Công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) đã không còn là một khái niệm xa vời, mà đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống hiện đại. Trong năm 2024, AI tiếp tục tiến những bước dài, mở ra kỷ nguyên "siêu trí tuệ nhân tạo" (AGI) và đang đẩy mạnh cuộc đua giữa các ông lớn công nghệ. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển vượt bậc này, những lo ngại về trách nhiệm và đạo đức trong việc sử dụng AI cũng đang dần trở nên cấp thiết.
Mới đầu năm, những cuộc tranh luận về việc AI có thể trở nên thông minh hơn con người chỉ còn là vấn đề thời gian. Mặc dù các chuyên gia cho rằng điều này sẽ còn phải mất vài năm, nhưng những bước tiến vượt bậc của AI trong năm nay cho thấy khả năng siêu trí tuệ AGI xuất hiện sớm hơn dự đoán.
Mặc dù nhiều công ty lớn đã ra mắt các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM), nhưng OpenAI vẫn giữ vững vị trí tiên phong với các sản phẩm như GPT-4, GPT-4o và đặc biệt là các phiên bản mới nhất o1 và o3. Trong đó, mô hình o1, hay còn gọi là Strawberry, có khả năng xử lý những câu hỏi phức tạp với một chuỗi suy nghĩ nội bộ dài, khiến người ta đặt câu hỏi liệu chúng ta có đang tiến gần đến một AI có thể "tự hành động" như con người. Mới đây, OpenAI cũng giới thiệu mô hình o3 mạnh mẽ hơn, khiến giới chuyên gia dự đoán rằng AGI có thể không còn xa.
Sau cơn sốt AI tạo ảnh vào năm 2023, AI trong năm 2024 tiếp tục "lên ngôi" với khả năng tạo ra video từ văn bản hoặc hình ảnh. Đầu năm nay, OpenAI ra mắt Sora, công cụ AI biến văn bản thành video, mở ra một làn sóng mới trong sáng tạo nội dung. Tiếp theo đó, Google và Meta cũng tung ra các công cụ tương tự, như Veo và Movie Gen, cho phép tạo video 1080p với chất lượng ngày càng cải thiện. Tuy nhiên, dù có sự cải tiến lớn về độ trung thực và chuyển động, chất lượng video vẫn còn khá hạn chế, khi AI chưa thể hiểu rõ về chuyển động vật lý phức tạp.
Hình ảnh một video Ai được tạo tự văn bản.
Với sự phát triển mạnh mẽ của AI, nhu cầu về các loại chip AI, đặc biệt là GPU Nvidia, đã bùng nổ. Meta, Microsoft và đặc biệt là Elon Musk đều đang đẩy mạnh việc sở hữu hàng trăm nghìn GPU để phục vụ cho các siêu máy tính của họ. Musk đã xây dựng siêu máy tính Colossus với 100.000 GPU, dự kiến tăng lên một triệu, khiến giới công nghệ không khỏi ngạc nhiên. Tuy nhiên, trong khi các công ty Mỹ mạnh tay mua chip AI, Trung Quốc lại đang tìm cách vượt qua lệnh cấm vận để tự phát triển chip mạnh mẽ phục vụ cho huấn luyện AI.
Năm 2024, AI cũng đã ghi dấu ấn quan trọng trong thế giới khoa học, khi hai nhà nghiên cứu tiên phong Geoffrey Hinton và John Hopfield nhận giải Nobel Vật lý nhờ những đóng góp to lớn trong việc phát triển AI. Đồng thời, ba nhà khoa học Demis Hassabis, John Jumper và David Baker cũng nhận giải Nobel Hóa học nhờ công trình giải mã protein thông qua AI. Dù vậy, một số chuyên gia cho rằng việc AI có mặt trong các giải Nobel đang làm mờ nhòa ranh giới giữa các lĩnh vực khoa học truyền thống và công nghệ.
Bên cạnh những thành công, OpenAI không thiếu sóng gió. Sau vụ lật đổ CEO bất thành cuối năm 2023, công ty này tiếp tục trải qua một loạt biến động nội bộ. Nhiều người sáng lập và nhân viên chủ chốt đã rời công ty, trong khi những tranh cãi về định hướng phát triển AI và vai trò của lợi nhuận đang làm dấy lên lo ngại về tương lai của OpenAI.
Trong khi AI đang chiếm lĩnh nhiều lĩnh vực, ngành sáng tạo cũng không đứng ngoài cuộc. Hơn 13.500 nghệ sĩ, nhà sáng tạo đã ký tên vào một thư ngỏ phản đối việc sử dụng trái phép tác phẩm của họ để đào tạo AI. Những vụ kiện giữa các nghệ sĩ và các công ty công nghệ, bao gồm cả OpenAI, đang ngày càng trở nên phổ biến, khi nhiều người lo ngại về việc AI có thể thay thế công sức sáng tạo của con người.
Trước những lo ngại về đạo đức và trách nhiệm trong việc phát triển AI, các quốc gia và tổ chức quốc tế đã bắt đầu có những bước đi nhằm kiểm soát và giám sát công nghệ này. Liên Hiệp Quốc đã thông qua nghị quyết bảo vệ nhân quyền trong bối cảnh AI phát triển mạnh mẽ, trong khi Liên minh Châu Âu (EU) đã thông qua Đạo luật AI, đặt ra các quy định về bảo mật, an toàn và trách nhiệm của AI.
Những bước tiến trong công nghệ AI năm 2024 không chỉ tạo ra những đổi mới mạnh mẽ trong các lĩnh vực công nghệ, sáng tạo, y tế, và kinh tế mà còn mở ra một cuộc tranh luận sâu sắc về đạo đức, trách nhiệm và quyền lợi của con người trong kỷ nguyên AI. Khi siêu trí tuệ nhân tạo ngày càng tiệm cận, những câu hỏi về quản lý và điều chỉnh công nghệ này sẽ ngày càng trở nên cấp bách hơn bao giờ hết.