TEPCO, cùng Itochu Techno-Solutions (CTC) và công ty công nghệ Stockmark, đã triển khai môi trường thử nghiệm (PoC) cho một hệ thống hỗ trợ lập hồ sơ xin cấp phép trong lĩnh vực hạt nhân.
Hệ thống được đưa vào bộ phận hạt nhân của TEPCO từ tháng 10/2026 và bắt đầu được đánh giá hiệu quả trong công tác lập, kiểm tra hồ sơ gửi các cơ quan quản lý. Mục tiêu là nâng cao chất lượng tài liệu, đồng thời giảm đáng kể thời gian và nguồn lực mà các kỹ sư phải dành cho công việc hành chính.
Hàng chục nghìn trang hồ sơ cần kiểm tra
Việc xây dựng hồ sơ để xin phép xây dựng, cải tạo hoặc tái khởi động các cơ sở điện hạt nhân tại Nhật Bản đòi hỏi lượng tài liệu rất lớn.
Theo TEPCO và các đối tác, một bộ hồ sơ có thể lên tới khoảng 42.000 trang, trong khi các tài liệu giải trình bổ sung có thể lên tới 27.000 trang. Nhiều bộ phận phải phối hợp kiểm tra tính nhất quán giữa văn bản, số liệu, bản vẽ và các tài liệu liên quan, đồng thời phát hiện những nội dung bị bỏ sót.
Trong trường hợp hồ sơ phục vụ kế hoạch tái khởi động tổ máy số 7 tại nhà máy điện hạt nhân Kashiwazaki-Kariwa, hơn 100 chuyên gia TEPCO từng phải làm việc trong nhiều tháng để chuẩn bị khoảng 70.000 trang tài liệu.
Khối lượng công việc khổng lồ này khiến các chuyên gia kỹ thuật phải dành nhiều thời gian cho việc đối chiếu và hoàn thiện giấy tờ, thay vì tập trung vào các nhiệm vụ kỹ thuật và an toàn tại nhà máy.
AI tìm kiếm, đối chiếu và phát hiện sai lệch
Hệ thống mới kết hợp AI tạo sinh, OCR (nhận dạng ký tự quang học) và AI nhận dạng hình ảnh, cho phép tìm kiếm và tham chiếu thông tin từ các tài liệu, biểu đồ và hình ảnh trước đây.
Công nghệ RAG (Retrieval-Augmented Generation) được sử dụng để cấu trúc dữ liệu và đưa những thông tin liên quan vào quá trình tạo kết quả của AI. Nhờ đó, nhân viên có thể nhanh chóng tìm lại các dữ liệu cần thiết khi lập hoặc kiểm tra hồ sơ.
AI có thể hỗ trợ phát hiện nội dung bị thiếu, thông tin không nhất quán hoặc sai lệch giữa các tài liệu, qua đó giảm khối lượng kiểm tra thủ công ở các công đoạn sau.
Một điểm quan trọng là hệ thống được xây dựng trong môi trường on-premise, nhằm bảo đảm an toàn khi xử lý các dữ liệu và tài liệu nội bộ nhạy cảm.
Tuy nhiên, AI không đưa ra quyết định cuối cùng về tính hợp lệ của hồ sơ. Việc đánh giá kết quả do AI đưa ra và quyết định có cần sửa đổi tài liệu hay không vẫn thuộc về con người.
Mục tiêu giảm 80% khối lượng công việc
Theo thông tin được công bố, TEPCO kỳ vọng việc ứng dụng AI có thể giảm khoảng 80% khối lượng công việc liên quan đến lập và kiểm tra hồ sơ.
Nếu đạt được mục tiêu này, công nghệ có thể giúp rút ngắn đáng kể thời gian chuẩn bị các hồ sơ vốn mất nhiều tháng, đồng thời giải phóng đội ngũ kỹ sư khỏi những nhiệm vụ kiểm tra, đối chiếu thủ công.
Đây là vấn đề ngày càng cấp thiết đối với ngành điện lực Nhật Bản khi lực lượng kỹ sư hạt nhân già hóa, trong khi số lượng nhân sự có chuyên môn phù hợp không dễ bổ sung trong thời gian ngắn.
TEPCO đặt mục tiêu đưa hệ thống vào sử dụng thực tế khoảng năm tài chính 2027, đồng thời mở rộng phạm vi ứng dụng không chỉ cho hồ sơ tái khởi động mà cả các thủ tục liên quan đến thay đổi thông số kỹ thuật của các nhà máy đang vận hành.
AI tiến vào những quy trình có yêu cầu an toàn cao
Việc TEPCO đưa AI tạo sinh vào quy trình hồ sơ hạt nhân cho thấy một xu hướng đáng chú ý: AI đang chuyển từ các ứng dụng văn phòng thông thường sang những lĩnh vực có yêu cầu cao về độ chính xác, khả năng truy xuất và kiểm chứng.
TEPCO vốn đã xác định AI tạo sinh là một công nghệ trọng tâm trong chiến lược chuyển đổi số của tập đoàn. Công ty cho biết môi trường AI tạo sinh nội bộ đã được triển khai cho khoảng 12.000 người dùng, với các ứng dụng trải rộng từ an toàn, cơ sở vật chất đến bán hàng và hành chính.
Tuy nhiên, lĩnh vực hạt nhân đặt ra yêu cầu cao hơn nhiều so với các ứng dụng AI thông thường. Một lỗi trong hồ sơ kỹ thuật hoặc một thông tin do AI tạo ra nhưng không chính xác có thể dẫn tới yêu cầu kiểm tra bổ sung, thậm chí làm chậm quá trình cấp phép.
Vì vậy, mô hình mà TEPCO đang thử nghiệm không phải là “AI thay thế kỹ sư”, mà là AI hỗ trợ kỹ sư xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ, trong khi con người vẫn chịu trách nhiệm kiểm chứng và đưa ra quyết định cuối cùng.
AI trở thành công cụ giải bài toán thiếu nhân lực
Việc ứng dụng AI diễn ra trong bối cảnh Nhật Bản đang phải tìm giải pháp bảo đảm nguồn cung điện khi nhu cầu tăng lên bởi trung tâm dữ liệu và hạ tầng AI.
Theo các nguồn tin Nhật Bản, chính phủ đang xem xét nhiều giải pháp nhằm duy trì năng lực phát điện, trong khi TEPCO đẩy mạnh ứng dụng AI vào quy trình xin phép tái khởi động các nhà máy điện hạt nhân.
Điều đáng chú ý ở đây là AI không chỉ được nhìn nhận như công cụ tăng năng suất, mà đang trở thành một giải pháp để bù đắp thiếu hụt nhân lực chuyên môn.
Nếu thử nghiệm thành công, mô hình của TEPCO có thể mở rộng sang các doanh nghiệp điện lực khác, đặc biệt trong những lĩnh vực mà yêu cầu về hồ sơ kỹ thuật, tuân thủ và kiểm định rất cao.
Từ góc độ rộng hơn, trường hợp TEPCO cho thấy giá trị lớn nhất của AI trong công nghiệp có thể không nằm ở việc thay thế con người, mà ở khả năng giúp những chuyên gia có trình độ cao dành nhiều thời gian hơn cho các công việc tạo giá trị và quyết định quan trọng.