Ngày 9/10, Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển công bố giải Nobel Hóa học 2024, vinh danh công trình giải mã cấu trúc protein siêu nhỏ, mở ra những tiềm năng to lớn trong lĩnh vực y học và công nghệ sinh học. Trong số ba người nhận giải, hai nhà khoa học John Jumper, 39 tuổi, và Demis Hassabis, 48 tuổi, đều thuộc Google DeepMind – bộ phận trí tuệ nhân tạo (AI) của Google. Trước đó một ngày, Geoffrey Hinton, cựu chuyên gia AI của Google, cũng giành được giải Nobel Vật lý nhờ những đóng góp xuất sắc trong nghiên cứu AI.

 

Google, hãng công nghệ nổi tiếng với các đột phá trong AI, hiện đang đối mặt với những áp lực lớn từ các cuộc điều tra độc quyền do Bộ Tư pháp Mỹ tiến hành. Tuy nhiên, sự kiện Nobel lần này đã ghi dấu ấn quan trọng, khẳng định vị thế của hãng trong lĩnh vực AI, bất chấp những thách thức pháp lý và sự cạnh tranh khốc liệt từ các đối thủ.

 

Mặc dù Google đã tiên phong trong nghiên cứu AI suốt nhiều năm, nhưng lại tỏ ra thận trọng khi thương mại hóa các công nghệ liên quan. Sự xuất hiện của ChatGPT do OpenAI phát triển vào cuối năm 2022 đã khiến Google phải gấp rút điều chỉnh chiến lược để bắt kịp xu hướng. Điều thú vị là công nghệ "Transformer" – nền tảng cốt lõi của ChatGPT – thực chất lại do chính Google sáng tạo và được cấp bằng sáng chế vào năm 2019.

 

Giới chuyên môn nhận định, sự bùng nổ AI đã ảnh hưởng sâu sắc đến kết quả giải Nobel năm nay. Giáo sư Dame Wendy Hall, cố vấn AI cho Liên Hợp Quốc, cho rằng việc trao giải Nobel cho những nhà nghiên cứu AI là hoàn toàn xứng đáng, nhưng cũng phản ánh sự thiếu hụt giải thưởng dành riêng cho lĩnh vực toán học và khoa học máy tính. Bà Hall nhấn mạnh: "Ủy ban Nobel không muốn bỏ qua xu hướng AI, và việc vinh danh Geoffrey Hinton thông qua giải Nobel Vật lý là một sự sáng tạo. Tuy nhiên, câu hỏi vẫn đặt ra về việc làm thế nào để có một hệ thống giải thưởng phù hợp với những đóng góp này."

 

Một số chuyên gia cũng đặt dấu hỏi về việc giải Nobel Vật lý có phù hợp với công trình AI của Hinton. Giáo sư Noah Giansiracusa từ Đại học Bentley chia sẻ: "Những gì ông ấy làm là phi thường, nhưng liệu đó có phải là vật lý? Dù có cảm hứng từ vật lý, ông ấy không phát triển một lý thuyết mới hay giải quyết các vấn đề tồn tại lâu dài trong vật lý."

 

Trong khi đó, nhà nghiên cứu Eleanor Drage từ Đại học Cambridge nhận định rằng AI đang làm thay đổi sâu rộng các ngành khoa học, khiến ranh giới giữa các lĩnh vực bị lu mờ. Theo bà, đây có thể là thời điểm AI trở thành "trí tuệ nhân tạo trong khoa học", với những đóng góp to lớn cho nhiều ngành nghề khác nhau.

 

Giải Nobel năm nay không chỉ là sự tôn vinh các cá nhân xuất sắc mà còn là minh chứng cho một kỷ nguyên mới, nơi AI không chỉ thay đổi cách chúng ta sống mà còn định hình lại bản đồ khoa học toàn cầu.