Văn phòng Công tố quận Tân Bắc (New Taipei) đã truy tố 10 người trong ba đường dây bị cáo buộc tìm cách mua và chuyển trái phép các loại chip bán dẫn có khả năng phục vụ mục đích quân sự sang Hong Kong và Trung Quốc.
Theo hồ sơ điều tra, các đối tượng đã giả mạo giấy tờ, mạo danh Viện Nghiên cứu Khoa học và Công nghệ Quốc gia Chung-Shan (NCSIST) – cơ quan nghiên cứu quốc phòng của Đài Loan – để vượt qua quy trình kiểm tra người sử dụng cuối cùng khi mua chip từ các nhà sản xuất Mỹ.
Các loại chip bị tuồn đi bao gồm sản phẩm của Texas Instruments (TI) và Analog Devices (ADI), có thể được sử dụng trong radar, hệ thống tác chiến điện tử, thiết bị điện tử hàng không, mảng ăng-ten, hệ thống siêu âm và máy bay không người lái.
Giả mạo người sử dụng cuối để mua chip kiểm soát
Theo cơ quan công tố, đường dây lớn nhất do Chen Chien-hsiung, người đứng đầu ADWELL Technology, điều hành từ năm 2017.
Chen từng làm việc trong lĩnh vực phân phối chip nên biết NCSIST là một trong những đơn vị được các nhà sản xuất Mỹ chấp thuận làm người sử dụng cuối đối với một số sản phẩm công nghệ cao.
Các đối tượng bị cáo buộc đã giả mạo giấy tờ, trong đó khai NCSIST là người sử dụng cuối và làm giả con dấu của các bộ phận liên quan thuộc viện nghiên cứu này để vượt qua quy trình thẩm tra.
Sau khi chip được nhập vào Đài Loan, nhóm này bị cáo buộc chuyển hàng sang Hong Kong cho các công ty có liên quan đến Trung Quốc.
Đáng chú ý, một số chip ban đầu được sản xuất tại Philippines, Hàn Quốc và Singapore, nhưng sau khi nhập khẩu vào Đài Loan đã bị thay đổi bao bì và dán nhãn “Made in Taiwan” nhằm che giấu nguồn gốc và né tránh kiểm soát xuất khẩu.
Theo cơ quan công tố, đường dây này đã thu lợi khoảng 120 triệu Đài tệ.
Ba đường dây, nhiều loại chip có khả năng sử dụng trong quân sự
Một đường dây khác do Lai Chin-lan, người đứng đầu Hygge Investment, bị cáo buộc điều hành từ năm 2019. Nhóm này sử dụng thủ đoạn tương tự để mua và bán các chip thuộc diện kiểm soát cho khách hàng tại Hong Kong, trong đó có một loại chip đạt tiêu chuẩn quân sự của Mỹ.
Khoản lợi bất chính từ đường dây này được xác định khoảng 130 triệu Đài tệ.
Đường dây thứ ba do Yuan Tung-tai, người đứng đầu Hui Chung Telecommunications và ZhanKai Technology, điều hành. Các đối tượng bị cáo buộc sử dụng doanh nghiệp tại Đài Loan để đặt hàng, khai báo sai nguồn gốc sản phẩm và chuyển chip tới một công ty do Yuan thành lập tại Hong Kong trước khi bán lại cho khách hàng ở Trung Quốc.
Một trong những loại chip được chuyển qua đường dây này có thể sử dụng trong hệ thống điều khiển bay của máy bay không người lái. Khoản lợi bất chính được xác định hơn 100 triệu Đài tệ.
Tổng lợi bất chính của các đường dây theo hồ sơ công tố được xác định ở mức hơn 300 triệu Đài tệ, tương đương khoảng 9,4 triệu USD. Retail News Asia đưa con số 360 triệu Đài tệ, trong khi các nguồn tin Đài Loan sử dụng mức hơn 300 triệu Đài tệ; sự khác biệt có thể xuất phát từ cách tính các khoản lợi bất chính trong từng hồ sơ.
Lỗ hổng trong kiểm soát chip lưỡng dụng
Vụ việc cho thấy những thách thức ngày càng lớn trong kiểm soát dòng chảy của chip lưỡng dụng (dual-use) – các linh kiện có thể được sử dụng trong cả sản phẩm dân sự và hệ thống quân sự.
Theo quy định, người mua các sản phẩm thuộc diện kiểm soát phải cung cấp tuyên bố về người sử dụng cuối cùng hoặc tài liệu KYCC (Know Your Customer's Customer) để xác minh người nhận cuối cùng, mục đích sử dụng và điểm đến của sản phẩm.
Các nhà sản xuất và nhà phân phối được ủy quyền có thể từ chối giao dịch nếu người mua cuối cùng là các thực thể thuộc khu vực bị hạn chế xuất khẩu.
Tuy nhiên, vụ án cho thấy việc kiểm soát trên giấy tờ có thể bị lợi dụng nếu các đối tượng sử dụng công ty trung gian, khai báo sai nguồn gốc và thay đổi nhãn mác sản phẩm sau khi hàng đã được nhập khẩu.
Đây là rủi ro đáng chú ý đối với chuỗi cung ứng bán dẫn châu Á, khi các trung tâm phân phối linh kiện tại Đài Loan, Hong Kong và Đông Nam Á có mối liên kết chặt chẽ với các nhà sản xuất và khách hàng trên toàn cầu.
Nguy cơ đối với an ninh chuỗi cung ứng bán dẫn
Cơ quan công tố Đài Loan cho rằng hành vi của các bị cáo không chỉ nhằm thu lợi bất chính mà còn có thể tạo điều kiện để các linh kiện công nghệ cao được sử dụng trong ngành công nghiệp quốc phòng Trung Quốc.
Đáng chú ý, công tố viên cảnh báo vụ việc còn có thể gây tổn hại đến uy tín quốc tế của Đài Loan, bởi các giao dịch bất hợp pháp có nguy cơ khiến phía Mỹ hiểu rằng Đài Loan cố ý tạo điều kiện để Trung Quốc tiếp cận các loại chip bị kiểm soát.
Các công tố viên đề nghị mức án 10 năm tù đối với Chen Chien-hsiung, 8 năm đối với Yuan Tung-tai và 6 năm đối với Lai Chin-lan. Một số bị cáo khác bị đề nghị mức án từ 1 đến 6 năm tù. Đây mới là mức án mà công tố đề nghị, chưa phải phán quyết cuối cùng của tòa án.
Vụ án một lần nữa cho thấy kiểm soát xuất khẩu bán dẫn đang chuyển từ việc quản lý sản phẩm và điểm đến sang yêu cầu kiểm soát toàn bộ chuỗi cung ứng và người sử dụng cuối cùng.
Trong bối cảnh chip ngày càng gắn với AI, điện toán hiệu năng cao, radar, máy bay không người lái và các hệ thống quốc phòng, các nhà sản xuất, nhà phân phối và doanh nghiệp điện tử sẽ phải tăng cường truy xuất nguồn gốc, thẩm tra khách hàng, quản lý lô hàng và kiểm soát chuyển giao xuyên biên giới.
Đối với các trung tâm sản xuất và phân phối điện tử tại châu Á, đây cũng là lời cảnh báo rằng một mắt xích yếu trong kiểm soát thương mại có thể tạo ra rủi ro cho toàn bộ chuỗi cung ứng bán dẫn.