục tiêu xuyên suốt; an toàn là điều kiện tiên quyết; phát triển sản phẩm lưỡng dụng nhằm mở rộng hiệu quả ứng dụng; đào tạo nhân lực là nền tảng lâu dài; còn sự phối hợp giữa các cơ quan, doanh nghiệp và nhà khoa học là yếu tố quyết định thành công.

Đại tướng khẳng định: “Chúng ta đi sau nhưng không đi chậm, và đi để vượt lên”. 

Trong định hướng tiếp theo, Ban Cơ yếu Chính phủ và Viettel sẽ phối hợp đưa VGC v1.0 vào sản xuất loạt, phát triển nền tảng vi mạch bảo mật đa lõi, tích hợp các thành phần mật mã chuyên dụng cho những ứng dụng quy mô lớn, đồng thời tăng cường đào tạo nhân lực chuyên sâu về thiết kế vi mạch, mật mã và an toàn phần cứng.

Đáng chú ý, cùng với dự án xây dựng nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao tại Hòa Lạc của Viettel, những kết quả này góp phần đặt nền móng cho mục tiêu tiến tới làm chủ sâu hơn chuỗi giá trị bán dẫn, từ nghiên cứu, thiết kế đến chế tạo, đóng gói và kiểm thử. 

Khẳng định vị thế Việt Nam trong cuộc đua công nghệ chiến lược

Sự ra đời của VGC v1.0 diễn ra trong bối cảnh công nghiệp bán dẫn đang trở thành một trong những lĩnh vực cạnh tranh chiến lược hàng đầu thế giới. Năng lực thiết kế chip, phát triển công nghệ bảo mật và làm chủ các thành phần phần cứng cốt lõi ngày càng có ý nghĩa đối với an ninh quốc gia, năng lực cạnh tranh kinh tế và vị thế trong chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu.

Với Việt Nam, thành tựu này cũng góp phần cụ thể hóa định hướng tại Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cùng Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn theo Quyết định 1018/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Từ việc chủ yếu ứng dụng công nghệ nhập khẩu, Việt Nam đang từng bước chuyển sang phát triển, thiết kế và làm chủ những công nghệ nền tảng có ý nghĩa chiến lược. VGC v1.0 vì vậy không chỉ là một sản phẩm chip bảo mật, mà còn là minh chứng cho năng lực tích lũy tri thức, làm chủ công nghệ lõi và xây dựng nền tảng phát triển dài hạn của đội ngũ kỹ sư Việt Nam.

Làm chủ một con chip là bước khởi đầu; làm chủ nền tảng, hệ sinh thái và năng lực phát triển các thế hệ chip tiếp theo mới là mục tiêu chiến lược. Đây cũng chính là ý nghĩa sâu xa của dấu mốc VGC v1.0 trên hành trình đưa Việt Nam tiến sâu hơn vào bản đồ công nghệ bán dẫn thế giới.