Doanh nghiệp Hàn Quốc đang chuẩn bị hồ sơ xin phê duyệt có điều kiện, đồng thời cân nhắc phương án sản xuất tại Mỹ để duy trì khả năng tiếp cận thị trường này.
Rainbow Robotics cho biết các lô hàng RB-Y1 dự kiến giao trong tháng 8 và tháng 9 đã bị trì hoãn. Việc này có thể tác động đến doanh số trong ngắn hạn, nhưng công ty kỳ vọng hoạt động xuất khẩu sẽ được nối lại sau khi hoàn tất thủ tục xin phê duyệt.
“Trong ngắn hạn, chúng tôi không thể giao khối lượng theo kế hoạch trong tháng 8 và tháng 9, do đó doanh số sẽ chịu một phần tác động. Tuy nhiên, chúng tôi kỳ vọng sẽ nhận được phê duyệt”, một quan chức Rainbow Robotics cho biết.
Mỹ siết kiểm soát robot tiên tiến sản xuất ở nước ngoài
Ngày 28/7, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) đưa các thiết bị robot tiên tiến sản xuất ở nước ngoài vào Covered List. Theo quy định mới, các sản phẩm thuộc diện này không thể nhận được giấy phép cần thiết để bán tại Mỹ nếu chưa có Conditional Approval (phê duyệt có điều kiện) từ Bộ Chiến tranh Mỹ.
Phạm vi điều chỉnh bao gồm nhiều loại robot tiên tiến như robot hình người, robot bốn chân và robot di động tự hành.
Điểm đáng chú ý là quy định được xây dựng dựa trên nơi robot được sản xuất, thay vì chỉ căn cứ vào quốc tịch của doanh nghiệp phát triển sản phẩm. Vì vậy, các nhà sản xuất robot Hàn Quốc cũng chịu tác động nếu sản phẩm được sản xuất bên ngoài Mỹ.
Rainbow Robotics hiện đang chuẩn bị kế hoạch sản xuất và đầu tư tại Mỹ theo yêu cầu của quy trình phê duyệt. Công ty cho biết đang xem xét các phương án tổ chức sản xuất tại Mỹ, nhưng chưa quyết định xây dựng nhà máy tại đây.
Quy định mới phản ánh xu hướng ngày càng rõ trong chính sách công nghệ của Washington: kiểm soát không chỉ chip và thiết bị viễn thông mà còn mở rộng sang những công nghệ có liên quan tới AI, tự động hóa và robot tiên tiến.
Rainbow Robotics nhìn thấy cơ hội từ thị trường Mỹ
Dù chịu ảnh hưởng trong ngắn hạn, Rainbow Robotics cho rằng các hạn chế mới cũng có thể mở ra cơ hội cho doanh nghiệp Hàn Quốc.
Nếu các nhà sản xuất robot Trung Quốc gặp khó khăn hơn trong việc đưa sản phẩm vào Mỹ, khách hàng tại thị trường này sẽ phải tìm kiếm các nhà cung cấp thay thế.
Một quan chức Rainbow Robotics nhận định nếu các doanh nghiệp Trung Quốc ngày càng bị hạn chế tiếp cận thị trường Mỹ, khách hàng Mỹ sẽ phải tìm đến những lựa chọn khác, qua đó có thể tạo lợi thế cho công ty.
Doanh nghiệp Hàn Quốc cũng cho rằng đây chưa phải một cuộc khủng hoảng tức thời. Tuy nhiên, việc chính phủ hỗ trợ đẩy nhanh quá trình phê duyệt sẽ giúp doanh nghiệp giảm tác động từ việc gián đoạn xuất khẩu.
Một tiền lệ cho cơ chế này đã xuất hiện. Ngày 9/9, giới chức Mỹ cấp Conditional Approval cho bốn nền tảng robot của Husqvarna, Thụy Điển. Đây là những thiết bị robot tiên tiến đầu tiên được phê duyệt theo chương trình mới.
Mỹ là thị trường quan trọng của robot Hàn Quốc
Tầm quan trọng của thị trường Mỹ đối với ngành robot Hàn Quốc là rất lớn.
