Trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 19/9, ông Trump cho biết chính quyền Mỹ sẽ thành lập một “lực lượng AI” và sắp bổ nhiệm một cố vấn đặc trách về trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ không công bố tên người được lựa chọn, cũng chưa đưa ra thông tin cụ thể về cơ cấu tổ chức, ngân sách, quyền hạn hoặc thời điểm lực lượng này bắt đầu hoạt động.
Theo Reuters, nếu được thực hiện, đây sẽ là lần thứ hai chính quyền ông Trump có một nhân sự cấp cao chuyên trách về AI. Nhà đầu tư David Sacks từng đảm nhiệm vị trí tương tự trước khi rời vai trò này vào mùa xuân và chuyển sang một vị trí cố vấn bên ngoài chính quyền.
Không muốn kìm hãm ngành AI
Ông Trump cho rằng chính phủ Mỹ không nên cản trở tốc độ phát triển của ngành AI. Thay vào đó, chính quyền sẽ hỗ trợ sự phát triển của công nghệ này, đồng thời sử dụng hệ thống pháp luật hình sự và dân sự hiện hành để xử lý những hành vi sai phạm.
Quan điểm này được đưa ra trong bối cảnh tại Washington đang gia tăng những lo ngại về tác động của AI đối với con người và tài sản. Một số nhà nghiên cứu và lãnh đạo doanh nghiệp công nghệ đã kêu gọi thận trọng hơn trước tốc độ phát triển của các hệ thống AI ngày càng có năng lực cao.
Reuters dẫn lời Jacob Coxon, cựu nhà nghiên cứu của Anthropic, cho biết những lo ngại về khả năng AI gây ra các rủi ro nghiêm trọng đang ngày càng được đề cập trong giới công nghệ.
Trong khi đó, ông Trump nhiều lần phản đối việc áp đặt thêm các quy định liên bang đối với AI và cho rằng những hành vi gây hại có thể được xử lý thông qua các quy định pháp luật hiện hành.
“Lực lượng AI” vẫn chưa có cơ cấu cụ thể
Hiện chưa rõ lực lượng mà ông Trump đề cập sẽ được tổ chức như một cơ quan liên bang mới, một nhóm phối hợp liên ngành hay một bộ phận thuộc một cơ quan hiện hữu.
Ông Trump so sánh sáng kiến này với lực lượng vũ trụ mà ông thành lập trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên. Tuy nhiên, Nhà Trắng chưa xác nhận liệu “lực lượng AI” sẽ mang tính dân sự, liên ngành hay có bất kỳ chức năng quân sự nào.
Đây là điểm cần được làm rõ trong các bước tiếp theo. Việc thành lập một đầu mối chuyên trách về AI có thể liên quan đến nhiều lĩnh vực khác nhau, từ thúc đẩy đổi mới, xây dựng chính sách, bảo đảm an toàn công nghệ đến an ninh mạng và an ninh quốc gia.
Do chưa có quyết định chính thức về cơ cấu và quyền hạn, chưa thể xác định lực lượng này sẽ có vai trò như thế nào trong hệ thống quản lý AI của Mỹ.
Mỹ đặt AI vào trung tâm cạnh tranh công nghệ
Động thái của ông Trump diễn ra trong bối cảnh AI ngày càng trở thành một lĩnh vực trọng yếu trong cạnh tranh công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc.
Washington và Bắc Kinh đều coi năng lực AI là yếu tố quan trọng đối với sức cạnh tranh kinh tế và công nghệ. Hai nước cũng đang cạnh tranh về khả năng tiếp cận chip tiên tiến, công nghệ bán dẫn và năng lực tính toán phục vụ AI.
Các quan chức Mỹ dự kiến tiếp tục đưa AI vào chương trình nghị sự trong các cuộc trao đổi với Trung Quốc. Washington và Bắc Kinh vẫn còn nhiều bất đồng liên quan đến chip tiên tiến, chuyển giao công nghệ và quản lý lĩnh vực AI.
Trong bối cảnh đó, chính sách AI của Mỹ ngày càng gắn với chính sách bán dẫn và hạ tầng công nghệ. Các hệ thống AI tiên tiến cần bộ xử lý chuyên dụng, bộ nhớ tốc độ cao, máy chủ, trung tâm dữ liệu và nguồn điện lớn. Vì vậy, năng lực AI không chỉ phụ thuộc vào các mô hình phần mềm mà còn dựa trên năng lực sản xuất và hạ tầng công nghệ.
AI ngày càng gắn với công nghiệp và hạ tầng
Sự phát triển nhanh của AI đang làm thay đổi cách các quốc gia nhìn nhận công nghệ này. AI không còn chỉ là câu chuyện về phần mềm, thuật toán hay các ứng dụng trực tuyến, mà ngày càng trở thành một hệ sinh thái bao gồm chip bán dẫn, máy chủ, bộ nhớ, trung tâm dữ liệu, điện năng, mạng viễn thông và thiết bị điện tử.
Đặc biệt, nhu cầu tính toán cho AI đang thúc đẩy đầu tư vào các trung tâm dữ liệu quy mô lớn. Điều này kéo theo nhu cầu đối với GPU, bộ nhớ, thiết bị mạng, hệ thống lưu trữ, thiết bị cung cấp điện, hệ thống làm mát và nhiều linh kiện điện tử khác.
Do đó, việc Mỹ xây dựng cơ chế điều phối chính sách AI có thể tác động không chỉ tới các công ty phát triển mô hình AI mà còn tới toàn bộ chuỗi cung ứng công nghệ cao.
Cơ hội cho ngành điện tử và bán dẫn Việt Nam
Đối với Việt Nam, diễn biến tại Mỹ cho thấy AI cần được nhìn nhận trong mối liên hệ với công nghiệp điện tử, bán dẫn, trung tâm dữ liệu, năng lượng và viễn thông.
Khi nhu cầu tính toán AI tăng lên, thị trường sẽ cần thêm máy chủ, bo mạch, bộ nhớ, thiết bị mạng, nguồn điện, hệ thống làm mát, cảm biến và các linh kiện điện tử khác. Đây là những lĩnh vực mà doanh nghiệp điện tử và công nghiệp hỗ trợ Việt Nam có thể từng bước tham gia.
Đặc biệt, sự phát triển của trung tâm dữ liệu và hạ tầng AI có thể mở ra cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào các khâu như sản xuất linh kiện điện tử, bảng mạch, thiết bị nguồn, hệ thống quản lý năng lượng, thiết bị làm mát và các giải pháp tự động hóa.
Ở cấp độ cao hơn, Việt Nam có thể kết hợp phát triển AI với chiến lược phát triển bán dẫn và công nghiệp điện tử, qua đó hình thành hệ sinh thái từ thiết kế, phần cứng tính toán, sản xuất điện tử đến trung tâm dữ liệu và ứng dụng AI.
Tuyên bố của Tổng thống Donald Trump mới là bước khởi đầu, khi nhiều chi tiết về lực lượng đặc nhiệm và vị trí cố vấn AI vẫn chưa được công bố. Tuy nhiên, động thái này cho thấy trí tuệ nhân tạo đang ngày càng được đặt ở vị trí trung tâm trong chiến lược công nghệ, công nghiệp và năng lực cạnh tranh quốc gia của Mỹ.