Chuyến công du Trung Quốc sắp tới của Tổng thống Mỹ Donald Trump đang được giới tài chính và công nghệ toàn cầu theo dõi đặc biệt, không chỉ vì yếu tố ngoại giao, mà bởi danh sách những “ông lớn” công nghệ và tài chính cùng tham gia: Elon Musk, Tim Cook, Larry Fink cùng hàng loạt CEO của Boeing, Qualcomm, Micron, Goldman Sachs hay Citigroup. Đây được xem là một trong những phái đoàn doanh nghiệp quyền lực nhất từng đồng hành cùng một tổng thống Mỹ tới Bắc Kinh.
Theo Reuters và Bloomberg, Nhà Trắng đã trực tiếp mời hơn một chục lãnh đạo doanh nghiệp tham dự hội nghị thượng đỉnh giữa ông Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh từ ngày 13–15/5. Mục tiêu không chỉ là hạ nhiệt căng thẳng thương mại, mà còn thúc đẩy các thỏa thuận quy mô lớn liên quan đến AI, hàng không, năng lượng, khoáng sản hiếm và chuỗi cung ứng công nghệ.
Điều đáng chú ý là thành phần đoàn doanh nghiệp phản ánh rất rõ cấu trúc quyền lực mới của nền kinh tế Mỹ thời AI. Nếu trong các chuyến thăm Trung Quốc trước đây, trọng tâm thường là ngân hàng, năng lượng hoặc sản xuất truyền thống, thì lần này các công ty AI, bán dẫn, dữ liệu và nền tảng công nghệ chiếm vị trí trung tâm. Điều đó cho thấy Washington hiện xem công nghệ không chỉ là động lực kinh tế, mà là công cụ địa chính trị chiến lược.
Tesla của Elon Musk hiện phụ thuộc rất lớn vào thị trường Trung Quốc, nơi đặt Gigafactory Thượng Hải — nhà máy có vai trò sống còn trong chuỗi cung ứng toàn cầu của Tesla. Trong khi đó, Apple vẫn duy trì phần lớn hoạt động sản xuất iPhone tại Trung Quốc bất chấp chiến lược đa dạng hóa sang Ấn Độ và Việt Nam. Việc Tim Cook tham gia đoàn công tác cho thấy Bắc Kinh vẫn giữ vai trò không thể thay thế trong hệ sinh thái công nghệ toàn cầu của Apple.
Đối với Larry Fink và BlackRock, Trung Quốc không chỉ là thị trường tài chính tiềm năng mà còn là chiến trường chiến lược trong cuộc cạnh tranh vốn toàn cầu. BlackRock nhiều năm qua liên tục mở rộng hiện diện tại Trung Quốc bất chấp căng thẳng Mỹ - Trung gia tăng.
Sự hiện diện đồng thời của Musk, Cook và Fink cho thấy một thực tế ngày càng rõ: dù Washington và Bắc Kinh cạnh tranh gay gắt về AI, chip bán dẫn và dữ liệu, các tập đoàn công nghệ Mỹ vẫn không thể tách rời khỏi thị trường Trung Quốc. AI hiện khiến mối quan hệ Mỹ - Trung bước vào trạng thái “phụ thuộc cạnh tranh” — vừa đối đầu chiến lược, vừa cần nhau để duy trì tăng trưởng công nghệ và chuỗi cung ứng.
Theo các nguồn tin được CNBC dẫn lại, các chủ đề thảo luận trọng tâm sẽ bao gồm AI, đất hiếm, thương mại công nghệ và các thỏa thuận mua hàng quy mô lớn từ phía Trung Quốc. Boeing được cho là đang thúc đẩy một trong những đơn hàng máy bay lớn nhất lịch sử với Bắc Kinh, trong khi các công ty chip và AI Mỹ muốn giảm rủi ro từ các lệnh kiểm soát xuất khẩu công nghệ.
Một chi tiết gây chú ý khác là sự vắng mặt của Jensen Huang. Reuters cho biết CEO Nvidia không tham gia đoàn lần này, trong bối cảnh Washington vẫn siết chặt kiểm soát xuất khẩu chip AI sang Trung Quốc. Điều này cho thấy dù Mỹ muốn nối lại đối thoại kinh tế với Bắc Kinh, AI và bán dẫn tiên tiến vẫn là “ranh giới đỏ” trong cạnh tranh công nghệ giữa hai siêu cường.
Giới quan sát cho rằng chuyến đi lần này phản ánh sự thay đổi sâu sắc của ngoại giao kinh tế Mỹ thời AI. Các CEO công nghệ hiện không còn chỉ là lãnh đạo doanh nghiệp, mà trở thành những nhân vật có ảnh hưởng trực tiếp tới chiến lược quốc gia. Trong kỷ nguyên AI, nơi dữ liệu, chip và hạ tầng số quyết định sức mạnh kinh tế lẫn quân sự, những cuộc gặp giữa Trump, Musk, Cook hay Tập Cận Bình không đơn thuần là ngoại giao thương mại — mà là đàm phán về cấu trúc quyền lực công nghệ toàn cầu trong thập niên tới.