Chính phủ Nhật Bản đặt mục tiêu thu hút khoảng 9,6 nghìn tỷ yen (tương đương 65 tỷ USD) vốn đầu tư công và tư nhân vào lĩnh vực “AI vật lý” (physical AI) đến năm 2040, nhằm củng cố năng lực cạnh tranh trong các ngành công nghiệp thế mạnh như robot, ô tô và sản xuất thông minh.
Theo kế hoạch được công bố ngày 19/6, Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI) xác định AI vật lý là một trong những trụ cột công nghệ chiến lược của đất nước trong giai đoạn tới. Khác với AI tạo sinh chủ yếu xử lý văn bản, hình ảnh hoặc dữ liệu số, AI vật lý tập trung vào việc giúp máy móc, robot và các hệ thống tự động có khả năng nhận biết môi trường thực, đưa ra quyết định và thực hiện hành động trong thế giới vật lý.
Chính phủ Nhật Bản kỳ vọng lĩnh vực này sẽ trở thành động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế khi được ứng dụng rộng rãi trong robot công nghiệp, xe tự hành, thiết bị tự động hóa, logistics, chăm sóc người cao tuổi và nhiều ngành công nghiệp khác.
Theo METI, Nhật Bản đang sở hữu nhiều lợi thế để phát triển AI vật lý nhờ nền tảng công nghiệp chế tạo lâu đời cùng vị thế hàng đầu thế giới trong lĩnh vực robot công nghiệp. Hiện các doanh nghiệp Nhật Bản chiếm khoảng 40% thị phần robot công nghiệp toàn cầu, tạo nền tảng thuận lợi để tích hợp AI vào các hệ thống sản xuất và tự động hóa thế hệ mới.
Kế hoạch của chính phủ đặt mục tiêu thúc đẩy đầu tư vào toàn bộ hệ sinh thái AI vật lý, từ nghiên cứu cơ bản, phát triển phần mềm, cảm biến, chất bán dẫn, robot, đến các nền tảng dữ liệu và hạ tầng điện toán phục vụ huấn luyện mô hình AI.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, Nhật Bản dự kiến triển khai nhiều chương trình hỗ trợ tài chính, thúc đẩy hợp tác giữa doanh nghiệp, trường đại học và các viện nghiên cứu, đồng thời khuyến khích thử nghiệm các ứng dụng AI trong môi trường thực tế.
Giới chức Nhật Bản cho rằng AI vật lý sẽ là bước phát triển tiếp theo của làn sóng AI hiện nay. Nếu AI tạo sinh đang thay đổi cách con người xử lý thông tin, thì AI vật lý được kỳ vọng sẽ thay đổi cách máy móc tương tác với thế giới thực, mở đường cho các thế hệ robot và hệ thống tự động thông minh hơn.
Động thái mới của Tokyo diễn ra trong bối cảnh nhiều quốc gia đang đẩy mạnh đầu tư vào AI. Trong khi Mỹ và Trung Quốc tập trung mạnh vào các mô hình AI nền tảng và hạ tầng điện toán, Nhật Bản muốn tận dụng lợi thế truyền thống trong sản xuất và robot để tạo vị thế riêng trong cuộc cạnh tranh công nghệ toàn cầu.
Các chuyên gia nhận định chiến lược AI vật lý có thể giúp Nhật Bản khai thác hiệu quả hơn những thế mạnh sẵn có về robot công nghiệp, tự động hóa và sản xuất chính xác. Đồng thời, đây cũng được xem là giải pháp hỗ trợ giải quyết các thách thức dài hạn của nước này như già hóa dân số và tình trạng thiếu hụt lao động.