Theo Hiệp hội Xe du lịch Trung Quốc (CPCA), doanh số xe du lịch trong 6 tháng đầu năm 2026 giảm 20,2% so với cùng kỳ, buộc tổ chức này phải hạ dự báo cả năm từ mức đi ngang xuống giảm 14%.
CPCA hiện ước tính thị trường sẽ tiêu thụ khoảng 20,4 triệu xe trong năm nay, thấp hơn đáng kể so với mức kỷ lục 23,7 triệu xe của năm 2025. Tính đến hết tháng 6, doanh số cộng dồn mới đạt khoảng 8,7 triệu xe.
Nhu cầu suy yếu sau giai đoạn tăng trưởng nóng
Nhiều chuyên gia cho rằng thị trường đang bước vào chu kỳ điều chỉnh sau khi nhu cầu mua xe được "kích hoạt sớm" nhờ các chính sách hỗ trợ trong năm ngoái.
Ông Xiao Feng, Trưởng bộ phận nghiên cứu công nghiệp Trung Quốc và Hồng Kông tại Citic CLSA, thậm chí đưa ra dự báo thận trọng hơn CPCA khi cho rằng doanh số ô tô cả năm có thể giảm tới 20%. Riêng nhóm xe năng lượng mới (NEV), bao gồm xe điện thuần túy và xe hybrid, được dự báo chỉ giảm khoảng 5-6%, cho thấy khả năng chống chịu tốt hơn so với xe động cơ đốt trong.
Trong khi đó, ông Tu Le, nhà sáng lập hãng nghiên cứu Sino Auto Insights, nhận định cuộc cạnh tranh trên thị trường sẽ còn khốc liệt hơn khi các hãng xe tiếp tục chạy đua giành khách hàng trong bối cảnh sức mua suy giảm.
Giá nhiên liệu tăng và trợ cấp xe điện giảm
Một trong những nguyên nhân chính khiến thị trường chững lại là chi phí sử dụng ô tô tăng lên.
Theo số liệu của Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, chi phí năng lượng cho giao thông vận tải trong tháng 6 tăng 15,3% so với cùng kỳ năm trước. Điều này khiến nhu cầu đối với xe sử dụng động cơ đốt trong lao dốc.
Riêng trong tháng 6, doanh số xe động cơ đốt trong giảm 39%, trong đó xe chạy xăng giảm tới 42%, đóng góp khoảng 78% vào mức sụt giảm chung của toàn thị trường xe du lịch.
Ở phân khúc xe điện, việc Bắc Kinh từng bước thu hẹp các chương trình trợ cấp cũng khiến nhu cầu giảm nhiệt sau giai đoạn tăng trưởng mạnh.
Theo ông Xiao Feng, các chính sách hỗ trợ chỉ có tác dụng kích thích nhu cầu trong ngắn hạn, trong khi doanh số thấp hiện nay phản ánh việc người tiêu dùng đã mua xe sớm trong năm 2025.
Biên lợi nhuận ngày càng mỏng
Không chỉ đối mặt với nhu cầu giảm, các hãng xe còn chịu áp lực lớn từ chi phí sản xuất.
Giá nguyên liệu đầu vào, đặc biệt là lithium dùng cho pin và chip nhớ, tiếp tục tăng khiến chi phí sản xuất leo thang. Trong khi đó, giá bán xe vẫn giảm do cạnh tranh quyết liệt.
Theo CPCA, biên lợi nhuận toàn ngành trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 5 chỉ còn 3,4%, trong khi lợi nhuận ngành giảm 20% so với cùng kỳ.
Giá bán lẻ xe du lịch trong tháng 6 cũng giảm hơn 1%, khiến lợi nhuận vốn đã thấp tiếp tục bị thu hẹp.
Theo giới phân tích, áp lực này sẽ thúc đẩy quá trình tái cơ cấu ngành ô tô Trung Quốc trong những năm tới.
Thị trường sẽ chỉ còn vài "ông lớn"
Ông Xiao Feng dự báo đến năm 2030, thị trường xe điện Trung Quốc sẽ được hợp nhất, chỉ còn khoảng 7-8 nhà sản xuất lớn đủ khả năng cạnh tranh.
Theo ông, để đạt điểm hòa vốn, một hãng xe cần bán tối thiểu 500.000 xe mỗi năm. Doanh số khoảng 1 triệu xe mới đủ tạo ra lợi nhuận bền vững, trong khi quy mô 2 triệu xe sẽ giúp doanh nghiệp tận dụng tối đa lợi thế kinh tế theo quy mô.
Những nhà sản xuất không đạt được các ngưỡng này nhiều khả năng sẽ phải rời bỏ thị trường hoặc bị sáp nhập.
Trong số các doanh nghiệp nội địa, BYD vẫn duy trì vị thế dẫn đầu với khoảng 1,8 triệu xe bán ra trong nửa đầu năm. Geely đứng thứ hai với 1,4 triệu xe, trong khi Leapmotor đạt khoảng 356.000 xe.
Ở nhóm hãng nước ngoài, Volkswagen giao gần 973.000 xe tại Trung Quốc trong 6 tháng đầu năm nhưng vẫn giảm gần 26% so với cùng kỳ. Toyota đạt khoảng 579.000 xe trong 5 tháng đầu năm.
Xuất khẩu được kỳ vọng trở thành động lực phục hồi
Dù triển vọng nửa cuối năm vẫn khá thận trọng, nhiều chuyên gia tin rằng thị trường có thể phục hồi từ năm 2027 khi nhu cầu thay thế xe tăng trở lại và kinh tế cải thiện.
Một động lực đáng chú ý khác đến từ xuất khẩu.
Theo CPCA, xuất khẩu xe du lịch của Trung Quốc trong tháng 6 đạt khoảng 877.000 xe, tăng 11,5% so với tháng trước và tăng tới 82,3% so với cùng kỳ năm ngoái.
Các chuyên gia cho rằng giá nhiên liệu tăng tại nhiều khu vực trên thế giới đang thúc đẩy người tiêu dùng chuyển sang xe điện nhằm giảm chi phí vận hành. Bên cạnh đó, những gián đoạn trong chuỗi logistics do xung đột tại Trung Đông cũng góp phần làm thay đổi xu hướng tiêu dùng tại nhiều thị trường.
Trong bối cảnh nhu cầu trong nước suy yếu, xuất khẩu được kỳ vọng sẽ tiếp tục đóng vai trò là động lực tăng trưởng quan trọng đối với ngành ô tô Trung Quốc trong giai đoạn tới. Tuy nhiên, để duy trì lợi nhuận, các nhà sản xuất vẫn sẽ phải đối mặt với áp lực cạnh tranh ngày càng gay gắt, cả ở thị trường nội địa lẫn quốc tế.