Doanh nghiệp nhỏ chật vật giữa cơn sốt AI
Trong khi các gã khổng lồ công nghệ như Nvidia, Alphabet và Broadcom đang đưa thị trường chứng khoán Mỹ lên những kỷ lục mới và góp phần tăng trưởng GDP, thì các doanh nghiệp nhỏ như Norton’s Florist của Cameron Pappas lại đang đối mặt với thực tế khắc nghiệt.
Các doanh nghiệp trong lĩnh vực bán lẻ, xây dựng và khách sạn đang chịu áp lực lớn từ chi phí tăng cao do các chính sách thuế quan của chính quyền Trump, cùng với việc người tiêu dùng cắt giảm chi tiêu. “Chúng tôi phải kiểm soát chặt chẽ mọi chi phí,” Pappas, 36 tuổi, chia sẻ. Norton’s Florist, với doanh thu 4 triệu USD năm ngoái, buộc phải sáng tạo để giữ giá bán ổn định. “Nếu một bó hoa có 25 cành, chúng tôi giảm đi 3-4 cành để giữ nguyên giá,” anh giải thích.
AI che mờ khó khăn kinh tế
Sự bùng nổ AI đang che mờ những khó khăn của nền kinh tế thực tế. Theo báo cáo tháng 9 của JPMorgan Chase, chi tiêu vốn liên quan đến AI đã đóng góp 1,1% vào tăng trưởng GDP trong nửa đầu năm 2025, vượt qua vai trò của người tiêu dùng. GDP Mỹ tăng 3,8% trong quý II/2025, sau khi giảm 0,5% trong quý I, theo Bộ Thương mại Mỹ.
Tuy nhiên, chi tiêu trong ngành sản xuất đã giảm liên tục trong 7 tháng, theo Viện Quản lý Cung ứng. Ngành xây dựng cũng đình trệ do lãi suất cao và chi phí vật liệu tăng 4,6% so với cùng kỳ năm trước, phần lớn do thuế quan, theo Cushman & Wakefield.
Thị trường chứng khoán: Hai thế giới
Thị trường chứng khoán phản ánh sự phân hóa rõ rệt. Tám gã khổng lồ công nghệ – Nvidia, Microsoft, Apple, Alphabet, Amazon, Meta, Tesla và Broadcom – chiếm khoảng 37% giá trị S&P 500, trong đó Nvidia, với vốn hóa 4,5 nghìn tỷ USD, chiếm hơn 7%. Cổ phiếu Broadcom tăng hơn 50% trong năm nay, trong khi Nvidia và Alphabet tăng gần 40%. Điều này giúp S&P 500 và Nasdaq tăng lần lượt 15% và 20%, đạt kỷ lục vào thứ Sáu, bất chấp việc chính phủ Mỹ tạm đóng cửa.
Ngược lại, các nhóm ngành tiêu dùng thiết yếu và tiêu dùng không thiết yếu trong S&P 500 chỉ tăng dưới 5% từ đầu năm. Target, một gã khổng lồ bán lẻ, vừa công bố cắt giảm 1.800 việc làm tại trụ sở, đánh dấu đợt sa thải lớn đầu tiên trong một thập kỷ, với cổ phiếu giảm 30% trong năm nay.
Doanh nghiệp nhỏ: “Chế độ sinh tồn”
Theo khảo sát của KeyBank, 1/4 chủ doanh nghiệp nhỏ đang ở “chế độ sinh tồn” do chi phí tăng và thuế quan. Norton’s Florist, hoạt động từ năm 1921, đã vượt qua nhiều khủng hoảng, nhưng thuế quan của Trump đang tạo ra thách thức mới. Với 80% hoa tươi tại Mỹ nhập từ Colombia và Ecuador, Pappas phải tìm cách mua trực tiếp từ nông trại để giảm chi phí.
Thuế quan của Trump dự kiến khiến các doanh nghiệp toàn cầu thiệt hại hơn 1,2 nghìn tỷ USD trong năm nay, và phần lớn chi phí này được chuyển sang người tiêu dùng, theo S&P Global. Tâm lý tiêu dùng cũng đang xấu đi, với 57% người Mỹ dự đoán kinh tế suy yếu trong năm tới, theo khảo sát của Deloitte. Người tiêu dùng Gen Z và Millennials dự kiến giảm chi tiêu lần lượt 34% và 13% trong mùa lễ sắp tới.
AI không phải “phép màu”
Dù AI đang thúc đẩy tăng trưởng, các chuyên gia cảnh báo rằng công nghệ này không phải giải pháp tức thì. Hatim Rahman, giáo sư tại Đại học Northwestern, cho rằng việc áp dụng AI đòi hỏi thời gian và sự thay đổi về con người, quy trình và văn hóa doanh nghiệp. “Con đường phía trước sẽ gập ghềnh,” ông nhận định.
Trong khi các gã khổng lồ công nghệ tiếp tục chi mạnh cho AI, với Nvidia đầu tư 100 tỷ USD vào OpenAI và Microsoft chi 4 tỷ USD cho trung tâm dữ liệu AI, các doanh nghiệp nhỏ như Norton’s Florist vẫn phải vật lộn để tồn tại trong nền kinh tế đầy thách thức.