Đến cuối năm 2023, tình trạng đóng cửa hàng loạt các công ty bán dẫn, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, đã trở thành một vấn đề nghiêm trọng, phản ánh tác động mạnh mẽ của các biện pháp cấm vận.
Các lệnh trừng phạt của Mỹ đã tạo ra một bức tường vững chắc khiến các công ty Trung Quốc không thể tiếp cận công nghệ tiên tiến, từ đó không thể vượt qua các rào cản kỹ thuật quan trọng trong sản xuất chip. Nhiều công ty đã không thể duy trì hoạt động do thiếu hụt nguồn lực và sự hỗ trợ tài chính. Điều này càng trở nên trầm trọng hơn khi các nhà đầu tư châu Âu e ngại đầu tư vào ngành công nghiệp bán dẫn Trung Quốc vì lo ngại rủi ro từ các biện pháp trừng phạt.
Mặc dù các tập đoàn lớn như Huawei đã đầu tư hàng tỷ USD để xây dựng mạng lưới sản xuất chip thay thế, các công ty nhỏ và vừa lại không đủ sức chống chọi. Thiếu sự hỗ trợ tài chính từ chính phủ và không có đủ nguồn lực để nghiên cứu và phát triển công nghệ cốt lõi, nhiều doanh nghiệp buộc phải đóng cửa. Việc này không chỉ làm suy yếu ngành bán dẫn Trung Quốc mà còn đẩy nền kinh tế đất nước này vào tình trạng bất ổn trong lĩnh vực công nghệ cao.
Trong bối cảnh đó, Trung Quốc đang chứng kiến một sự gia tăng đáng kể trong thâm hụt thương mại về chip, với con số lên đến 122 tỷ USD trong 7 tháng đầu năm 2024. Quốc gia này phải nhập khẩu các loại chip cao cấp, đặc biệt là bộ nhớ băng thông cao (HBM), từ các thị trường quốc tế, đặc biệt là từ Mỹ và các nước châu Á. Tình trạng này phản ánh rõ ràng sự phụ thuộc nghiêm trọng của Trung Quốc vào các nguồn cung chip ngoại nhập, khi nước này không thể tự sản xuất được các linh kiện chất lượng cao phục vụ cho các ngành công nghiệp chủ chốt.
Theo báo cáo từ Tổng cục Hải quan Trung Quốc, trong cùng khoảng thời gian, Trung Quốc đã nhập khẩu 308,1 tỷ chip với tổng giá trị đạt 212 tỷ USD, tăng 14,5% về số lượng và 11,5% về giá trị so với cùng kỳ năm 2023. Điều này cho thấy các công ty Trung Quốc đang tích cực tìm cách tích trữ các loại chip quan trọng để phòng ngừa các hạn chế xuất khẩu từ Mỹ.
Mặc dù gặp nhiều khó khăn trong lĩnh vực sản xuất chip cao cấp, Trung Quốc vẫn duy trì xuất khẩu mạnh mẽ các loại chip truyền thống dùng trong ô tô, thiết bị điện tử và các sản phẩm tiêu dùng khác. Trong 7 tháng đầu năm 2024, Trung Quốc đã xuất khẩu 166,6 tỷ chip với tổng giá trị 90 tỷ USD, tăng 10,3% về lượng và 22,5% về giá trị so với năm trước. Điều này cho thấy, mặc dù gặp nhiều khó khăn trong việc phát triển chip cao cấp, Trung Quốc vẫn giữ vững được vị thế của mình trên thị trường chip toàn cầu, đặc biệt trong các phân khúc chip truyền thống.
Nhìn chung, ngành bán dẫn Trung Quốc đang phải đối mặt với một thách thức to lớn, nhưng cũng không thiếu cơ hội để phục hồi và phát triển, đặc biệt trong bối cảnh các chính sách bảo vệ và đầu tư vào công nghệ cao.