Giới công nghệ từ Thung lũng Silicon đến Thâm Quyến xôn xao khi Meta mua lại Manus, một công ty khởi nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI) của Singapore có nguồn gốc Trung Quốc, với giá 2 tỷ đô la vào cuối năm ngoái.

 

Đối với các nhà sáng lập Trung Quốc đang nỗ lực xây dựng các sản phẩm có thể cạnh tranh với các đối thủ Mỹ, thương vụ này giống như một sự xác nhận rằng cấu trúc phức tạp ở nước ngoài – được gọi là “Singapore washing”, nơi các công ty chuyển trụ sở đến quốc đảo này – là câu trả lời để tránh sự giám sát từ cả Bắc Kinh và Washington.

 

Chỉ vài ngày sau, sự can thiệp bất ngờ của Trung Quốc vào thương vụ này đã nhanh chóng dập tắt hy vọng đó, khi Bắc Kinh tăng cường nỗ lực ngăn cản các nhà sáng lập AI Trung Quốc chuyển hoạt động kinh doanh ra nước ngoài.

 

Chính phủ Trung Quốc bắt đầu xem xét liệu việc bán Manus có vi phạm luật điều chỉnh xuất khẩu công nghệ và đầu tư ra nước ngoài hay không, và cấm các đồng sáng lập Xiao Hong và Ji Yichao rời Trung Quốc đến Singapore, theo một báo cáo của Financial Times hồi đầu tuần này.

 

Được thành lập tại Trung Quốc, Manus đã chuyển trụ sở chính và các đội ngũ cốt lõi đến Singapore vào năm ngoái, cho phép công ty tiếp cận nguồn vốn dồi dào hơn từ các nhà đầu tư nước ngoài, bao gồm cả công ty đầu tư mạo hiểm Benchmark có trụ sở tại San Francisco. Công ty đã thu hút sự chú ý của Thung lũng Silicon với một tác nhân AI có khả năng xây dựng trang web và thực hiện các tác vụ lập trình cơ bản một cách độc lập.

 

Nhưng khoản đầu tư đó đã vấp phải sự phản đối vào giữa năm 2025 từ các nhà lập pháp ở Mỹ, những người đã cấm các nhà đầu tư Mỹ trực tiếp hỗ trợ các công ty AI của Trung Quốc.

 

Việc xem xét mở rộng của chính phủ Trung Quốc đã làm dấy lên lo ngại và hoang mang trong một thế hệ các nhà sáng lập công nghệ và các nhà đầu tư mạo hiểm Trung Quốc, những người đã âm thầm chấp nhận mô hình được gọi là “Singapore-washing”, buộc phải xem xét lại khi cuộc cạnh tranh công nghệ Mỹ-Trung ngày càng sâu sắc.

 

“Con đường mà Manus đã đi: mọi người sẽ không đi theo con đường đó nữa”, Wayne Shiong, đối tác quản lý của Argo Venture Partners, một nhà đầu tư hạt giống về AI có trụ sở tại Thung lũng Silicon, cho biết.

 

Nhiều nhà sáng lập hiện đang tìm cách bắt đầu bên ngoài Trung Quốc ngay từ “ngày đầu tiên”, trước khi bất kỳ nghiên cứu và phát triển có ý nghĩa nào được thực hiện ở Trung Quốc, thay vì cố gắng chuyển hướng cấu trúc giữa chừng trong quá trình tăng trưởng, Shiong nói với CNBC.

 

“Các nhà sáng lập nhắm đến việc mở rộng toàn cầu và định giá cao hơn vẫn sẽ thấy lợi ích của việc có các nhà đầu tư ở Mỹ”, Shiong nói thêm. Định giá của các công ty khởi nghiệp AI Trung Quốc thường chỉ bằng một phần nhỏ so với các công ty cùng ngành của Mỹ.

 

Thương vụ Manus diễn ra trong bối cảnh cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo ngày càng gay gắt, và cuộc cạnh tranh này ngày càng được định hình không chỉ bởi khả năng tiếp cận các chip tiên tiến mà còn bởi sự luân chuyển nhân tài và công nghệ.

 

Yuan Cao, một luật sư tại hãng luật Yingke có trụ sở tại Bắc Kinh, cho biết việc các công ty phát triển công nghệ tại Trung Quốc trong giai đoạn đầu trước khi “chuyển giao tài sản cho một thực thể ở nước ngoài thông qua tái cấu trúc” là “một tín hiệu cảnh báo đối với Bắc Kinh”.