Động thái này đánh dấu bước tiến mới trong chiến lược phát triển công nghệ tính toán tiên tiến của Fujitsu, đồng thời góp phần thúc đẩy tham vọng xây dựng hệ sinh thái lượng tử của Mỹ.
Theo công bố ngày 9/10/2026 của Fujitsu, thỏa thuận hợp tác với chính quyền bang New Mexico hướng tới thiết lập một trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) chuyên về điện toán lượng tử. Trung tâm dự kiến kết nối năng lực công nghệ của Fujitsu với hệ thống trường đại học, phòng thí nghiệm quốc gia và cộng đồng nghiên cứu tại địa phương.
Các bên sẽ nghiên cứu cơ hội hợp tác trong thiết kế phần cứng lượng tử, phát triển phần mềm, thuật toán, lý thuyết tính toán và kiểm chứng hệ thống. Chương trình cũng hướng tới đào tạo nhân lực thông qua các hoạt động nghiên cứu chung, thực tập và hợp tác học thuật, tạo nguồn nhân lực phục vụ ngành công nghiệp lượng tử đang hình thành.
Tuy nhiên, thỏa thuận hiện mới tạo khuôn khổ hợp tác ban đầu. Các bên chưa công bố tổng vốn đầu tư cụ thể cho trung tâm, cũng như thời điểm chính thức đưa cơ sở này vào hoạt động.
Kết hợp máy tính lượng tử với AI và điện toán hiệu năng cao
Một trọng tâm của dự án là phát triển mô hình tính toán lai, kết hợp máy tính lượng tử với trí tuệ nhân tạo (AI) và hệ thống điện toán hiệu năng cao (HPC) truyền thống. Đây được xem là hướng tiếp cận quan trọng trong giai đoạn máy tính lượng tử vẫn đang được hoàn thiện về quy mô, độ ổn định và khả năng sửa lỗi.
Trong mô hình này, máy tính cổ điển đảm nhiệm các công việc như chuẩn bị dữ liệu, mô phỏng quy mô lớn, tối ưu hóa, điều khiển và kiểm chứng kết quả; bộ xử lý lượng tử được sử dụng cho những bài toán chuyên biệt mà phương pháp tính toán lượng tử có thể tạo ra lợi thế. Sự phối hợp giữa các nền tảng có thể mở rộng khả năng ứng dụng trong khoa học vật liệu, hóa học, năng lượng, sản xuất công nghiệp, tài chính và logistics.
Fujitsu dự kiến xem xét tích hợp bộ xử lý FUJITSU-MONAKA với hạ tầng điện toán lượng tử và AI trong môi trường tính toán lai. MONAKA là dòng bộ xử lý của Fujitsu hướng đến điện toán hiệu năng cao và hiệu quả năng lượng. Việc kết hợp nền tảng CPU này với công nghệ lượng tử sẽ giúp doanh nghiệp nghiên cứu cách phân chia khối lượng công việc giữa các hệ thống, thay vì xem máy tính lượng tử như một nền tảng hoạt động độc lập.
Ông Vivek Mahajan, Giám đốc công nghệ (CTO) của Fujitsu, cho biết trung tâm nghiên cứu tại New Mexico tạo cơ hội mở rộng hoạt động R&D và đẩy nhanh phát triển công nghệ lượng tử thế hệ tiếp theo. Theo ông, việc kết hợp nghiên cứu phần cứng, phần mềm và ứng dụng sẽ hỗ trợ thiết kế, kỹ thuật, kiểm chứng hệ thống lượng tử cũng như phát triển thuật toán cho các lĩnh vực có tiềm năng tác động lớn.
New Mexico tăng tốc xây dựng hệ sinh thái lượng tử
New Mexico được lựa chọn nhờ tập trung nhiều cơ sở nghiên cứu khoa học và đào tạo kỹ thuật, trong đó có Phòng thí nghiệm quốc gia Sandia, Phòng thí nghiệm quốc gia Los Alamos, Đại học New Mexico và Đại học bang New Mexico (NMSU).
Fujitsu đã có quan hệ hợp tác với NMSU từ năm 2025 trong các hoạt động nghiên cứu bộ xử lý MONAKA và giải pháp điện toán hiệu năng cao. Thỏa thuận mới mở ra khả năng mở rộng hợp tác sang điện toán lượng tử và hạ tầng tính toán lai. Fujitsu cũng sẽ làm việc với Quantum New Mexico Institute để tìm kiếm cơ hội hợp tác nghiên cứu về thuật toán, hệ thống và ứng dụng lượng tử.
Chính quyền bang New Mexico đang đẩy mạnh đầu tư nhằm thu hút doanh nghiệp công nghệ, nhà khoa học và nguồn vốn tư nhân. Theo thông tin từ chính quyền bang, New Mexico đã cam kết hơn 450 triệu USD cho hạ tầng công nghệ lượng tử kể từ năm 2019, trong đó có quỹ 150 triệu USD hỗ trợ các hoạt động nghiên cứu, phát triển và mở rộng hệ sinh thái.
Việc thu hút Fujitsu bổ sung một doanh nghiệp công nghệ quốc tế lớn vào mạng lưới nghiên cứu này. Bên cạnh mục tiêu phát triển công nghệ, bang kỳ vọng các dự án sẽ tạo việc làm có giá trị gia tăng cao, mở rộng cơ hội đào tạo và tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp với trường đại học và các phòng thí nghiệm quốc gia.
Cuộc đua điện toán thế hệ mới chuyển từ nghiên cứu sang ứng dụng
Đối với Fujitsu, trung tâm tại Mỹ là một phần trong nỗ lực dài hạn nhằm phát triển năng lực tính toán tiên tiến, từ CPU và HPC đến công nghệ lượng tử. Doanh nghiệp Nhật Bản đang tìm cách kết nối nghiên cứu nền tảng với phát triển hệ thống, phần mềm và các ứng dụng thương mại trong tương lai.
Tuy nhiên, điện toán lượng tử vẫn đối mặt với nhiều thách thức kỹ thuật, bao gồm kiểm soát lỗi, duy trì trạng thái lượng tử, mở rộng số lượng qubit và phát triển thuật toán có thể tạo ra lợi thế rõ ràng so với máy tính cổ điển. Vì vậy, hiệu quả của những dự án như trung tâm tại New Mexico sẽ phụ thuộc vào khả năng chuyển kết quả nghiên cứu thành hệ thống có thể vận hành ổn định và giải quyết các bài toán thực tế.
Ở góc độ ngành công nghệ toàn cầu, sự hợp tác giữa Fujitsu và New Mexico phản ánh xu hướng cạnh tranh không chỉ ở bản thân bộ xử lý lượng tử mà còn ở toàn bộ hệ sinh thái hỗ trợ, từ chip, phần mềm, hạ tầng tính toán đến nhân lực và mạng lưới nghiên cứu.
Khi AI làm gia tăng nhu cầu tính toán và các bài toán khoa học ngày càng phức tạp, việc kết hợp nhiều kiến trúc xử lý có thể trở thành hướng phát triển quan trọng của ngành bán dẫn và điện toán. Dù chưa thể thay thế máy tính truyền thống trong tương lai gần, công nghệ lượng tử đang được các tập đoàn công nghệ và chính phủ xem là lĩnh vực chiến lược, có khả năng mở ra những năng lực tính toán mới trong dài hạn.