Theo Korea Institute for Robot Industry Advancement, Mỹ chiếm khoảng 493,9 tỷ won (357 triệu USD), tương đương gần 40%, trong tổng kim ngạch xuất khẩu robot của Hàn Quốc trị giá 1.260 tỷ won trong năm 2024.
Điều này lý giải tại sao các quy định mới của Mỹ có thể tác động đáng kể đến chiến lược quốc tế của các doanh nghiệp robot Hàn Quốc.
Đồng thời, quy định cũng có thể thúc đẩy các doanh nghiệp thay đổi cấu trúc chuỗi cung ứng, từ việc sản xuất hoàn toàn tại Hàn Quốc sang mô hình thiết kế tại Hàn Quốc, sản xuất hoặc lắp ráp tại Mỹ, nhằm đáp ứng yêu cầu tiếp cận thị trường.
Robot đang trở thành một lĩnh vực cạnh tranh chiến lược
Diễn biến tại Rainbow Robotics cho thấy robot đang dần trở thành một lĩnh vực công nghệ có ý nghĩa chiến lược tương tự bán dẫn, AI và thiết bị mạng.
Robot hình người hiện được xem là một trong những hướng phát triển quan trọng của ngành công nghiệp robot, khi AI tạo ra khả năng giúp máy móc nhận biết môi trường, tương tác với con người và thực hiện những nhiệm vụ phức tạp hơn.
Cuộc cạnh tranh vì thế không còn đơn thuần là giữa các nhà sản xuất robot. Phía sau robot là cả một chuỗi công nghệ gồm AI, chip xử lý, cảm biến, camera, động cơ, bộ truyền động, pin, vật liệu, phần mềm điều khiển và công nghệ sản xuất chính xác.
Việc Mỹ đưa robot tiên tiến sản xuất ở nước ngoài vào diện kiểm soát cho thấy các chính phủ cũng bắt đầu xem xét robot dưới góc độ an ninh công nghệ và khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng.
Cơ hội và thách thức đối với chuỗi cung ứng Việt Nam
Đối với Việt Nam, diễn biến này đáng chú ý ở hai khía cạnh.
Thứ nhất, việc các tập đoàn robot quốc tế phải tái cấu trúc chuỗi sản xuất để đáp ứng yêu cầu tại các thị trường lớn có thể tạo ra cơ hội cho các trung tâm sản xuất điện tử và cơ khí chính xác tại Đông Nam Á.
Việt Nam hiện có nền tảng sản xuất điện tử quy mô lớn và hệ thống doanh nghiệp ngày càng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn công nghệ quốc tế. Nếu năng lực về cơ khí chính xác, tự động hóa, linh kiện điện tử và công nghiệp hỗ trợ tiếp tục được nâng cao, Việt Nam có thể tham gia vào một số khâu của chuỗi cung ứng robot.
Thứ hai, sự phát triển của robot AI cho thấy cơ hội không chỉ nằm ở lắp ráp thiết bị. Các phân khúc như cảm biến, module camera, bo mạch, động cơ, bộ truyền động, pin, thiết bị điều khiển, phần mềm và tích hợp hệ thống đều có thể trở thành những mắt xích quan trọng.
Đây cũng là hướng kết nối giữa ba lĩnh vực đang được quan tâm mạnh tại Việt Nam: điện tử - AI - tự động hóa.
Trong bối cảnh các nền kinh tế lớn ngày càng kiểm soát chặt công nghệ chiến lược, lợi thế của Việt Nam sẽ phụ thuộc không chỉ vào khả năng thu hút các nhà máy, mà còn vào năng lực hình thành chuỗi cung ứng nội địa đủ sâu và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn công nghệ, xuất xứ và an ninh chuỗi cung ứng của những thị trường lớn.
Diễn biến tại Rainbow Robotics vì vậy là một tín hiệu đáng chú ý đối với ngành điện tử và công nghiệp hỗ trợ Việt Nam: khi robot trở thành một lĩnh vực công nghệ chiến lược, chuỗi cung ứng robot cũng có thể trở thành một phần mới của cuộc cạnh tranh thu hút đầu tư công nghệ cao tại châu Á.